Houtpelletketels en -kachels: niet goed voor de gezondheid, maar een verbod is lastig Houtpelletketels en -kachels: niet goed voor de gezondheid, maar een verbod is lastig

Houtpelletketels en -kachels: niet goed voor de gezondheid, maar een verbod is lastig

Houtpelletketels en -kachels: niet goed voor de gezondheid, maar een verbod is lastig
Foto: Wikimedia/Siriusplot
Utrecht wil een duurzame stad zijn, met schone energie en goed geïsoleerde huizen. Aardgas moet de deur uit en de warmtepomp erin. Het klinkt allemaal mooi, maar die verandering levert ook nieuwe problemen op. Want wat als mensen geen warmtepomp willen en kiezen voor houtpelletketels of -kachels, die schadelijke stoffen uitstoten? De gemeente neemt al maatregelen om de uitstoot door houtstook in de stad te verminderen en kondigde onlangs een nieuwe subsidie aan voor mensen die hun oude kachel laten verwijderen. Maar kan er nog meer gedaan worden? Verschillende raadspartijen dienden afgelopen zomer een motie in voor meer maatregelen tegen houtpelletketels en -kachels. Het college keek naar aanleiding daarvan wat er gedaan kan worden. Wat blijkt? Het is nog niet zo gemakkelijk om die te verbieden.

Utrecht wil een duurzame stad zijn, met schone energie en goed geïsoleerde huizen. Aardgas moet de deur uit en de warmtepomp erin. Het klinkt allemaal mooi, maar die verandering levert ook nieuwe problemen op. Want wat als mensen geen warmtepomp willen en kiezen voor houtpelletketels of -kachels, die schadelijke stoffen uitstoten? De gemeente neemt al maatregelen om de uitstoot door houtstook in de stad te verminderen en kondigde onlangs een nieuwe subsidie aan voor mensen die hun oude kachel laten verwijderen. Maar kan er nog meer gedaan worden? Verschillende raadspartijen dienden afgelopen zomer een motie in voor meer maatregelen tegen houtpelletketels en -kachels. Het college keek naar aanleiding daarvan wat er gedaan kan worden. Wat blijkt? Het is nog niet zo gemakkelijk om die te verbieden.

Ongeveer 130.000 Utrechtse gebouwen zijn nu nog op aardgas aangesloten en dat moet de komende jaren een stuk minder worden. De gemeente heeft per buurt bedacht wat de meest logische manier van verwarmen is als aardgas niet meer kan. De oplossingen voor Utrechtse buurten zijn een warmtenet of warmtepomp.

Per buurt wordt nu samen met bewoners, ondernemers en andere betrokkenen een zogenoemd Wijkuitvoeringsplan uitgewerkt, waarin ook wordt opgenomen wat de nieuwe manier van verwarmen moet worden. Belangrijk daarbij is dat bewoners mógen afwijken van de duurzame manier van verwarmen die in de wijkplannen is opgenomen. Dat kan als de verwarmingstechniek die ze wel kiezen net zo duurzaam is als het warmtenet of de warmtepomp.

Richtlijnen

Ook houtpelletketels vallen in de categorie ‘net zo duurzaam’. Hoe kan dat? Volgens richtlijnen van de Europese Unie zijn houtpellets, een vorm van biomassa, een zogenoemde ‘hernieuwbare energiebron’. Dat betekent dat Utrechters zouden mogen beslissen om hun CV-ketel op aardgas te vervangen door een met houtpellets gestookte ketel. Het gaat dan om ketels die het hele huis centraal verwarmen en geschikt zijn voor radiatoren, vloerverwarming en tapwater. Dat is dus een ander systeem dan de houtgestookte kachels die gebruikt worden voor een haardvuur in de woonkamer tijdens koude winterdagen; zogenoemde bijverwarming.

