Herinrichting Westelijke Stadsboulevard geeft meer ruimte aan voetganger, fietser en OV | De Utrechtse Internet Courant Herinrichting Westelijke Stadsboulevard geeft meer ruimte aan voetganger, fietser en OV | De Utrechtse Internet Courant

Herinrichting Westelijke Stadsboulevard geeft meer ruimte aan voetganger, fietser en OV

Herinrichting Westelijke Stadsboulevard geeft meer ruimte aan voetganger, fietser en OV
Beeld: Impressie Cartesiusweg ter hoogte van Station Zuilen
Het plan voor de herinrichting van de wegen tussen de Marnixbrug en het 24 Oktoberplein (Westelijke Stadsboulevard) wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Leefbaarheid, gezondheid en betere oversteekbaarheid moet voorop komen te staan op de stadsboulevard.

Het plan voor de herinrichting van de wegen tussen de Marnixbrug en het 24 Oktoberplein (Westelijke Stadsboulevard) wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Leefbaarheid, gezondheid en betere oversteekbaarheid moet voorop komen te staan op de stadsboulevard.

De wegen worden heringericht omdat het aantal auto’s teveel groeit – met 25 procent tot 2025 – en de wegen dat niet aankunnen. De wijken blijven bereikbaar voor bestemmingsverkeer, maar doorgaand autoverkeer wordt ‘gestimuleerd via de ring te rijden’.

De herinrichting wordt uitgevoerd op de Joseph Haydnlaan, Lessinglaan, Spinozaweg, Thomas à Kempisweg, Cartesiusweg, St.-Josephlaan en Marnixlaan. De route is zo’n vier kilometer.

Na de herinrichting is er meer ruimte voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. Daarnaast moet het voor een prettiger verblijf zorgen. Onder andere door een grotere middenberm tussen de rijbanen waardoor er een veilige wachtruimte ontstaat.

Groen

Daarnaast wordt er twintig hectare asfalt weggehaald, waarvoor groen in de plaats komt. “Bijna het hele stuk wordt aangepast van vier rijbanen naar twee keer één rijstrook”, zei wethouder Lot van Hooijdonk eerder al. “Dit omdat we minder auto’s op deze corridor willen.”

In het huidige ontwerp zijn ook suggesties meegenomen van bewoners. Daar zijn onder meer snelheidsremmende maatregelen, meer oversteekmogelijkheden voor voetgangers en betere bereikbaarheid van de tankstations en Douwe Egberts uitgekomen.

Het project kost veel tijd en geld. Na het definitieve besluit zal in 2019 of 2020 worden begonnen aan de bouw van de herinrichting. Voor de kosten van het project is dertig miljoen euro uitgetrokken.

Gekoppelde berichten

40 Reacties

Reageren
  1. WvR

    Even kijken hoor.

    “…De wegen worden heringericht omdat het aantal auto’s teveel groeit – met 25 procent tot 2025 – en de wegen dat niet aankunnen…”

    en daarom wordt

    “…bijna het hele stuk [wordt] aangepast van vier rijbanen naar twee keer één rijstrook…”

    Ik snap best dat men verkeer over de ring wil leiden, en niks tegen lappen groen, maar dat verkeer moet dan wel op de een of andere manier wel op de ring kunnen komen, en, zeker zo belangrijk, er ook weer af.

  2. Ll

    30 (DERTIG) miljoen. En maar zeuren dat er geen geld is voor verdiepte aanleg van de Noordelijke randweg. Tis maar waar je de prioriteit legt. Bij een de stad verstikkend project zoals dit. Of bij een nuttig project als de verdiepte kruisingen in Overvecht.

  3. Willem

    Heel goed plan! Jammer dat de herinrichting van de Kard. de Jongweg tot stadsboulevard niet doorgaat.

  4. Fred

    Dank WvR. Dogmatiek gaat voor logica.

  5. BW

    In Oog in Al hebben we de afgelopen maanden een voorproefje gekregen van het effect van deze maatregel, omdat één rijbaan tijdelijk was afgesloten vanwege de spoorverdubbeling bij de Cartesiusweg. Gevolg: de hele dag file op de Lessinglaan / Joseph Haydnlaan.

