Terwijl de meeste eindexamenleerlingen deze week vooral bezig zijn met samenvattingen, examens en slapeloze nachten, hebben vier scholieren van het Leidsche Rijn College in Utrecht hun grootste succes van dit schooljaar eigenlijk al binnen. Mia Franken, Eliza Kerkhoven, Elif Karaman en Roxanne Vlietland wonnen met hun profielwerkstuk de landelijke Jan Pen Prijs. “We vinden het echt een eer dat we die prijs hebben mogen winnen”, vertellen ze trots.
Prijs voor beste profielwerkstuk gaat naar Utrechtse eindexamenleerlingen: ‘Heel bijzonder’
De vier deden onderzoek naar meertaligheid en visueel-ruimtelijk denken bij basisschoolleerlingen. Volgens de jury was hun onderzoek van zo’n niveau dat het “bijna bachelorniveau" bereikte.
Beste profielwerkstuk
“We kregen een mail dat we genomineerd waren als één van de vijf beste profielwerkstukken van Nederland”, vertelt één van de leerlingen. “Dat was eigenlijk al compleet onverwacht.”
Toen ze vervolgens ook als de uiteindelijke winnaar van de Jan Pen prijs werden verkozen, was de verbazing groot. “Eerst vooral verwarring”, lachen ze. “Maar daarna waren we vooral heel blij.”
Daar bleef het niet bij. De groep werd ook nog benaderd door de Rijksuniversiteit Groningen en kreeg persoonlijke brieven van professoren van wie ze wetenschappelijke literatuur hadden gebruikt. “Dat was heel bijzonder. Dat ze echt moeite voor ons hadden gedaan en ons werk hadden gelezen.”
Meer dan honderd uur werk
Het profielwerkstuk werd gemaakt door vier leerlingen met verschillende culturele achtergronden. Zo heeft één van hen Bosnische roots, een ander een Zuid-Afrikaanse ouder, een ander Turkse roots en iemand een Wit-Russische ouder. Juist die persoonlijke connectie met meerdere talen bracht hen op het onderwerp.
“We zijn allemaal meertalig opgevoed of hebben connecties met andere talen en culturen”, vertellen ze. “Toen we gingen kijken wat er al onderzocht was, zagen we dat juist ons specifieke onderwerp nog niet echt was onderzocht.”
De scholieren wilden weten of meertalige kinderen op jonge leeftijd voordelen ontwikkelen bij bepaalde denkprocessen. Daarvoor ontwierpen ze zelf een onderzoeksmethode. Op basisscholen lieten ze leerlingen uit groep 6 tot en met 8 korte tijd puzzels zien, waarna de kinderen die uit hun geheugen moesten namaken.
“We hebben gekeken hoe ze dingen oplossen, welke strategieën ze gebruiken en hoe ze samenwerken.”
Voor het onderzoek reisden de scholieren langs verschillende basisscholen in de regio Utrecht. “We hebben echt per persoon meer dan honderd uur hierin gestoken”, vertellen ze. “Van het afreizen naar basisscholen tot het uitwerken van alle resultaten.”
Geen bewijs, wél veelbelovende resultaten
Hoewel de groep uiteindelijk geen definitief wetenschappelijk bewijs kon leveren, zagen ze wel aanwijzingen die overeenkomen met bestaande onderzoeken.
“Uit veel literatuur blijkt dat meertalige kinderen bepaalde denk- en concentratievaardigheden beter ontwikkelen”, leggen ze uit. “Die vaardigheden kunnen helpen bij schooltaken.”
Hun eigen onderzoeksgroep van tachtig leerlingen bleek uiteindelijk te klein om harde conclusies te trekken. “Voor een profielwerkstuk is dat best groot, maar voor taalonderzoek eigenlijk nog te klein.”
Toch was de jury diep onder de indruk van de aanpak. “We hebben echt op alle kleine details gelet”, vertellen de leerlingen. “We hebben experts benaderd, docenten gevraagd mee te kijken en alle middelen ingezet die we hadden.”
Onderzoek smaakt naar meer
Het intensieve traject zorgde niet alleen voor een prijs, maar ook voor een hechtere band tussen de vier. “De dagen samen waren eigenlijk altijd heel gezellig”, vertellen ze. “We hebben echt een goede band opgebouwd.”
Wat ze straks willen gaan doen met een diploma op zak? De studiekeuzes lopen uiteen: van psychologie en psychobiologie tot natuurkunde en een tussenjaar. Maar de interesse in onderzoek blijft. “Ik zou dit soort onderzoeken later best nog willen doen.”
Voor nu wacht eerst iets anders: de rest van de eindexamens. “We zijn afgelopen vrijdag begonnen”, vertellen ze. “Morgen moeten we gewoon weer verder.’’