De EU ziet de houtpelletketel weliswaar als hernieuwbare energiebron, maar er zitten wel degelijk nadelen aan de ketels. Bij het verbranden van houtpellets komen namelijk schadelijke stoffen vrij, zoals (ultra)fijnstof, roet en zogenoemde ‘vluchtige organische stoffen’ (VOS). In de praktijk kunnen die stoffen leiden tot overlast en gezondheidsschade voor omwonenden.

Motie

Verschillende Utrechtse gemeenteraadsfracties voelen vanwege die uitstoot van stoffen dan ook niet veel voor de houtpelletketel als alternatief voor aardgas. Afgelopen zomer dienden GroenLinks, de ChristenUnie en Partij voor de Dieren een motie in tijdens de bespreking van de ‘Transitievisie Warmte deel I’.

Volgens de partijen worden de houtpelletketels in grotere gebouwen nu al gebruikt als alternatief voor aardgas en zouden de ketels ook voor Utrechtse gezinnen mogelijk een aantrekkelijk alternatief zijn. De partijen vroegen het college met de motie om te kijken of, bijvoorbeeld via de Omgevingswet, voorkomen kan worden dat pelletketels een alternatief worden voor aardgas. Dat heeft het college nu onderzocht, maar blijkt nog niet zo gemakkelijk.

Mogelijk verbod?

Om te beginnen denkt dat gemeente dat de houtpelletketel maar voor een klein aantal bestaande huizen een goed alternatief is voor verwarmen met aardgas. De houtpelletketel met bijbehorende installaties neemt in een woning tot wel 10 vierkante meter in beslag en die ruimte is er in de meeste bestaande huizen niet. De gemeente denkt dat het risico voorlopig klein is dat er veel nieuwe houtpelletketels bij komen als wijken aardgasvrij worden gemaakt. Een verbod op houtpelletketels zou volgens de gemeente dan ook weinig effect hebben op de luchtkwaliteit.

Dan zitten er ook nog een aantal juridische haken en ogen aan een verbod op pelletketels. Een van de regels waar de gemeente tegenaan zou lopen, is landelijk bepaald en heeft te maken met het Wijkuitvoeringsplan, waarin door de gemeente wordt vastgelegd welk alternatief voor aardgas in een wijk gekozen is. Bewoners mogen daar dus van afwijken als ze een manier van verwarmen kiezen die ‘minstens even duurzaam’ is.

De landelijke overheid is nu bezig met het opstellen van de eisen waaraan een alternatief moet voldoen om ‘minstens even duurzaam’ te zijn. De gemeente kan die eisen op haar beurt dan weer gebruiken om regels op te stellen in het Omgevingsplan. Het Rijk is dus nog bezig met het opstellen van de regels en dat biedt mogelijkheden voor de gemeente. Utrecht wil proberen om ook de schadelijke effecten voor het milieu, bijvoorbeeld de luchtkwaliteit, op te nemen in de beoordelingscriteria voor duurzame alternatieven.

Er is ook nog een aantal wetten en Europese regels waar de gemeente mee te maken krijgt. Uit juridisch advies dat de gemeente heeft ingewonnen blijkt bijvoorbeeld dat onder de Warmtewet die nu geldt geen algemeen gebruiksverbod voor individuele houtpelletketels kan worden ingevoerd. Ook het Europese recht gooit voor de gemeente roet in het eten, want dat recht maakt een algemeen gebruiksverbod op houtpelletketels moeilijk. De gemeente moet, om een gebruiksverbod te kunnen rechtvaardigen, namelijk aantonen wat precies het effect van het verbod is op de luchtkwaliteit in de stad en aantonen dat de maatregel geschikt is om doelstellingen op het gebied van luchtkwaliteit te halen.

Wat kan er wel?

De gemeente krijgt wat meer mogelijkheden als de Warmtewet, zoals gepland, wordt vervangen door de Warmtewet 2. Als dat gaat gebeuren en de gemeente kan aantonen dat de maatregel proportioneel is en niet in strijd met het Europese recht, dan kunnen er met de nieuwe Omgevingswet regels gesteld worden aan het gebruik van individuele houtpelletketels.

