Utrecht groeit gestaag. In 2025 zal de stad 400.000 bewoners tellen. Ruim 50.000 meer dan nu. Maar de publieke ruimte wordt niet groter. Dat vraagt om een creatieve herinrichting van de (binnen)stad. Iets waar men in Utrecht al een tijd lang mee bezig is. Met een toekomstbestendig mobiliteitsplan probeert de gemeente in te spelen op de groei van de stad en die herinrichting voort te zetten. Maar hoe ziet dat er in de praktijk uit?
De herinrichting van Utrecht: ‘Een andere beleving door het herleggen van steentjes’
‘Slimme Routes, Slim Regelen, Slim Bestemmen’, niet de meest sexy naam ooit voor een plan dat de bereikbaarheid en leefbaarheid van Utrecht behelst. Daar is Ronald Tamse (51), verkeersadviseur van de gemeente Utrecht het mee eens. Aan de hand van een korte wandeling door de stad legt hij uit waarom het mobiliteitsplan er in de praktijk wél aantrekkelijk uit kan zien.
Want Utrecht is een aantrekkelijke stad volgens Ronald. Een aantrekkelijke stad om in te wonen, in te werken en om te bezoeken. Samen met ruim dertig collega’s van de gemeentelijke afdeling mobiliteit doet hij er alles aan om dat ook in de toekomst zo te houden. “We doen het goed als stad”, vertelt hij. “Er komen vaak collega’s van buitenlandse steden kijken naar hoe wij in Utrecht ons verkeersbeleid toepassen. Natuurlijk zijn ze vooral geïnteresseerd in de rol van de fiets in onze stad.”
En de rol van de fiets wordt, samen met de rol van de voetganger, steeds groter. Fietsers en voetgangers hebben een prominente plek binnen de mobiliteitsvisie van de gemeente. Ronald: “We willen mensen niet verplichten om te fiets of te voet te gaan, maar we willen ze wel bewust maken van het feit dat bijna alles in Utrecht goed en prettig te bereiken is met die twee vervoersmiddelen.”
Domplein
De eerste stop tijdens de stadswandeling met Ronald is het Domplein, waaraan in 2016 de nodige aanpassingen werden gedaan. Een schoolvoorbeeld van een verkeerssituatie waar fietsers, voetgangers en bestemmingsverkeer door elkaar heen bewegen, volgens hem. “De verkeerssituatie op het Domplein is niet eens zoveel veranderd”, vertelt hij als we onder de Domtoren doorlopen. “We hebben er een echt plein van gemaakt door simpele elementen als zitplekken toe te voegen. Eigenlijk staat hier nergens aangegeven waar auto’s en fietsers wel of niet mogen rijden. Toch vindt iedereen zijn weg. Daar zorgt het plein voor.”
Het Domplein is ook een goed voorbeeld van hoe verkeersadviseurs en stedenbouwkundigen samenwerken om de historische waarde van Utrecht te waarborgen. “Die twee stromingen werken tegenwoordig nauw samen in Utrecht, in tegenstelling tot vroeger”, legt Ronald uit. “Neem nou het Castellum in de binnenstad. Op de plek waar nu het Domplein ligt, stond vroeger een groot Romeins fort. Dat hebben we geaccentueerd door een scheidingslijn en een andere steenkleur. Onbewust begrijpen mensen daardoor dat het een voetgangersgebied is.”
Mariaplaats
De tweede stop op de route is de Mariaplaats, een plek waar tot de herinrichting van begin 2015 veel overlast was van vrachtwagens. Ronald: “Het was hier voorheen een komen en gaan van vrachtwagens die de hele dag door aan het laden en lossen waren. Daardoor werden fietsers, voetgangers en auto’s gehinderd.”
De oplossing bleek makkelijker dan verwacht. “Door het verbreden van het trottoir, het verplaatsen van de rijbaan en inruimen van een ‘officieuze’ laad- en losplek leeft al het verkeer nu in goede harmonie samen”, vat Ronald samen. “Door het herleggen van steentjes, want dat is wat de herinrichting eigenlijk inhoudt, kun je gedrag en beleving op zo’n punt enorm beïnvloeden en veranderen.”
Adriaen van Ostadelaan
De herinrichting van de Adriaen van Ostadelaan, ten oosten van de binnenstad, noemt Ronald “het succes van de burgerparticipatie”. Hij legt uit waarom: “De Adriaen van Ostadelaan begon als en klein project waarbij we keken of de verbinding tussen de bushalte en het Diakonessenhuis konden verbeteren.”
Daar bleef het echter niet bij. “Vervolgens kregen we signalen van omwonenden en ondernemers uit de buurt over andere verkeerssituaties in dat gebied. Veel van hen waren bijvoorbeeld bezorgd over overstekende schoolkinderen. Daardoor is het hele plein daar op de schop gegaan.”
Toekomstige herinrichting
Het Domplein, de Mariaplaats en de Adriaen van Ostadelaan werden de afgelopen jaren opnieuw opgericht om de doorstroom van verkeer te verbeteren. Daar blijft het echter niet bij. Ook aan andere plekken in de stad gaat gesleuteld worden. Zo worden de Voorstraat en de Nachtegaal- en Burgemeester Reigerstraat fietsvriendelijker ingericht en wordt er ook gewerkt aan een betere verbinding van Leidsche Rijn met de rest van Utrecht.
“Door de groei van de stad ontstaan er ook nieuwe conflictpunten”, sluit Ronald af. “Aan de drukkere bezetting van wegen en de totstandkoming van nieuwe knooppunten moet je als stad gehoor geven. Door te luisteren naar je inwoners kun je gezamenlijk inspelen op toekomstige problemen.”
