Elke dag staan van maandag tot vrijdag duizenden studenten te wachten op Utrecht Centraal. Schouder aan schouder schuifelen ze richting de deuren van de 25 meter lange gele bus richting het Utrecht Science Park. Al vijftig jaar vervoert buslijn 12 passagiers vanaf het station naar de campus en terug, maar met de komst van de veelbesproken Uithoflijn maken de bussen hun laatste kilometers. Vrijdag 13 december om 21.48 uur moet er een einde komen aan de ‘sardientjesbus’ en DUIC slingerde nog een aantal keer met de bussen mee door de stad.
De laatste kilometers van buslijn 12
Op Utrecht Centraal staat een gele muur aan bussen waarvan om de twee minuten deuren openslaan. Honderden mensen staan in stilte te wachten, want bijna iedereen heeft oordopjes in of een koptelefoon op. Gesproken wordt er haast niet en de meeste slaap is ook nog niet uit de ogen gewreven. Iedereen heeft hetzelfde doel: in de bus naar het Utrecht Science Park stappen, met als het even meezit een zitplek. Maar dat is maar weinigen gegeven.
Tekst gaat verder onder afbeelding
“Het is een puinhoop”, zucht Tom Weers (25). “Ik laat vaak een paar bussen gaan. Het heeft geen zin om iets te proberen in deze drukte.” Hij is niet de enige. Veel studenten wachten een aantal bussen. De voertuigen staan in lange rijen opgesteld. In iedere bus van 25 meter kunnen zo’n tweehonderd passagiers, ze komen om de twee minuten in de spits maar het is zelden voldoende voor alle wachtenden op bushalte C. Reikhalzend kijkt men uit naar de komst van de tram. Of de komst van tram 22, zoals de Uithoflijn vanaf 16 december heet, volgende maand aan het gevecht op een zitplek een einde maakt is echter nog niet helemaal zeker.
Tekst gaat verder onder afbeelding
Docent René Butter (58) is een ervaren reiziger op buslijn 12. Hij heeft er heel vaak ingezeten, en kan maar zelden rustig zitten. “Ik neem de afgelopen tien jaar steeds minder vaak de bus. Op ochtenden als deze lijkt het net veevervoer”, zegt Butter. Volgens hem is drukte op de bushalte de laatste jaren veel opvallender geworden. Sardientjeslijn of veevervoer; beide termen komen vaker terug bij de halte. Gaat de tram het drukteprobleem dan oplossen? Butter is er nog niet van overtuigd: “We gaan het meemaken.”
Tekst gaat verder onder afbeelding
Het verkeerslicht geeft aan dat beide voertuigen mogen rijden. Het is ineens een race geworden: als rivalen rijden de voertuigen met dezelfde snelheid over de Weg tot de Wetenschap. Na twee bochten moet de oude vertrouwde bus 12 zich al gewonnen geven, want tram 22 krijgt bij de Heidelberglaan voorrang. Aangekomen op wat vroeger De Uithof heette stappen de meeste mensen uit op de Padualaan en de Heidelberglaan waarna de bus de weg vervolgt tot eindhalte WKZ. De tram is dan al niet meer te zien.
Uit het raam
De chaotische ochtend in buslijn 12 is een groot contrast met de sfeer op andere tijden. Het is rond 14.00 uur en alle reizigers hebben tijd en ruimte om rustig een plekje uit te zoeken en uit het raam te kijken. Velen zetten hun koptelefoon op en swipen met een duim door hun afspeellijsten of het nieuws. Fysiotherapie-student Dijck Hooft (20) heeft middenin de bus plaatsgenomen en heeft bestemming Heidelberglaan. Eigenlijk moet hij ‘s ochtends altijd vechten om een zitplaats, maar omdat zijn college vandaag later begint kon hij op Utrecht Centraal zonder enig probleem plaatsnemen. Hij maakt niet elke dag gebruik van de bus, maar zijn fiets is gestolen dus nu moet het wel.
Tekst gaat verder onder afbeelding
Terwijl de schooldag van Hooft begint is laborant Remco Vermeulen (30) juist op weg naar huis. “Eindelijk wordt die levensgevaarlijke bus vervangen”, zegt hij. Vermeulen heeft zich altijd al zorgen gemaakt over de veiligheid van de lange bus: “Ik zat een tijdje geleden helemaal achterin. Tijdens het rijden klapten de deuren uit het niets ineens wijd open. Dat mag toch niet gebeuren?” In de lente en zomer neemt hij liever de fiets, maar voor fietsers is het volgens hem ook niet altijd even veilig: “In gevaarlijke bochten rijden sommige lange bussen ver over de stoeprand.”
Tekst gaat verder onder afbeelding
De capaciteit van de tram zal volgens de provincie drie tot vier jaar voldoende zijn. Maar met de komst van onder andere het RIVM op het Utrecht Science Park zal de groei van het aantal reizigers doorgaan. Het aantal trams wordt in de loop van 2020 verhoogd naar twaalf en uiteindelijk zestien trams per uur per richting. Hoewel buslijn 12 met pensioen gaat zullen er nog wel enkele bussen achter de hand gehouden worden. Mocht de tram namelijk stil komen te vallen dan kan er voorlopig nog een beroep worden gedaan op de vertrouwde sardientjesbus.
Geschiedenis
Buslijn 12 reed voor het eerst in 1969 en in de beginjaren maar enkele ritten per dag. Nu, vijftig jaar later, in 2019 is dat uitgegroeid tot meer dan driehonderd ritten per dag en behoort de buslijn tot een van de drukste pendelroutes van Europa. Door de jaren heen groeide het aantal passagiers samen met De Uithof mee. In de jaren zeventig en tachtig groeide het aantal faculteiten van de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht sterk. Door de toename moest spitslijn 12s en buslijn 11 worden versterkt. Al voor de verhuizing van het Academisch Ziekenhuis (nu UMC) naar de Uithof bleek de capaciteit in de bussen niet voldoende te zijn. Daarom schafte de gemeente in 1989 nieuwe, achttien meter lange, gelede bussen aan. Dat jaar wordt ook besloten om een nieuwe ‘Uithoflijn’ aan te leggen. Het zou, achteraf gezien, nog dertig jaar duren voordat de tram ging rijden. De drukte in bussen nam niet af en eind jaren negentig besloot het toenmalige stadsbusbedrijf GVU dubbelgelede bussen van 25 meter te testen. Een paar jaar later, in 2003, reden er 27 bussen van het nieuwe type door de Utrechtse binnenstad. Sinds 2013 is de drukte op de bushaltes en in de bussen alleen maar toegenomen.