Ook in nieuwbouwprojecten zitten voor de gemeente kansen om het aantal houtpelletketels terug te dringen. De gemeente gaat bij het uitgeven van grond voor nieuwbouw namelijk meewegen of degene die er wil bouwen van plan is een houtpelletketel in het gebouw te plaatsen. De gemeente wil verder afspraken maken met de initiatiefnemer om houtpelletketels uit te sluiten. Een risico daarbij is volgens de gemeente wel dat er een kans bestaat dat dergelijke afspraken door de initiatiefnemer kunnen worden aangevochten.

Houtpelletkachels

Hoewel de gemeente dus niet zo bang is dat het aantal houtpelletketels in de stad enorm gaat toenemen, zullen veel Utrechters de komende tijd toch gaan nadenken over welk alternatief zij voor aardgas willen. De houtpelletketel is namelijk niet de enige optie waar raadspartijen zich zorgen over maken. Bewoners zouden er namelijk voor kunnen kiezen om, in plaats van een houtpelletketel, een met houtpellets gestookte kachel aan te schaffen als bijverwarming. 

Volgens de gemeente is dat ‘onwenselijk’ voor de luchtkwaliteit en daarom wordt Utrechters bij de wijkaanpak duidelijk gemaakt dat houtpelletketels én -kachels ‘geen gewenst alternatief’ zijn voor verwarmen met aardgas. De gemeente Utrecht probeert al langer om het gebruik van houtkachels te beperken, maar ook die kachels kunnen onder de geldende Omgevingswet niet verboden worden. Wel kunnen er specifieke regels worden opgesteld over het gebruik van houtkachels.

Maatregelen

De gemeente concludeert dus dat een gebruiksverbod gericht op alleen pelletketels vooralsnog niet haalbaar en effectief is. Dat heeft te maken met de beperkingen in het Europese recht, de huidige Warmtewet en het feit dat een pelletketel voor maar weinig woningen een realistisch alternatief is voor het verwarmen met aardgas.

De gemeente zegt wel een risico te zien dat bewoners bij het aardgasvrij maken van wijken een houtpelletkachel aanschaffen voor het ‘bijwarmen’ van hun huis. De gemeente neemt al een aantal maatregelen om het gebruik en de uitstoot van bestaande houtpelletkachels te beperken. Zo zijn er pilots met houtstookvrije en -arme wijken en kunnen mensen subsidie krijgen als ze hun houtkachel of open haard laten verwijderen. Voorlopig moet de gemeente het dus met dit soort maatregelen doen, want een verbod laat om allerlei redenen nog wel even op zich wachten.

29 Reacties

Reageren
  1. W.

    Het is al heel wat dat nu eindelijk het besef begint in te dalen dat die stinkende fijnstof uitbrakende krengen weg moeten.

  2. Lombokker

    Politici, vooral ter linkerzijde, zijn om een of andere reden gek op dingen verbieden. Dat er van al die verboden in de praktijk niet veel terecht komt schijnt hen niet zo te deren.

    Ik zou zeggen, begin eerst eens met voorlichten. Als eigenaren van zo’n houtkachel of open haard weten wat voor vervuiling ze hiermee veroorzaken, zullen veel van hen waarschijnlijk minder gaan stoken (bijvoorbeeld bij windstil weer), of er zelfs helemaal mee stoppen. De kans op dat laatste zal zeker groter worden als er een subsidieregeling voor komt.

    Overigens is een houtpelletkachel minder vervuilend dan een gewone houtkachel of open haard. Ook de biomassacentrales waar GL zo dol op is draaien voornamelijk op houtpellets, afkomstig uit Canada en het Oostzeegebied. Zo’n biomassacentrale heeft ook rookgasfilters, en daardoor minder uitstoot dan een particuliere houtpelletkachel.

