Burgemeesters mogen demonstraties die direct voor de ingang van abortusklinieken worden gehouden verbieden. Dat staat in een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van woensdag 3 december. De reden hiervoor is dat een burgemeester op deze manier mogelijke wanordelijkheden kan voorkomen. Het verbieden van demonstraties voor de ingang mag alleen zolang er een alternatieve locatie wordt aangewezen die binnen zicht- en gehoorafstand van de kliniek ligt.
Volgens de Raad van State heeft iedereen het recht om te demonstreren, “maar dat recht is niet onbeperkt”. In de Grondwet en in de Wet openbare manifestaties staat vastgesteld dat er beperkingen op het demonstratierecht kunnen worden gelegd wanneer de gezondheid beschermd moet worden, wanneer het in het belang van het verkeer is of wanneer wanordelijkheden voorkomen moeten worden. “Alleen als één of meerdere van deze belangen in het geding is, kan een burgemeester beperkingen stellen of voorschriften verbinden aan een demonstratie”, aldus de Raad van State.
Wanordelijkheden
De Afdeling bestuursrechtspraak laat weten dat er bij een demonstratie bij een abortuskliniek sneller sprake is van wanordelijkheden dan bij een andere demonstratie: “Deze mensen bevinden zich in een kwetsbare positie, waardoor de aanwezigheid van demonstranten hen eerder, sterker en persoonlijker zal raken en daardoor voor hen veel indringender zal zijn dan in de meeste andere gevallen”.
Binnen zicht- en gehoorafstand
Bij wanordelijkheden hebben burgemeesters dus het recht om een verbod te leggen op een demonstratie die direct voor de ingang plaatsvindt. Wel moeten zij daarbij in acht nemen dat de alternatieve locatie binnen zicht- en gehoorafstand van abortuskliniekbezoekers moet zijn.
Op deze manier ligt de keuze van een directe confrontatie met de demonstranten bij de bezoekers van de kliniek zelf. Ze worden hierdoor niet “gedwongen” om het gesprek aan te gaan, maar kunnen er makkelijker voor kiezen dit te negeren.
Utrechts Vrelinghuis
Ook in Utrecht speelt al langere tijd de discussie over de anti-abortusdemonstraties. Op 5 mei 2021 wilde de vereniging Jezus Leeft ook een anti-abortusdemonstratie houden bij het Vrelinghuis aan de Biltstraat. Burgemeester Sharon Dijksma legde destijds beperkingen op, waardoor de demonstranten enkel op een laad- en loszone die 70 meter verderop ligt mochten demonstreren. Daarnaast was flyeren niet toegestaan.
De rechtbank oordeelde destijds dat de burgemeester de demonstranten niet weg mocht sturen. De gemeente Utrecht ging in hoger beroep. Op 8 augustus 2025 besloot de Raad van State uiteindelijk dat de uitspraak van de rechtbank blijft staan en de demonstranten het recht behouden om voor de abortuskliniek te demonstreren.
Burgemeester Dijksma noemde die uitspraak erg teleurstellend. Ze deed een oproep om landelijk beleid te maken voor de bescherming van bezoekers van een abortuskliniek. “Het gaat hier immers om uiterst persoonlijke en gevoelige medische ingrepen en vrouwen moeten daarbij niet gestoord of geïntimideerd worden”, zei Dijksma. “Er moet dus een oplossing komen waarbij zowel het demonstratierecht als het recht op de persoonlijke levenssfeer wordt gewaarborgd.”
Gekoppelde berichten
Jezus Leeft keert terug bij abortuskliniek aan de Biltstraat in Utrecht
Op de stoep voor Stadskliniek Utrecht aan de Biltstraat vond vrijdagochtend een anti-abortusdemonstratie van de…
Gemeente Utrecht verliest hoger beroep over demonstratie bij abortuskliniek
De gemeente Utrecht heeft ongelijk gekregen bij de Raad van State in het hoger beroep…
Gemeente op de vingers getikt door rechtbank over locatie anti-abortusdemonstranten bij kliniek in Utrecht
Anti-abortusdemonstranten kregen vorig jaar door burgemeester Sharon Dijksma onterecht een specifieke plek toegewezen bij het…
Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma roept nogmaals op om protesten bij abortusklinieken te beperken
De Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma wil dat de politiek in Den Haag haast maakt met…
14 Reacties
ReagerenGoedzo! En nu moet ons Sharonneke meteen een verbod op demonstraties vlakbij de kliniek aan de Biltstraat afkondigen. Opzouten met die vreselijke bemoeials.
Dus de demonstraties bij de Drift en andere universiteitsgebouwen kunnen gewoon verboden worden.
Goed nieuws. Vrouwen hebben rechten, die ontnomen worden door agressieve demonstranten die intimiderend voor de kliniek hangen. Iedereen zou veilig een medische instelling binnen moeten kunnen zonder dat hij/zij belaagd wordt. Fijn dat die reli-extremisten op afstand gezet worden.
Zorgelijk om te zien dat er mensen zijn die voorstander zijn van het inperken van vrijheid van meningsuiting, omdat ze toevallig het niet eens zijn met de verkondigde mening.
Prima.
In de praktijk betekende dit de afgelopen tijd dat de demonstranten naar de overkant werden verplaatst en bij een kinderopvang en basisschool staan (deze ouders hebben dus juist geen abortus gedaan ;)) en weet niet of dit dan een wenselijke oplossing is, dan heb ik ze liever bij de kliniek.
