Met de stijgende energieprijzen heeft iedereen wel behoefte aan tips om te besparen. Daar heeft onderzoeker Jan Dirk Fijnheer van de Universiteit Utrecht iets voor bedacht: een computerspel dat gekoppeld is aan de slimme meter. De afgelopen jaren heeft hij onderzoek gedaan om te kijken of mensen meer gingen besparen als ze zo’n game gebruiken. Wat blijkt, huishoudens gingen tot wel dertig procent minder energie gebruiken. Hoe werkt zoiets?
Dit computerspel kan ervoor zorgen dat huishoudens dertig procent energie besparen
Het is nu volop zomer maar de herfst en winter staan voor de deur. Dat betekent dat we weer gaan stoken. Hoewel het onderwerp heel actueel is op het moment, met de almaar stijgende energieprijzen, begon het onderzoek van Fijnheer al in 2014. Hij ontwikkelde de Powersaver Game, een spel waarmee huishoudens worden uitgedaagd om het energieverbruik te verminderen. Op woensdag 7 september verdedigde hij het promotieonderzoek.
Gamification
Fijnheer is geïnteresseerd in twee dingen, gamification en duurzaamheid. Bij gamification worden spelelementen gebruikt in niet-spelsituaties. Vaak wordt dit toegepast om mensen tot ander gedrag te verleiden Dat klinkt wellicht nog wat ingewikkeld. Fijnheer: “Een bekend voorbeeld is de pianotrap, dat is een echte klassieker waarbij traptreden bij een metrostation in Stockholm als toetsen van een piano fungeren.”
Dit werd gedaan om ervoor te zorgen dat forensen vaker de trap namen, in plaats van de roltrap. Want als je door de trap te nemen ook een piano bespeelt, is dat natuurlijk veel leuker dan de roltrap nemen. Op deze manier zorgde een spelelement ervoor dat mensen meer gingen bewegen. “Dan heb je ook nog zoiets als serious gaming. Dit soort games hebben tot doel om mensen iets te leren, of de houding van mensen te veranderen. Maar wel op een manier dat mensen vermaakt worden.”
Slimme meter
Al deze elementen komen ook samen in de Powersaver Game. Dit digitale spelletje kan thuis gekoppeld worden aan de slimme meter. Fijnheer: “Gebruikers zijn enkele weken bezig met het spelen van de game, terwijl ze tegelijkertijd energie besparen.” In de game zijn vijftig activiteiten te doen waarmee spelers in de ‘echte wereld’ energie besparen, zoals de verwarming lager zetten, lichten vaker uitdoen en tussendeuren dichthouden.
“Voor elke uitgevoerde activiteit krijgen spelers batches – een soort digitale beloningen – en gaan ze verder in de verhaallijn.” Uit het onderzoek van Fijnheer blijkt dat huishoudens op deze manier veel beter energie weten te besparen en dat dit ook langduriger werkt dan als mensen alleen een app met besparingsinformatie krijgen.
De onderzoeker vertelt: “Het is net als op school, als je alleen een A4’tje krijgt met hetgeen je moet leren dan denk je algauw ‘toedeledokie’. Je kan er veel beter een heel proces van maken, waarbij je ook opdrachten moet uitvoeren en weer terugkoppelingen krijgt.” Zo krijgen gebruikers in de Powersaver Game ook te zien hoeveel ze besparen per jaar als ze hun gedrag blijvend veranderen. “Laten we wel wezen, energie besparen is saai. En je moet vaak ook nog iets van comfort inleveren. Dus er moet wel iets tegenover staan, zo’n game blijkt daar goed bij te helpen.” Uit het jarenlange onderzoek blijkt dat gebruikers ongeveer 30 procent energie besparen. Gamification kan dus gedrag veranderen en spelelementen dragen daar sterk aan bij.
Spelen maar?
Maar kunnen we de game allemaal downloaden, spelen en gaan besparen? Dat gaat helaas nog niet. Zoals vaak met wetenschappelijk onderzoek kan het even duren voordat de massa met de techniek aan de haal kan gaan. Voorlopig lijken Utrechters het dus echt op eigen kracht te moeten doen.
Het onderzoek van Fijnheer zit er nog niet op. Op de website van de Universiteit Utrecht legt hij uit wat er nu gaat gebeuren. De komende jaren gaat Fijnheer onderzoeken of serious games verder geoptimaliseerd kunnen worden voor het aanleren van duurzaam gedrag. Bijvoorbeeld met kunstmatige intelligentie. Fijnheer: “Kunstmatige intelligentie kan goede prognoses geven over toekomstig gedrag: als je nu dit doet, dan heb je straks zoveel bespaard. Dat heeft een coachend effect, is mijn verwachting.”
Daarnaast wil Fijnheer onderzoeken of een serious game het gebruiksmoment kan beïnvloeden. Dat is immers ook een belangrijke factor op het gebied van energiebesparing. “Het is bijvoorbeeld veel beter om grote apparaten, zoals de vaatwasser, wasmachine en droger, aan te zetten als de zon schijnt en er veel energie van zonnepanelen beschikbaar is. Al is bij mooi weer het gebruik van een waslijn uiteraard het meest duurzaam.”