    De discussie die hierover zal volgen zal ongetwijfeld weer een herhaling zijn van argumenten, daarom hier ook maar een herhaling van mijn argument. Deze plannen zijn allemaal gebaseerd op de aanname (of misschien alleen maar de wens) dat er over een jaar of 10 minder auto’s zullen rondrijden, maar er is werkelijk geen enkel onderzoek wat daar op wijst. Ik ben dus bang dat we de stad op deze manier helemaal laten dichtslibben en het voorproefje wat we onlangs hebben gehad wees inderdaad exact in die richting.

  6. JdV

    De wegen worden heringericht omdat het aantal auto’s teveel groeit – met 25 procent tot 2025 – en de wegen dat niet aankunnen.
    Na de herinrichting is er meer ruimte voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer.

    Groen Links logica. Ten koste van 30 miljoen van uw belastinggeld. Nu is het wachten op de klachten dat de luchtkwaliteit zo is afgenomen op het gehele traject. Meest waarschijnlijke oorzaak. Rijen met vaststaand verkeer op de 1-baans wegen. Meest waarschijnlijke gevolg: Groen Links die een plan bedenkt om dit op te lossen met behulp van nog veel meer van UW geld.

    Ik zou zeggen weet waar je op stemt maart 2018. En niet klagen achteraf als de OZB of de precariobelasting weer omhoog gaat. En inderdaad, geef maar lekker het geld hier aan uit en niet aan de Noordelijke Rondweg. De meeste stemmers op GL wonen tenslotte niet in Overvecht 🙂

  7. Johan

    @ WvR

    Dat kan dus niet. Deze plannen zijn gebaseerd op dystopisch wensdenken. Wat er gaat gebeuren zie je nu al op de Lessinglaan/Joseph Haydnlaan in Oog in Al. Sinds de aansluiting op de A2 bij Douwe Egberts is opgeheven staat hier een permanente rij auto’s richting Den Hommel. Als deze plannen doorgaan krijgen we 1 lange rij stilstaande auto’s op de binnenring aan de westkant van de stad.

  8. JV

    Omdat we nu met zijn allen elke ochtend in de file staan op de Lessinglaan om de stad uit te komen gaan we minder rijstroken ter beschikking stellen. Want dan komt er minder file. Tuurlijk. Waar hebben de verkeerskundigen van de gemeente Utrecht in vredesnaam hun diploma gehaald? Hoe moet je de ring überhaupt bereiken als dat nu al bijna onmogelijk is. En dan hebben we het nog niet over al het verkeer dat bij drukte door Rijkswaterstaat uit de A2 tunnel geweerd wordt door tunneldosering en onvermijdelijk weer op de binnenring terecht komt. Nee, samen stil staan is goed voor de luchtkwaliteit, geloof je het zelf?

  9. Scherpschutter

    Het verkeer groeit met 25%. Het wegenaanbod zal tegelijk dalen met 50%. Koekoek!

    Wie nu nog twijfelt of er een moedwillige kwaadaardige sabotage van de bereikbaarheid van Utrecht plaatsvindt of er sprake is van een onbewuste mobiliteitsharakiri uit totale onwetendheid zou zichzelf even moeten laten nakijken.

    Over 10-15 jaar zijn de meeste auto’s waarschijnlijk elektrisch en uitstoot-vrij, maar is er geen weg meer om over te rijden in Utrecht…

  10. Willem

    Uiteindelijk zullen de autorijders inzien dat stilstaan niet enorm veel zin heeft en derhalve gaan fietsen, ov gebruiken of auto buiten de stad zetten.

  11. Henk Temming

    @

    Dit is toch al jaren aan de gang vanaf het moment dat Groen Links in het College de overhand kreeg! Volksverlakkerij ten top…..alleen maar denken aan hun eigen “groene” belang, en maar met rapporten komen die hun gelijk moeten aantonen. Door Groen Links zelf opgezette actiegroepen waarmee Groen Links vervolgens met het “bewijs” komt dat de bewoners anders willen, en ga zo maar door. Ze maken van de stad een museum, waar straks niemand van buiten nog zin heeft om Utrecht te bezoeken. Zelf heb ik dat met Den Haag gehad, alleen maar wachten en file rijden, daar ga ik niet meer heen.