  3. Realist

    Eerst zorgt Groen Links voor een massale houtkap en gigantische vervuiling door Biomassacentrales te bouwen omdat die zg CO2 neuraal zijn en vervolgens gaan ze vrolijk door met houtpellets. Ik weet niet of ze het weten maar ook voor houtpellets moeten bomen elders gekapt, vervoerd en verwerkt worden om het hier op papier schoon te laten lijken.

  4. [email protected] 🤔

    GroenLinks weet het allemaal mooi te vertelen,maar wat is het echte alternatief voor dit probleem, die ook voor iedereen betaalbaar is.

  5. Scherpschutter

    @Realist

    De biomassacentrale in Utrecht van D66 en GroenLinks vreet 150.000(!) versnipperde Estlandse oerbomen per jaar, die 1x per maand middels een enorme fijnstof rochelende dieselboot naar Rotterdam vervoerd te worden om na een nieuw diesel-rochelend ritje naar Utrecht vervolgens zeiknat (zie de dampende bergen maar eens op het terrein) zo de natuurverwoestingsoven in gegooid te worden.

    Echt, die paar (pellet)haarden die in Utrecht zeer schoon gestookt worden is wel het laatste om je druk over te maken…Dat is qua vervuiling bij elkaar opgeteld nog niet eens 1 maandelijks ritje met oerbomen per rochelende dieselboot uit Estland.

  6. RABE

    D66 en GroenLinks moeten we dus niet steunen. GroenLinks zeker niet want ze zijn niet zo groen als de naam doet vermoeden. Als mensen stoken bij windstil weer geeft het overlast en dat willen we niet. Als er een meldpunt komt om te melden en eventueel een waarschuwing gevolgd door een boete, dan kijken de stokers misschien beter naar het weer voor ze gaan stoken. In de winter wil het nog wel eens mistig zijn en dan blijft de stank ook hangen. Misschien kunnen er een paar ambtenaren ingrijpen als het uit de hand loopt. Er zijn veel mensen met longproblemen en die kunne dus erg ziek worden van de vrijkomende fijnstof.
    Corona moeten we samen oplossen, maar dit ook.

  7. Pensionado

    @Scherpschutter
    Oerbomen valt wel mee, komen veelal uit man-made productiebos, vaak bomen of delen daarvan die ongeschikt zijn voor hoogwaardiger (met betere prijs) toepassingen als zaaghout of als grondstof voor plaatmateriaal. Ook restmateriaal van zagerijen en houtverwerkende industrie. Maar dieselrochelende bootjes is dan weer onderschatting qua milieu, want die dingen tuffen op zware stookolie zo gauw ze uit het zicht van de haven zijn. En het wordt nog erger als het spul (deels) uit het verre Canada wordt aangesleept.
    Die pelletkachels zijn niet zo erg mits ze goed zijn geïnstalleerd en netjes worden gestookt met pellets van droog restmateriaal uit onze eigen regio.

  8. JdV

    Op zich had ik niet zoveel met een houtkachel. Hoop werk met hout en kanalen reinigen en stoken en zo. Maar omdat GL en zoveel gekweyste huilebalkjes er zoveel last van hebben heb ik een mooie grote houtkachel voor in de tuin gekocht. Ook al zit ik er verder niet, toch ff 2 x per week de fik er in. Blijven mijn buren ook vaker binnen, das echt een voordeel.

  9. Hans Dekker

    Laat ik dan verwijzen naar lachgas, carbid en dieselauto’s. Alledrie volkomen legale producten en toegelaten onder EU-wetgeving, maar je kunt het gebruik ervan in je APV verbieden, dus dat kan met houtkachels ook.

  10. wollie

    mensen gooien maar van alles en nog wat in die kachels en haarden. nat hout, geverfd hout, vuur niet uit laten branden… gezellig toch?

  11. Massegast

    @Realist + @Scherpschutter — Canada? Estland? Laat ik nu denken dat al dat hout voor de biomassacentrale binnen een straal van 100km van Utrecht vandaan komt… Zo was het toch voorgespiegeld! Zijn we er toch weer ingetuind! En binnenkort komt er een nog veel grotere biomassacentrale in Diemen bij om het GL en D66 stemmende IJburg en Almere van warmte te voorzien! Duurzaam? Boerenbedrog!

