Vijf nieuwe bruggen over het Merwedekanaal moeten zorgen dat de nieuwe stadswijk Merwede aansluit op de rest van de stad. De nieuwe bruggen moeten komen bij de Heycopstraat, de Waalstraat, de Zijldiepstraat, de Overijssellaan en de Karperstraat. Maar waar de bruggen de verbinding moeten worden tussen de bestaande wijken en de nieuwe wijk, zorgen ze nu vooral voor afstand en verdeeldheid. Bewoners van de bestaande wijken zijn kritisch op de plannen van de gemeente. Op in het oog springende spandoeken met teksten als ‘Geen extra brug: omfietsen is net zo vlug’ laten zij hun onvrede blijken. Ze zijn bang voor verkeersonveilige situaties en het verdwijnen van groen en speeltuinen. Ook woonbootbewoners maken zich zorgen.
De bruggen over het Merwedekanaal; Hoe meer verbinding zorgt voor verdeeldheid
De wijk Merwede moet een groene, autovrije wijk worden. Doordat er zeven- tot tienduizend huizen bijkomen, zal het aantal fietsers op de wegen in het omliggende gebied aanzienlijk gaan stijgen. De bestaande fietsroutes zijn niet in staat om die hoeveelheid fietsers in goede banen te leiden.
Zónder nieuwe bruggen zou het aantal fietsers op bijvoorbeeld de Kanaalweg meer dan verdubbelen, zegt de gemeente. Ook de kruispunten die achter de bestaande bruggen liggen, zoals de Balijelaan en de kruising van de Socrateslaan en de Rijnlaan, zouden niet bestand zijn tegen veel meer fietsers. Zonder maatregelen ontstaan fietsfiles, waardoor fietsers door rood gaan rijden en ongelukken veroorzaken.
Zorgen
De straten in de directe omgeving van de nieuwe bruggen moeten zo veel mogelijk fietsvriendelijk worden, vooral als er basisscholen in de buurt zijn. Het zou ervoor moeten zorgen dat de huidige bewoners er met plezier blijven wonen en kinderen op straat kunnen blijven spelen. Toch maken de huidige bewoners aan de andere kant van het kanaal zich zorgen. De wijken Dichterswijk, Rivierenwijk en Hoograven hebben nu veel ruimte voor spelende kinderen en buitenactiviteiten. De bewoners zijn bang dat dat in gevaar komt.
(Tekst gaat verder onder afbeelding)
Ze vinden ook dat de gemeente slecht communiceert en het belang van de nieuwe bruggen niet goed kan onderbouwen. Volgens de bewoners is de komst van de bruggen zinloos; de bestaande bruggen hebben genoeg capaciteit, vinden ze. Watersporters en de zeeverkenners van de scouting scharen zich achter het protest van de bewoners. Hun activiteiten komen in gevaar als er meer bruggen over het kanaal komen, zeggen ze.
Hamersplantsoen
De ongeruste bewoners van de wijken verzamelen zich in facebookgroepen als ‘Houd Rivierenwijk Leefbaar’ en ‘Red ’t Hamersplantsoen’. Een van die kritische bewoners is Marius Zweedijk (42). Hij woont met zijn gezin aan de Julianaweg, vlakbij het Hamersplantsoen waar een van bruggen is gepland. “Het Hamersplantsoen is nu nog een oase van rust en voor kinderen een veilige plek om te spelen”, zegt hij, om vervolgens een rijtje activiteiten te noemen die in het plantsoen plaatsvinden. “Er zijn twee speeltuinen en er is een voetbal en basketbalveld. Het is de centrale ontmoetingsplek in onze wijk. Met Pasen gaan kinderen er eieren zoeken en met Koningsdag is er een vrijmarkt. Ook maken kinderdagverblijven gebruik van het park. Ongeacht welke verkeersberekening dan ook: dit soort plekken moet je actief beschermen en daar horen geen drukke fietsroutes bij”, zegt Zweedijk. Een voetgangersroute mag er wat hem betreft wel komen. “Dat draagt juist bij aan een prettige verbinding tussen de bewoners van de wijken. Met een fietsroute bereik je alleen het tegenovergestelde.”
Zweedijk is ook van mening dat de gemeente Utrecht niet consequent is in het maken van beleid. De gemeente heeft volgens hem bijvoorbeeld veel geïnvesteerd in het veilig maken van het park. “Een fietsroute door het park en de smalle straten hier staat haaks op de ambities van de gemeente en de belangen van de buurt. De principes veilig, groen en duurzaam die worden toegepast op de nieuwe wijk in de Merwedekanaalzone worden in onze wijk over het hoofd gezien. Waarom maken ze geen nieuwe omgevingsvisie voor Hoograven?”
