Gemeente presenteert plan om circulair te worden: ‘We moeten verantwoordelijkheid nemen’ | De Utrechtse Internet Courant Gemeente presenteert plan om circulair te worden: ‘We moeten verantwoordelijkheid nemen’ | De Utrechtse Internet Courant

Gemeente presenteert plan om circulair te worden: ‘We moeten verantwoordelijkheid nemen’

Gemeente presenteert plan om circulair te worden: ‘We moeten verantwoordelijkheid nemen’
De nieuwe wijk Merwede moet een voorbeeld worden voor circulair bouwen. Foto: Bas van Setten
De gemeente Utrecht heeft het plan gepresenteerd om in de toekomst afvalvrij te worden. Er is al veel mogelijk op het gebied van circulariteit, maar wat is er nodig om een circulaire stad te zijn? En wat wordt er concreet gedaan om uiteindelijk een afvalvrije economie te hebben?

De gemeente Utrecht heeft het plan gepresenteerd om in de toekomst afvalvrij te worden. Er is al veel mogelijk op het gebied van circulariteit, maar wat is er nodig om een circulaire stad te zijn? En wat wordt er concreet gedaan om uiteindelijk een afvalvrije economie te hebben?

In het plan ‘Utrecht Circulair 2020-2023’ is te lezen dat het nodig is om te leren, experimenteren en daarna versnellen. Wethouder Klaas Verschuure (Circulaire economie): “Circulariteit voelde lang als een niche, maar wordt steeds meer common sense. Daar ben ik wel trots op.”

De ambitie om in 2050 circulair te zijn in Utrecht werd eerder al vastgelegd in het Utrechtse coalitieakkoord, maar het is ook een doelstelling van het Rijk. De afgelopen tijd is er een actieprogramma opgetuigd waarin drie stappen worden onderscheiden. Tot 2023 wordt er geëxperimenteerd, daarna tot 2030 gewerkt aan 50% circulariteit in de stad en in 2050 moet de stad volledig afvalloos zijn, oftewel: een economie waarin grondstoffen worden hergebruikt en afval niet bestaat.

De veelomvattende plannen zijn vrijdagmiddag gepresenteerd in The Green House in Utrecht (DUIC ging eerder op bezoek bij The Green House, lees dat hier terug: ‘Het restaurant van de toekomst‘). Verschuure benadrukt dat er nog veel moet worden geleerd: “Je moet een keer beginnen om te leren. Er gebeurt steeds meer en we hebben echte vooruitlopers in de gemeente, maar de eerste stap is nu gezet.”

(tekst gaat verder onder foto)

The Green House aan de Croeselaan in Utrecht

Afval en opleiding

Een circulaire gemeente heeft geen afval, maar verwerkt afval tot nieuwe grondstoffen. Onder meer de inzameling van groente-, fruit en etensresten moet dan wel beter. Vooral hoogbouw en dichtbebouwde gebieden zijn lastig en daarom wordt onderzoek gedaan naar logistieke oplossingen om meer afval beter te hergebruiken als grondstof. Bedrijven worden gestimuleerd om het scheiden en afvoeren van hun bedrijfsafval te verbeteren.

Al de plannen voor een circulaire economie moeten tevens leiden tot meer arbeidsplekken in de stad. “Er kiezen nog steeds te weinig mensen voor technische beroepen en als we echt naar een circulaire economie willen moeten daarvoor veel arbeidskrachten komen. Er ontstaan veel banen in de bouw of bij allerlei vormen van hergebruik, dus ook daar is aandacht voor in het plan. Vooral het MBO moet worden betrokken in de transitie.”

Bouwen

De grootste circulaire opgave ligt echter in de manier van bouwen in de stad. Circulair bouwen betekent het ontwikkelen, gebruiken en hergebruiken van gebouwen, gebieden en infrastructuur, zonder natuurlijke hulpbronnen onnodig uit te putten, de leefomgeving te vervuilen en ecosystemen aan te tasten.

‘Utrecht is booming en ontwikkelaars en architecten zijn trots om te bouwen in de stad’

Verschuure: “Het vraagt om een andere manier van bouwen en dat moet nog verder worden uitgevonden. We moeten veel circulaire gebouwen maken om circulaire massaproductie uiteindelijk steeds beter en goedkoper te maken.” De stad groeit en er komen vele huizen, bedrijfspanden en voorzieningen bij de komende jaren, maar het is momenteel niet mogelijk om alle 600 ruimtelijke projecten volledig circulair te bouwen. Daarom worden er 20 gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten geselecteerd waar circulair bouwen een sterke impuls krijgt. Daaronder vallen bijvoorbeeld de Merwedekanaalzone, Cartesiusdriehoek en het Berlijnplein.

“In Leidsche Rijn was er al jaren een wens voor een culturele voorziening dat ook nog eens een volledig circulair project moest worden”, vertelt Verschuure. “Ik merkte dat iedereen het wilde, maar er waren ook veel zorgen over de kosten. Het is dan ook de uitdaging om kostefficiënt te ontwikkelen. Dat lukt daar en zorgt dat we weer leren voor nieuwe projecten.”

Bouwkosten

Momenteel is circulair bouwen vaak duurder en intensiever in onderhoud. Bovendien wordt er al veel gevraagd aan ontwikkelaars in Utrecht voor nieuwe bouwprojecten. Er wordt al een hoge kwaliteit gevraagd op het gebied van architectuur, energie, duurzaamheid en nu dus ook steeds meer en steviger op het gebied van circulariteit. “Daarnaast moet er ook ruimte zijn voor sociale huur en middenhuur en moet er gezelligheid en levendigheid in het plan zitten. Dat is nogal wat”, geeft Verschuure toe.