    Maak het vervoer in de stad eens sneller en makkelijker….een “groene”stoplichtzone bijvoorbeeld…..zet het op 30 km en zet in de spits verkeersregelaars neer die het verkeer de stad in of uit kunnen begeleiden.

    De “groene” droom van Lotte en haar groene partij kan iedere Utrechter nu wel gestolen worden….hopelijk geeft de burger in maart 2018 een goed politiek antwoord. Alhoewel de echte Utregters steeds meer de stad ontvluchten omdat het niet meer bereikbaar en betaalbaar aan het worden is. En inderdaad JdV de Groen Links stemmers wonen tegenwoordig in de dure huizen in het centrum, dat zijn de klagers!

  12. JdV

    @Willem. Prima, dan laten we de volgende keer als jij de brandweer, politie of ambulance nodig hebt iemand met de fiets, OV of auto van buiten de stad naar jouw adres toe komen. Succes !

  13. Barend

    Dat de Groenlinkse wethouder van autopesten met deze voorstellen komt begrijp ik nog. Dat is tenslotte waar die partij voor staat. Dat D66 daarin meegaat begrijp ik al veel minder. Hoe kan een partij die zich voorstaat op haar redelijk denken meegaan in deze gekkigheid. Maar dat de VVD, die toch primair voor de economische belangen van de stad zou moeten staan, zich niet faliekant tegen deze plannen keert is volstrekt onbegrijpelijk.

  14. Poeki

    Drogreden JdV, en deze smoes is ook vaak gebruikt om het autovrij maken van de binnenstad te bekritiseren. Ziekenauto’s en brandwagens kunnen gewoon over wegen rijden, of die weg nu 1 baan of meer beslaat. Jouw argument zou betekenen dat ook alle bestaande wegen naar 4 of 6-baans zouden moeten, omdat anders niemand bereikbaar is voor hulpdiensten. Dat is niet zo.

  15. WvR

    @Willem:
    Want dat is voor iedereen een optie.
    Mijn werk ligt 55 km verder op. Fietsen gaat een uur of 3 kosten, openbaar vervoer kost 1 uur en 20 minuten (als alles vlekkeloos verloopt), auto kost me 35 minuten (want ik kies er voor ver voor de spits te beginnen, en ook weer te eindigen). Ik zie geen enkele goede reden om een andere optie dan de auto te kiezen.

    Ik denk overigens niet dat de mensen buiten de stad echt staan te juichen als alle autobezitters binnen de ring hun autootje bij hun op de stoep komen parkeren…

  16. Rob

    het is toch ook bij de gemeente/wethouder bekend dat maatregelen die de doorstroom belemmeren slecht voor het milieu zijn?

  17. BW

    Mooie, realistische sfeerimpressie trouwens, die tekening met drie auto’s en één bus. Voor een realistischer beeld nodig ik u van harte uit om eens te komen kijken in de Lessinglaan / Joseph Haydnlaan.

  18. JdV

    @Poeki: Echt waar joh? Want er staan de laatste tijd regelmatig berichten hier en op andere media dat hulpdiensten de aanrijtijden niet meer halen. En ook brandweer of politie of ambulance kunnen geen kant op als allebei de rijstroken van voor tot achter vol staan met auto’s die geen kant uit kunnen.
    En wil je het hebben over drogredenen? 25% meer autoverkeer en 50% minder rijstroken. Groter drogredeneren is er niet.
    @WvR De enigen die staan te juichen zijn de gemeenteambtenaren. Die bieden dan aan de wanhopige bewoners een fijne oplossing aan: Vergunningparkeren. eerst jagen we de auto’s de stad uit en moedigen we ze aan dat ze gratis bij u voor de deur parkeren. Als u dan uw eigen auto nergens meer kwijt dan betaald u aan ons elk kwartaal een bedrag en dan krijgt u een vergunning, waar u vroeger toen we dit desastreuze beleid niet hadden nog gewoon gratis kon staan. En de autobezitters die de stad zijn uitgejaagd en na de invoering van vergunning parkeren niet meer mogen staan aan de rand? Die mogen dan nog verder van het centrum verwijderd betaald parkeren in een andere geldfuik van de gemeente. Zoals het berlijnplein.