  12. Realist

    @Rabe. Een verbod voor GL is lastig omdat dat ook biomassa raakt want stoken is stoken en hout is hout.

  13. Nina

    Tja….. er is een duurzamer, maar inmiddels onbetaalbaar alternatief: gas of electriciteit.

    In plaats van dingen verbieden, moet er eerst een goed(koper) alternatief zijn. Dan stapt men vanzelf over.

    Met de aanschaf van een hout/pelletkachel of pelletketel stapt men terug in de kolentijd: men moet steeds zorgen dat er voldoende brandstof in huis is (kolenhok wordt pellethok). Geen echt serieuze optie, vind ik.

  14. Ondiep

    @scherpschutter, Als je doelt op de centrale in lage weide klopt er natuurlijk helemaal niks van wat je zegt. Dat ding loopt op groen afval en in tegenstelling tot de honderden open haarden in Utrecht zit er een uitgebreide rookgasreiniging op. Prima om kritiek op biomassa te hebben, maar hou het dan wel bij feiten.

  15. [email protected] 🤔

    Ik denk toch dat wij niet ontkomen aan kernenergie om co2 neutraal te worden,ik zie zo gauw niets anders.

  16. André Veenbrink

    Wij hebben zes maanden per jaar bijna dagelijks last van houtstook. Vaak ten westen van ons, waar de wind vaak vandaan komt. En dus ook als het wel waait. We moeten alles potdicht houden om te voorkomen dat het in ons huis komt. Een verplichting (ook in Nieuwegein) om goede filters te installeren zou al schelen.

  17. WP

    10 open haarden en kachels komen overeen met de uitstoot van 1 grote biomassacentrale! De biomassacentrale zuivert in tegenstelling tot die houtkachel bij u thuis zijn rookgas. Afgezien dat mensen niet goed kunnen stoken, is het zo dat zelfs de beste houtstoker zijn rookgassen zonder enige behandeling de lucht in laat gaan. Ik snap dat het een gezellig gezicht is, maar om een houtkachel te gebruiken voor algemene verwarming is een gotspe… We leven niet meer in de middeleeuwen. Gas stoken is dan nog 10 keer beter. Maar dus ook een biomassacentrale is prima

  18. Scherpschutter

    @Pensionado 16:50

    Geen idee hoe u daar bij komt.

    @Massegast

    Yep. GroenLinks en D66 vernietigen oerbossen op een ongekende schaal. En de enige reden waarom ze dat doen is omdat je als land de Co2 uit biomassacentrales niet bij hoeft te tellen op je totaal, ondanks dat die centrales een ongelofelijke hoeveel Co2 uitbraken. Een land dat alle stroom opwekt uit biomassacentrales heeft op papier “0′ co2 uitstoot, omdat links liever boekhoudfoefjes toepast dan oplossingen implenteert. In werkelijkheid is het land in kwestie een absoluut Co2 KANON. En links weet het…Het gaat links dan ook niet om klimaat of milieu. Dat is niets meer dan de hedendaagse dekmantel waaronder de communisten opereren.

    Als D66 en Groenlinks morgen met een knop iedere boom in Utrecht zouden kunnen rooien in ruil voor een socialistische/communistische samenleving en totalitaire macht, you bet your ass dat ze op die knop drukken…

    @Ondiep

    Geen idee waar je die onzin op baseert…Weet je het zelf wel? Groen afval…LOL. Die centrale draait er letterlijk 150.000 oerbomen per jaar doorheen, die zijn verpulverd tot (zeiknatte) uniforme snippers. Zie de dampende bergen met uniforme snippers op het terrein…Dat is volgens u groen restafval? LOL

  19. Voortvarend

    @scherpschutter
    Heeft u een bron voor uw beweringen?
    Ik wel voor het tegenovergestelde: https://www.eneco.nl/over-ons/wat-we-doen/duurzame-bronnen/bwi-lage-weide/Veelgestelde-vragen-BWI/
    Ik ben heel benieuwd.