Toch denkt hij dat de eisen moeten worden verhoogd op het gebied van circulariteit en denkt hij niet dat het dan nog duurder wordt om te bouwen in een stad met een flinke bouwopgave. “Dat is kortetermijndenken. Als je bij de bouw nadenkt over hoe je circulair moet bouwen kan je later meer overhouden. Bovendien heb je bijvoorbeeld ook opbrengsten uit slimme sloop. Het zal wel wat van invloed zijn op hoe duur het is om te bouwen, maar Utrecht is ook booming en ontwikkelaars en architecten zijn trots om te bouwen in Utrecht. Daarom kúnnen we juist zoveel eisen stellen. De eis om circulair te bouwen hoeft zeker geen beperking te zijn, maar biedt kansen.”

Verantwoordelijkheid

De ambitie is om een afvalvrije economie te hebben in de stad. Grondstoffen worden dan opnieuw gebruikt en er bestaat geen afval meer, maar ook wordt er door circulair te bouwen minder CO2 uitgestoten en kan het stikstofloos of –arm worden. Innovaties op het gebied van een circulaire economie moeten bovendien nieuwe banen opleveren.

“We willen onze verantwoordelijkheid nemen om klimaatverandering tegen te gaan”, vertelt Verschuure. “De afgelopen periode is er veel aandacht gegaan naar de energietransitie (Utrecht van het gas af, red.), maar ik ben ervan overtuigd dat een circulaire economie een van de belangrijkste ambities zal worden van een volgende coalitie. Er gebeurt gelukkig al van alles, maar we hebben het nooit echt op een rijtje gezet.”

(tekst gaat verder onder foto)

Wens naar eis

Voor veel inwoners van Utrecht is circulariteit nog geen belangrijk thema. Daarom moeten volgens de wethouder de mogelijkheden beter in kaart worden gebracht. “Voor veel ontwikkelaars die hiermee willen experimenteren is het bovendien slechts één van de ambities waaraan ze moeten voldoen, we moeten daarom van wens naar eis gaan.”

Daar wordt nu een start mee gemaakt. De gemeente wil initiatiefnemers en bedrijven ondersteunen en faciliteren en zelf het goede voorbeeld geven. De transitie naar Utrecht Circulair in 2050 is echter nog in de pioniersfase. Het is daarom volgens de gemeente eerst nodig om kennis op te bouwen en in de praktijk te leren van pilotprojecten.

Vestigingsklimaat bedrijven

De gemeente wil meer bedrijven die werken aan circulariteit in de stad. Zeker omdat er een wens is om zoveel mogelijk materialen en grondstoffen regionaal te verkrijgen. Circulaire materialen moeten zoveel mogelijk ‘dicht bij huis’ worden gevonden en daar is ruimte voor nodig. In het Werkspoorkwartier in Utrecht (in 2018 nog winnaar van de Circular Economy Awards) zijn bijvoorbeeld al veel bedrijven bezig met circulariteit, maar dat moet worden uitgebreid naar meer plekken in de stad.

‘Niet alles hoeft geld te kosten’

In 2019 hebben 9 duurzame en circulaire bedrijven een plek in de stad gekregen. “Wat ik zelf heel leuk vind, is dat we nog eens een volledig bedrijventerrein gaan inrichten met circulaire bedrijven. Rijnvliet (in de oksel van de A12 en A2, aan de andere kant van het huidige industrieterrein Strijkviertel, red.) is de laatste plek in de gemeente waar nog een bedrijventerrein kan komen en er komen enkel circulaire bedrijven”, aldus Verschuure.

De gemeente wil voor nieuwe circulaire bedrijven een ‘groene loper’ leggen. “Ideaal zou het ook zijn als er een soort grondstoffenbak komt in de stad. Dat gesloopt materiaal naar deze plek kan worden gebracht en daarvandaan weer naar andere projecten kan worden vervoerd. Dat moeten we nog concreet uitwerken, maar gaan we zeker doen.”

Investeren en inkopen

De gemeente moet naast faciliteren ook het goede voorbeeld gaan geven. De gemeentelijke inkoop was in 2018 16% circulair. Dat moet in 2022 al op 33% procent zijn. Daarvoor moet ook in de gemeentelijke organisatie worden geïnnoveerd met nieuwe manieren van aanbesteden en organiseren. Ook het gemeentelijk vastgoed zoals scholen, zwembaden of wijkcentra, moet meer circulair worden gemaakt.

Miljoenen om uit te geven aan de opgave voor circulariteit zijn er niet in het huidige gemeentebudget. Uiteindelijk zal er wel moeten worden geïnvesteerd door de gemeente, geeft ook Verschuure toe, terwijl ook gekeken wordt naar Europese subsidies en hulp van het Rijk. Maar hij zegt ook: “Niet alles hoeft geld te kosten. Door het creëren van proeftuinen, het aanjagen van proefprojecten, initiatieven uit de stad te faciliteren, door afvalverzameling goed te organiseren of de inkoop van de gemeente te verbeteren zetten we een hele belangrijke eerste stap.”

2 Reacties

Reageren
  1. Koel Hoofd

    Kortom, Utrecht wordt een bubbel in de maatschappij waar alleen hoog opgeleide goed verdienende mensen kunnen wonen.
    Want de kosten van deze plannen gaan werkelijk gierend uit de klauwen lopen omdat er te veel factoren zijn waar deze wethouder en consorten geen zicht op hebben noch controle over hebben dus ook totaal niet in overweging nemen.

  2. Scherpschutter

    Ik lees hier vooral a whole lot of nothing. Nog niet het begin van een concreet idee of plan van aanpak. En dat vind ik persoonlijk een zeer geruststellende gedachte.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).