Woonboten
Ook de bewoners van woonboten in het Merwedekanaal en de Vaartsche Rijn maken zich zorgen. Uit de plannen van de gemeente blijkt dat vijf woonboten zouden moeten wijken voor de bruggen. Onder de bruggen zou geen ruimte zijn voor de boten en naast de bruggen is ruimte nodig, zodat verkeer dat eroverheen rijdt niet zomaar de woonboten in kan kijken. Sommigen van hen, zoals Erwin Pattipeilohy, ontdekten op een informatieavond van de gemeente dat ze hun woonplek moesten verlaten. “Ik ging in 2017 naar een informatieavond over de nieuwe wijk. Daar zag ik opeens op een tekening dat er drie lijntjes over het kanaal liepen en één daarvan liep precies over mijn woonboot”, zei hij destijds.
(Tekst gaat verder onder afbeelding)
[caption id=”attachment_333084” align=”aligncenter” width=”700”]
Zweedijk vindt dat de gemeente meer tijd had mogen nemen om met buurtbewoners te praten. “Dan hadden ze ingezien dat een doorgaande fietsroute hier niet past. Dan was onze weerstand er nu waarschijnlijk niet geweest”, zegt hij. “Ik ben wel nog positief over de uitkomst. Ik verwacht dat de gemeente onze inspraakreacties zeker serieus neemt en dus afziet van een fietsbrug op deze plek.”
Autovrij
De wijk Merwede is hard nodig om de grote woningnood in Utrecht het hoofd te kunnen bieden. De gemeente kiest ervoor huizen te bouwen binnen de stadsgrenzen. Het groene landschap rondom Utrecht wordt niet aangetast en er hoeft weinig infrastructuur zoals snelwegafritten en treinstations te worden toegevoegd. Doordat de wijk middenin de stad komt, zijn voorzieningen als zorg, winkels en onderwijs binnen handbereik.
De gemeente wil dat de wijk autovrij wordt en dat de duizenden inwoners kiezen voor de fiets. Ook het openbaar vervoer moet daarop worden aangepast, zodat bewoners van Merwede een goed alternatief hebben voor de auto, als ze een langere afstand moeten afleggen. Merwede moet zo een van de duurzaamste wijken van Nederland worden.
Netwerk
De nieuwe bruggen over het Merwedekanaal moeten gaan aansluiten op het netwerk van fietspaden dat er nu al is en zijn volgens de gemeente nodig om de wijk Merwede goed bereikbaar te maken. Ook de bestaande bruggen, de Mandelabrug, de Balijebrug en de Socratesbrug, blijven belangrijk in het netwerk. Deze bruggen worden verbeterd, door extra hellingen en trappen naar de oevers van het Merwedekanaal aan te leggen, om kortere loop- en fietsroutes te krijgen. Ook moeten er fietspaden in twee richtingen komen.
De gemeente legt in de omgevingsvisie uit dat er daarnaast vijf nieuwe bruggen nodig zijn. Minder is niet voldoende om het fietsverkeer op te vangen. De brug bij het Hamersplantsoen is bijvoorbeeld nodig om de verwachte drukte op de Socratesbrug en de Socrateslaan te verminderen. Ook sluit het aan bij de ideeën om in de toekomst station Lunetten en de Koningsweg te verbeteren.
(Tekst gaat verder onder afbeelding)
[caption id=”attachment_239427” align=”aligncenter” width=”1024”]
Belangen
De gemeente zegt zich te realiseren dat nieuwe bruggen niet door iedereen als voordeel worden ervaren. Vooral voor woonbootbewoners zijn de plannen ingrijpend, maar de gemeente noemt ook de inwoners van de drie wijken waar de bruggen komen. “Door de aanleg van extra bruggen is het de verwachting dat een deel van het fietsverkeer langs het kanaal straks kiest voor een alternatieve route door de Dichterswijk, Rivierenwijk of Hoograven. Enkele straten moeten hierdoor worden ingericht op meer fietsgebruik.”
De zorgen van de bewoners zijn volgens de gemeente gehoord. “Dit vereist een zorgvuldige afweging.” Ook de belangen van watersporters en roeiers worden bij het ontwerp van de bruggen betrokken. Onder andere de hoogte van de bruggen en de benodigde vaarbreedte voor de roeiers zijn in de plannen meegenomen. Ook wordt nagedacht over ‘slimme openingstijden’ van de bruggen, voor bijvoorbeeld de pleziervaart.
De gemeente moet dus nog beslissen waar de bruggen uiteindelijk komen te liggen. Inwoners van Utrecht kunnen tot woensdag reageren op de plannen die er nu liggen.