  20. Koel Hoofd

    Dat biomassa op de EU agenda als circulair duurzaam is opgenomen komt door Urgenda terreur. Die hebben daar als lobbyisten op lopen hameren bij de EU en vonden gewilig oor bij, jawel, GroenLinks in Brussel.

    “Utrecht wil proberen om ook de schadelijke effecten voor het milieu, bijvoorbeeld de luchtkwaliteit, op te nemen in de beoordelingscriteria voor duurzame alternatieven.”

    Utrecht zou al een stuk schonere lucht hebben als GL geen zinloze files veroorzaakt vanwege het ultieme fietscomfort van (milieubelastend) asfalt met status en voorrang voor de fiets (met milieuveruilende accu)…
    Dus eigenlijk zegt Utrecht hier van GroenLinks af te willen omdat er duurzamere politieke alternatieven zijn…

  21. Pee

    @Voortvarend
    Ken je de uitdrukking van die slager die zijn eigen vlees keurt ?
    Dat geldt dus ook voor jouw link.

    Om dezelfde hoeveelheid energie als met de verbranding van gas en kolen te krijgen moet je meer hout verbranden.
    Daardoor komt er netto meer CO2 vrij bij het verbranden van biomassa. Alleen hoeven we – dankzij de Europese afspraak – die uitstoot niet op te nemen in onze klimaatboekhouding.
    De CO2-uitstoot van biomassa telt alleen mee in het land waar het hout vandaan komt. Dat zijn veelal de Baltische staten, Finland en ook de Verenigde Staten.
    Wat er vergeten word is dat groenlinks bindende afspraken heeft gemaakt met Vattenfall waar ze , zonder te moeten over procederen, niet onderuit kunnen.

  22. JdV

    Kernenergie mensen. De oplossing voor ons CO2 probleem.

  23. Realist

    @WP @Voortvarend. De lucht wordt gezuiverd oké maar de vervuiling en kaalslag die daaraan vooraf is veel schadelijker dan de uitstoot. Die 10 lousy kacheltjes stellen daarbij helemaal niets voor. Lees dit nog maar eens en wordt wakker.. https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/onderzoek-nederlandse-biomassa-zorgt-voor-een-kaalslag-van-bos-in-estland~be9d0179/?referrer=https%3A%2F%2Fduckduckgo.com%2F

  24. Berk

    @Voortvarend Als je Scherpschutter vraagt om een bewijs voor zn boude stellingen blijft het altijd stil. Of hij begint een agressief woordspelletje met je. Deze man is een trol puur sang.

  25. WP

    @realist, dat er hout wordt gebruikt dat niet wenselijk is, is niet de ‘schuld’ van biomassa. Het is een gevolg van frauduleus handelen. Overigens is het altijd zo dat ondanks subsidie hout wat geschikt is voor iets anders dan verbranden, duurder verkocht kan worden en dus niet naar een biomassacentrale gaat.
    @jdv dan liever aardgas verbranden. Heb niks tegen kernenergie, behalve dat het belachelijk duur is

  26. Bromsnor

    Bromsnor heeft no nooit zoveel onzin gelezen als in de commentaren op dit artikel. Open haarden, palletkachels en vuurkorven geven overlast (en fijnstof) enige terughoudendheid bij gebruik is wenselijk.

  27. Kachel

    Als de overheid mij 1500 euro per jaar geeft stop ik er wel mee

  28. Toine Goossens

    @Bromsnor,

    U vergelijkt aardappelen met peren. Dat is niet handig. Pelletkachels zijn niet vergelijkbaar met open haarden en BBQ of vuurkorven.

  29. Voortvarend

    Maar ik heb nog steeds geen link, waarin beweerd wordt dat al dat hout wat verbrand wordt gekapt oerbos is, gezien. Wel heel veel aannames.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).