@Fenner Dat heeft er niks mee te maken. Intimideren en lastigvallen van kwetsbare vrouwen is van een totaal andere orde. Dat is totaal verwerpelijk.
@fenner: er is een verschil tussen vrijheid van meningsuiting en intimidatie van mensen die de kliniek bezoeken.
Helaas komt dit 2e regelmatig voor
@ Fenner
U zegt: “Zorgelijk om te zien dat er mensen zijn die voorstander zijn van het inperken van vrijheid van meningsuiting, omdat ze toevallig het niet eens zijn met de verkondigde mening.”
M.i. wordt hier door u een denkfout of inschattingsfout gemaakt.
Het gaat hier namelijk niet zozeer om het verkondigen van een mening en het daar dan ‘toevallig’ niet mee eens te zijn. Hier speelt het doelbewust opdringerig en grensoverschrijdend treden in andervrouws privézaken. Bovendien gaat het hier om vrouwen en meisjes in een kwetsbare positie en betreft het zeer intieme materie. Dit lompe hinderen en lastigvallen is kwalijk; het valt in de categorie van je bemoeien met het privéleven van je medemens. Dat geeft geen pas. De wetgever is derhalve verplicht om vrouwen te beschermen en hen onbelemmerd gebruik te laten maken van hun recht op zwangerschapsonderbreking. Dat sommigen zalvende geloofsovertuigers het daar niet mee eens zijn moeten zij zelf maar weten. Laten zij hun mening anderszins kenbaar maken. In de kerk of via een folder. Maar zij dienen af te blijven van het recht op zelfbeschikking van vrouwen. Door dit intimiderende, agressieve en hooghartige gedrag vormen zij een bedreiging voor het recht van de vrouw om baas in eigen buik te zijn.
Terecht dus dat de rechter hier deze afweging heeft gemaakt.
Maar dat gemaskerde pro-pallies het verkeer hinderen, gebouwen bezetten en voor tonnen schade aanrichten is dan weer geen enkel probleem. Ben ik de enige die er niets meer van begrijpt?
@Fenner
Waar wordt de vrijheid van meningsuiting precies ingeperkt dan?
Anti-abortusdemonstranten mogen soort van overal in dit land hun geluid laten horen (alleen geen mensen intimideren, aanraken, de weg blokkeren of op 1cm afstand in hun oor schreeuwen) en niet recht voor de deur van een kliniek, waar je niet voor je lol komt, demonstreren/ intimideren en een poging doen tot manipulatie/ beïnvloeding (brainwashing). Dat ze me baar bij bestuursgebouwen gaan demonstreren en individuele burgers, die het recht hebben op een eigen leven, met rust laten. Dáár gaat het hier om.
De patiënten van een abortuskliniek komen daar met een reden (vaak voor advies en voor een moeilijke medische ingreep) en zitten al met ethische dilemma’s en moeilijke beslissingen opgescheept, zeker in sommige situaties waarvan wij de reden van het bezoek niet kennen en dat gaat ons ook niks aan.
Baas in eigen buik, weet je wel, zelfbeschikkingsrecht van de ouders en de moeder heel specifiek.
@Fenner
Ze beperkte anderen in hun vrijheid.
Dat was pas zorgelijk, vandaar dit verbod.
Ik ben niet M maar M. (dus met een punt). Ik kan mij vinden in het vonnis van de Raad van State waarbij het recht van de anti-abortusdemonstranten enigszins ingeperkt is en heb geen waardering voor de demonstratie op zich tegenover vrouwen die ongewild zwanger zijn geraakt en dus een probleem hebben. Ik vind het niet kies die op korte afstand aan te spreken, dus lastig te vallen. Verder kan ik in sommige gevallen een bezetting van een universiteitsgebouw billijken — een universteit vervult vanouds een functie in de samenleving waarbij ook discussie centraal staat — maar aan het beletten van wetenschappelijke activiteiten zijn wat mij betreft grenzen, en vernieling en vervuiling wijs ik vanzelfsprekend helemaal af.
@Carlos: in welke mate worden bezoekers geintimideerd? Klimaatdemonstranten intimideren ook door doemscenarios te verkondigen. Dat is natuurlijk ook hun goed recht. Er wordt echter een grens overschreden wanneer bezoekers fysiek worden gehinderd om de kliniek te bezoeken. Wanneer demonstranten dit doen moeten ze strafrechtelijk worden vervolgd.
Klimaatdemonstranten verhinderen anderen fysieke doorgang door een weg te blokkeren en demonstranten voor de Palestijnse zaak verhinderen studenten en medewerkers toegang tot universiteitsgebouwen. Hier vindt in de praktijk echter geen strafrechtelijke vervolging plaats.
Ik kan niet anders dan tot de conclusie komen dat er met twee maten wordt gemeten. Afhankelijk van van het standpunt van de (lokale) overheid worden rechten van demonstranten verruimd of ingeperkt. We zagen dit bijvoorbeeld ook heel duidelijk terug toen er coronamaatregelen waren. Femke Halsema zei letterlijk dat ze de Black Lives Matter demonstratie “te belangrijk vond” om die te ontbinden. Demonstraties tegen de coronamaatregelen werden echter, in opdracht van Femke Halsema, met harde hand uiteengeslagen.
@Pee: Vind je het dan een goed idee dat we niet meer in het openbaar onze mening mogen verkondigen? Bezoekers van de kliniek hebben ook de vrijheid om niet naar de mening van de demonstranten te luisteren.