  19. Tjerk

    de wethouder denkt zeker dat al deze mensen voor hun lol over die wegen rijden? Omrijden via de rondweg en de A2/A27/A12 is vaak helemaal geen optie omdat dit net zo hard vaststaat. Tel daarbij de falende tunnel van de A2 (staat ook iedere dag vast daar) en het gebrek aan investeringen in de rondweg bij Overvecht en zie daar de drama-situatie die gaat ontstaan de komende jaren.

    Ik begrijp wel dat de verwachting is dat er in de toekomst minder autobezit gaat komen, maar dat is nog een heel ver weg van ons bed show

  20. peter R

    Mag ik de posters hierboven erop wijzen dat ook voor de herinrichting van de ‘t Goylaan tot stadsboulevard een totale apocalyps werd voorspeld, met eindeloze files, vastzittende hulpdiensten en ga zo maar door? Van die onheilsvoorspellingen is bijzonder weinig uitgekomen. Ik wil maar zeggen: het is lastig voorspellen hoe het gedrag van automobilisten na een wijziging in de doorstroming zich zal ontwikkelen.

  21. Bart

    @WvR
    En als iedereen buiten de spits gaat reizen zoals u heb je weer minder wegen nodig. Probleem opgelost.

  22. WvR

    @Bart:
    Euh….nee?
    Als iedereen buiten de huidige spits reist door vroeger te vertrekken, wordt dat de nieuwe spits.

    Als iedereen buiten de huidige spits reist door later te vertrekken, wordt dat de nieuwe spits.

    De helft vroeger, de helft later zou best eens kunnen helpen, maar het zou ook kunnen dat we dan of 4 spitsen, of 2x een 4 uur durende spits hebben (nog afgezien van het feit wie bepaalt wie vroeger en wie later moet) 😉

    Daarnaast heeft mijn werkgever geen probleem dat ik rond 6:30 begin (15:00 naar huis, heerlijk!), maar ik denk dat dat grosso modo niet het geval is.

  23. Rob H.

    Als ik alle comments zo eens lees dan wil men graag een stad vol Catherijnebanen. Een onleefbare stad dus…

  24. Sonja

    Automobilsten staan nu al op witte kruizen zodat je niet kan oversteken, zelfs de politie. Dit zal nog erger worden. Ook scheuren ze over de cartesiusweg om de volgende stoplicht te kunnen halen

  25. WvR

    @Rob H.: Als ik jouw comment zo eens lees dan heb je geen enkele comment gelezen. Of anders niet begrepen.

  26. Poeki

    @JdV:

    de aanrijtijden van ambulances in 2015 (laatst bekende cijfers, bron RTL) waren in Utrecht in 3% van de gevallen te lang, landelijk 5%.

    Daar komt nog eens bij dat áls er een alarmerend bericht is over de aanrijtijden (zie AD 24-7-2017), de weg nooit als probleem wordt genoemd, wel de beschikbaarheid van wagens en personeel.

    Onruststoker, drogreden. Als je ergens op tegen bent, roep dan voor mijn part “ik hou van asfalt en ik vind dit stom”. Maar kom niet met nepargumenten aan.

  27. JdV

    @poekie. En die tijden nemen toe, zelfs zonder stadsboulevards en eenbaanswegen. Utrecht heeft binnen niet al te lange tijd 400.000 inwoners. En dan geen extra wegen maar juist minder. Als je tegen asfalt bent, roep dan gewoon” ik haat asfalt en ik vind auto’s stom”. Maar blijf niet als een struisvogel je kop in het zand steken en ontkennen dat dit domme, dure, onzinnige en potentieel gevaarlijke plannen zijn.

  28. Erwin K

    Peter R, die apocalyps is er wel degelijk. De doorstroming op ‘t Goylaan was al weinig mis mee. Het probleem lag iets eerder, namelijk de afrit van de Waterlinieweg.

    En dat probleem is alleen maar groter geworden: om ‘t Goylaan op te komen kost een half uur nu. Letterlijk. De hele rotonde staat bijna dagelijks vast.
    En hoe automobilisten zich gaan gedragen laat zich ook raden. Men pakt de afslag richting Lunetten, om vervolgens op het laatste moment toch richting t Goylaan in te voegen. Of richting Lunetten direct weer om te draaien bij het tankstation.

