Nieuwe aanpak zwerfafval moet openbare ruimte in Utrecht opschonen

Overlast van zwerfafval is een hardnekkig probleem in Utrecht, dat nu onder het mom van Actieplan Utrecht Schone Stad anders zal worden aangepakt. “Veel inwoners ergeren zich aan zwerfafval en zetten zich hier ook tegen in”, zegt verantwoordelijk wethouder Kees Diepeveen. “Zo ruimen inmiddels ruim 5000 vrijwilligers in Utrecht structureel zwerfafval op. […] Toch zijn er plekken die overlast blijven geven. Deze hotspots van zwerfafval pakken we met de nieuwe aanpak aan. Dit willen samen met onze inwoners, ondernemers en andere betrokkenen doen.”

De nieuwe werkwijze kent een basisaanpak met maatregelen op plekken waar sprake is van structurele problemen met zwerfafval. De gemeente spreekt op die plekken van hotspots. Het gaat dan onder meer om snacklocaties, winkelgebieden, afval in de grachten, en bedrijventerreinen.

Andere veelvoorkomende hotspots zijn zogenoemde bijplaatsingen bij ondergrondse containers en afval dat achterblijft in parken en recreatiegebieden. Daarvoor komt de gemeente met specifieke aanpakken en bijbehorende maatregelen.

Bijplaatsingen bij ondergrondse containers

Door de jaren heen is het aantal meldingen van bijplaatsingen (afval dat naast ondergrondse containers wordt gezet) toegenomen. In 2018 werden er 2.810 meldingen gedaan, in 2019 5.307 en in 2020 groeide dat aantal naar 8.735. Vanaf 2020 wordt ook het aantal verwijderde bijplaatsingen bijgehouden; de gemeente verwijdert wekelijks bij één op de zeven containers bijgeplaatst afval. Vooral in de wijken Overvecht, Noordwest en Kanaleneiland zijn veel bijplaatsingen.

De groei van het aantal bijplaatsingen valt door de gemeente te verklaren door onder meer de toename van het aantal ondergrondse containers. Dat klinkt misschien gek, maar de gemeente stelt dat het risico op bijplaatsingen groter wordt als er meer containers zijn. Ook de toename van online winkelen zorgt voor meer bijplaatsingen. De verpakkingen zijn vaak van karton, dat voor verstopte en overlopende containers zorgt als het verkeerd wordt aangeboden.

Tekst loopt door onder de foto [caption id=”attachment_360246” align=”aligncenter” width=”1024”] Foto: Chantal Spaan[/caption] Veranderingen

De gemeente wil de overlast van bijplaatsingen tegengaan door in 2022 100 procent van de meldingen van bijplaatsingen binnen 24 uur af te handelen. Er wordt ook gerichter gehandhaafd, onder meer met behulp van data over hotspots. De gemeente gaat in kaart brengen op welke dagen en tijden er overlast is van bijplaatsingen, zodat handhavers weten waar ze naartoe moeten.

Als handhavers nu afval aantreffen bij een volle of kapotte container, krijgt degene die het heeft neergezet geen boete, maar dat gaat veranderen. Ook mensen die hun afval bij een volle of kapotte container plaatsen, kunnen een boete tegemoet zien en het bedrag voor de boete gaat omhoog. De boete voor het bijplaatsen was eerder 70 euro, als handhavers na controle een overtreding constateerden. Wie op heterdaad werd betrapt op bijplaatsen, kreeg een boete van 100 euro. Die boetebedragen worden gelijk getrokken en worden beide 100 euro.

Verder komen er wijkambassadeurs - Utrechters die buurtgenoten helpen bij het weggooien van afval en grofvuil - en een ‘regisseur aanpak bijplaatsingen’, die zorgt voor betere samenwerking en vermindering van afvalhotspots. Ook gaat de gemeente ‘containeradoptanten’ werven. Dat zijn inwoners die een sleutel van de ondergrondse container krijgen, zodat ze verstoppingen in de container kunnen verhelpen.

Vervuiling in parken en recreatiegebieden

Vooral als het mooi weer is kan het behoorlijk druk zijn in de Utrechtse parken. De gemeente ziet in zeven stadsparken een ‘verhoogde gebruiksdruk’ op zomerse dagen. Het gaat dan om Park Lepelenburg, het Wilhelminapark, Griftpark, Park de Gagel, Park Transwijk en het Julianapark. Los van de stadsparken is ook in een aantal groenstroken en kleine parken sprake van vervuiling. De gemeente focust vanaf nu niet alleen meer op de stadsparken, maar ook op die andere locaties.

Veranderingen

Tegen vervuiling in parken en recreatiegebieden komt de gemeente met een aanpak voor de periode 2021 - 2024. Bij mooi weer en veel bezoekers worden de reiniging en handhaving extra ingezet en worden tijdelijke afvalvoorzieningen geplaatst. Afvalbakken worden bij drukte ’s avonds extra geleegd en ’s ochtends wordt zwerfafval, in ieder geval voor 9.30 uur, opgeruimd. Afhankelijk van de drukte kan dat herhaald worden rond het middaguur. De gemeente onderzoekt nog of het mogelijk is om het schoonmaken zichtbaarder te maken, door bijvoorbeeld handkarretjes te gebruiken. Dat moet bijdragen aan bewustwording.

Tekst loopt door onder de foto [caption id=”attachment_367954” align=”aligncenter” width=”1024”] Advocatenkantoor Wijn & Stael hielp de gemeente onlangs met het opruimen van afval in Park Lepelenburg.[/caption]

Verder richt de gemeente zich op de communicatie met en participatie van jongeren en jongvolwassenen. Uit enquêtes die vorig jaar gehouden zijn, blijkt dat het grootste deel van de parkbezoekers valt in de leeftijdsgroep 17 tot 34 jaar. Door het inzetten van Utrecht Schone Stad Coaches en samenwerking met jongeren hoopt de gemeente te werken aan bewustwording bij jongeren. De gemeente gaat verder meedoen met de landelijke zwerfafvalcampagne voor parkgebieden van Rijkswaterstaat: ‘Je plek schoon achterlaten. Zo gefikst’.