    Ik pak tegenwoordig vaak een andere route. Het is tegenwoordig sneller om via Papendorp de stad in te rijden. En ja, dat is een langere weg, en een langer stuk dwars door de stad heen. Een logisch gevolg van het afknijpen van de route via de snelweg en rondwegen.

    Meer vervuiling? Sluiproutes. Het zij zo. Hou je niet tegen. Sterker nog, een direct gevolg van Groenlinks kortzichtigheid.

    Dit staat Utrecht West ook te wachten.

  29. RT

    @ Poeki:

    Kom eens kijken op de Lessinglaan en J. Haydnlaan in Oog in Al, maar wees voorzichtig op het fietspad want je loopt het risico dat je daar bij file van de sokken wordt gereden door hulpdiensten die regelmatig met een noodgang over het fietspad razen!

  30. Aniwe

    Handig als ik vanuit Overvecht mijn moeder moet ophalen bij de Lessinglaan/ den Hommel. Het is nu al vaak een enorme ramp (gelukkig zijn er weer twee banen op de Thomas A Kempis- en Cartesiusweg) maar dan helemaal om moeten rijden via de vaak verstopte randwegen A2 of A27 lijkt mij helemaal een ramp.

  31. Erik

    De plannen van de gemeente voor de Majellaknoop zijn echt te idioot…. De gemeente geeft aan “dat variant 2 voor alle bewoners rondom de Majellaknoop een verbetering oplevert ten opzichte van een situatie waarin we niets doen.” Dat is simpelweg NIET waar! Voor de Thomas á Kempisweg (waar ca. 325 mensen wonen) betekent het absoluut een verslechtering. Al het verkeer vanuit de binnenstad én Oog en Al dat naar de Ring wil, gaat moet omrijden via de Th. a Kempisweg….! Huh?! Wat nou snelle afhandeling van het verkeer naar de Ring? Hetzelfde geldt voor de bereikbaarheid van de bedrijven bij Keulsekade/Vleutensevaart (Gamma, DE, etc.). Dit is niet alleen automobilistje pesten, maar ook bewoners en bedrijven pesten… En dat voor maar 30mio 🙂

  32. RT

    Wij zijn 6 jaar geleden verhuisd van de binnenstad naar Utrecht West, mede omdat je hier de auto nog (gratis) kan parkeren en het ook goed bereikbaar was voor autoverkeer. Ik vrees dat dit straks voorbij zal zijn en op deze manier zorgen de anti-autopartijen in de gemeenteraad voor meer segregatie, want dan wonen er in de binnenring in de toekomst vrijwel alleen nog mensen zonder auto’s. Dit blijkt al uit de laatste verkiezingen, want de meeste Groen Links stemmers wonen in de binnenring en dat worden er zo steeds meer. So far for integratie mevrouw van Hooijdonk!

  33. Joost

    Mensen uit Oog in Al en de binnenstad rijden via de kruising bij de fly-over naar de Ring en niet via de Thomas a Kempis weg. Dat is de langzamere route. Mensen uit Utrecht Centrum die wat meer naar het oosten wonen, rijden het snelst via de A27.

    Ik heb zelf weleens vanuit Utrecht Zuidwest naar de schaatsbaan in Overvecht via de binnenring gereden. Ik werd gek van de stoplichten en het duurde eindeloos. De tweede keer reed ik via de snelwegen en de noordelijke randweg. Dat was minstens net zo snel en het voelde veel prettiger omdat ik normaal kon doorrijden.

    Bij ‘t Goylaan loopt het inderdaad in de spits vaak vast op de afrit Waterlinieweg. Ik heb mezelf afgevraagd: is het terecht dat ik vind dat ik met de auto altijd overal moet kunnen doorrijden? Of moet ik accepteren dat ik 10 min vertraging heb, maar dat de auto nog steeds op dat moment de juiste keuze is? Een file is echt vervelend, en tegelijk het bewijs dat het voor veel mensen nog steeds de beste vervoersoptie is om met de auto te rijden en in de file te staan. De wachttijd is dus niet teveel, maar wel vervelend.

  34. Erik

    @joost: het is handig als je eerst de plannen leest voordat je reageert op mijn punt… Je schrijft: “Mensen uit Oog in Al en de binnenstad rijden via de kruising bij de fly-over naar de Ring en niet via de Thomas a Kempis weg. Dat is de langzamere route. Mensen uit Utrecht Centrum die wat meer naar het oosten wonen, rijden het snelst via de A27.” Het verkeer vanuit Vleutenseweg en OiA naar de Ring(A2)/LR wordt in de huidige situatie direct rechtdoor naar de Gele Brug geleid. In de nieuwe situatie moeten deze auto’s met een omweg via de Th a Kempisweg naar de Gele Brug. Een behoorlijke verslechtering dus, aangezien er 2 aanzienlijke verkeersstromen bij komen op de Th a Kempisweg en verkeer langer op de ‘stadsboulevard’ blijft.

  35. Katja

    En maak van de ASW voetgangersgebied met aansluiting op de binnenstad.
    Zijn we gelijk van dat gejakker af.

  36. Erwin K

    Joost, of je het terecht vindt is helemaal aan jou natuurlijk. Echter, de vertraging bij ‘t Goylaan is nu structureel opgelopen tot 30min. Nog altijd kun je afvragen of het voor jou teveel is of niet.

    Het probleem is dat het dichtslibben van Utrecht niet onderkend wordt door de verantwoordelijke wethouder, en dat er compleet verkeerde maatregelen worden getroffen die dus averrechts effect hebben.
    Zo is niet alleen de vertraging op de Waterlinie afslagen opgelopen, je ziet nu dat veel automobilisten andere routes kiezen. De Rubenslaan/Venuslaan was altijd al druk, maar nu staat regelmatig de gehele Koningsweg en Gansstraat vol. Veelal met auto’s die afslag Lunetten vermijden en de afslag Bunnik op de A12 pakken.
    Albatrosstraat en Vondellaan idem.

    Verder blijkt dat het juist het forenzenverkeer met de auto is dat is toegenomen. (Bron:mobiliteitsbeeld KiM). En zolang de economie goed draait zal dit eerder verder toenemen dan afnemen. Afknijpen werkt niet, en is zelfs het domste dat je kan doen. De gemeente moet faciliteren. Dus investeren in goede doorstroom op de randweg, meer af-en opritten op de ring en knelpunten in de stad wegwerken.

    Maar zolang de stad bestuurd wordt door politici die met hun vingers in hun oren “La la la milieu la la la ik haat auto’s la la la la ik ben zoooo groen bezig la la la op papier althans la la la” roepen gaat het alleen maar erger worden.

  37. Henk van H.

    Het probleem zit hem in de manipulatieve wijze van effectmeting. Tav de Goylaan concludeert de gemeente dat het gewenste effect, namelijk minder auto’s is bereikt. Echter, een integrale analyse, namelijk het effect op omringende wegen, wordt daarbij achterwege gelaten. En zoals Erwin K schrijft en ikzelf ook ervaar, die effecten zijn fors. Probeer het maar eens, vanaf de Waterlinieweg op de Goylaan te komen.

  38. Utrechter81

    Zou iemand eens kunnen uitleggen hoe het beter voor de stad is als ik met de auto vanuit bijvoorbeeld Zuilen of Ondiep naar de Ikea ga? In plaats van 6 kilometer is dat over de ring 16 km!
    Misschien kan iemand dat eens narekenen (bij voorkeur Lot van Hooijdonk)., maar het lijkt me toch een stuk beter voor het milieu als ik de korte route neem.

  39. Mick

    Jammer dat de meeste reactie zo conservatief van aard zijn. Ik ben professioneel verkeersdeskundige en feit is dat veel asfalt niet bijdraagt aan een leefbare stad.

    Bovendien denk ik dat iedereen even iets verder moet kijken: vanaf ca 2020 wordt electrisch rijden gemeengoed (ja, echt waar…) en is het hele emissie probleem sowieso van een andere orde. Die wordt namelijk afgevangen in de centrale energieproductie (filters op gas centrales, zonne energie, etc..) in plaats van in decentrale verbrandingsmotoren…

  40. Henk Beukers

    Misschien eens een onderzoekje met waarom mensen die route gebruiken en wat hun vertrek- en eindpunt is?

    Zou wel eens ogen kunnen openen en verrassende invalshoeken en oplossingen kunnen geven.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).