Inspectie over Utrechtse tramaanslag: ‘Risico’s vooraf niet zo klein mogelijk gemaakt’ Inspectie over Utrechtse tramaanslag: ‘Risico’s vooraf niet zo klein mogelijk gemaakt’

Inspectie over Utrechtse tramaanslag: ‘Risico’s vooraf niet zo klein mogelijk gemaakt’

Inspectie over Utrechtse tramaanslag: ‘Risico’s vooraf niet zo klein mogelijk gemaakt’
Archieffoto aanslag 18 maart op het 24 Oktoberplein. Foto: Robert Oosterbroek
De instanties hebben onvoldoende aandacht gehad voor de vele problemen die de Utrechtse tramschutter Gökmen T. had. Dat stelt de Inspectie Justitie en Veiligheid na aanvullend onderzoek. De politie, het Openbaar Ministerie en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) hebben de risico’s voor de samenleving daardoor niet zo klein mogelijk gemaakt.

De instanties hebben onvoldoende aandacht gehad voor de vele problemen die de Utrechtse tramschutter Gökmen T. had. Dat stelt de Inspectie Justitie en Veiligheid na aanvullend onderzoek. De politie, het Openbaar Ministerie en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) hebben de risico’s voor de samenleving daardoor niet zo klein mogelijk gemaakt.

De inspectie benadrukt dat de aanslag op de tram op het 24 Oktoberplein niet voorkomen had kunnen worden, maar denkt dat een completer beeld over Gökmen T. mogelijk had geleid tot een betere aanpak van zijn problemen. “Relevante opsporingsinformatie werd te laat gedeeld. Was dat op tijd gebeurd, dan had onder meer de gemeente Utrecht haar inwoners mogelijk eerder en duidelijker kunnen adviseren”, is te lezen in een rapport van de inspectie dat woensdag verscheen.

De inspectie keek in het onderzoek onder meer naar evaluaties van de betrokken organisaties zelf. “Deze evaluaties betreffen besluiten ten aanzien van het strafrechtelijk verleden van T., mogelijke signalen van zijn radicalisering en het handelen door organisaties op de dag van de aanslag.” De inspectie deed aanvullend onderzoek op basis van de inhoud van die evaluaties, omdat er vragen waren die niet voldoende waren beantwoord.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Vuurwapengevaarlijk

Gökmen T. zat voor de tramaanslag al een aantal keer voor korte tijd in de gevangenis. Hij was onder meer veroordeeld voor vuurwapenbezit en kreeg in 2013 van de politie de kwalificatie vuurwapengevaarlijk. Ook vertoonde hij in 2016 en 2017 in de gevangenis radicaal gedrag en was hij meerdere keren agressief. “Het OM, de politie en de Dienst Justitiële Inrichtingen kenden elk een ander deel van zijn problematiek, maar zij gaven hun informatie slechts beperkt door waardoor er geen compleet beeld was.”

De inspectie stelt dat de informatie in elk geval niet gedeeld werd met de gemeente Utrecht en de reclassering. “Delen met hen was logisch geweest, omdat de gemeente en reclassering hem na zijn gevangenschap moesten helpen bij zijn terugkeer in de samenleving. Zijn gedrag werd hierdoor ook niet besproken in het Zorg- en Veiligheidshuis waar de partijen met elkaar samenwerken”, concludeert de inspectie in het rapport. Het doorgeven van die informatie had het beeld van zijn problemen volgens de inspectie completer gemaakt, omdat de gemeente T. kende als zorgmijder.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Na de aanslag

Hulpdiensten en crisisorganisaties hebben zich volgens de inspectie na de aanslag “tot het uiterste ingespannen om slachtoffers te helpen en de dader nog dezelfde dag te vinden”. Maar ook op het gebied van crisisbeheersing en opsporing is een aantal zaken volgens de inspectie niet goed gegaan. “De crisisorganisatie schaalde pas laat op naar de crisisstructuur die hoort bij het aanpakken van een aanslag van deze omvang en impact. Organisaties hadden verder geen volledig beeld van de aanslag doordat zij niet goed samenwerkten en hun informatie niet tijdig deelden.”

Zo zou bij de politie intern verwarring hebben geheerst over welke procedure gevolgd moest worden. “Tijdens de opsporing van de schutter volgden de verschillende politieteams verschillende procedures. Verder werd opsporingsinformatie in- en extern niet efficiënt gedeeld. Hierdoor kwam informatie over de mogelijke verblijfplaats van T. niet tijdig op tafel bij degenen die besluiten moesten nemen in de lokale driehoek en de Rijkscrisisorganisatie.”

Tekst gaat verder onder afbeelding

Duidelijker adviseren

De inspectie stelt dat de gemeente, als die informatie er wel tijdig was geweest, de inwoners van Utrecht eerder en duidelijker had kunnen adviseren wat zij konden doen. Verlenging van het hoogste dreigingsniveau (niveau 5) door de NCTV was dan niet nodig geweest. “Het gemeenteadvies om binnen te blijven was onvoldoende scherp. Een duidelijk handelingsperspectief voor inwoners, bedrijven en organisaties ontbrak. Zo sloten cafés de deuren. Hun gasten kwamen op straat te staan waardoor ze geen veilig onderkomen meer hadden. […] Het ontbrak aan suggesties wat inwoners, bedrijven en organisaties in zo’n situatie kunnen doen.”

Volgens de inspectie hebben meerdere organisaties hun werkwijze op onderdelen verbeterd. “DJI heeft een Meldpunt radicalisering opgericht […] Indien er zorgen zijn over het radicaliseren van een gedetineerde die juist bezig is met zijn terugkeer naar de samenleving kunnen DJI, reclassering en de gemeente hier apart overleg over voeren.” De politie kiest daarnaast bij een mogelijk terroristische aanslag in de toekomst voor één soort opsporingsprocedure.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Aanbevelingen

Maar niet alle verbeteringen zijn volgens de inspectie al doorgevoerd. De inspectie doet daarom een aantal aanbevelingen. “Alle partijen in het Zorg- en Veiligheidshuis zouden de bestaande afspraken, om actief en structureel met elkaar te overleggen over mensen met veel en ernstige problemen, moeten nakomen.” De problematiek van deze personen zou daardoor integraal en systematisch kunnen worden aangepakt. “Dit vergt een dagelijks doordenken wie er in aanmerking komen voor zo’n bespreking.”

Daarnaast moeten de politie en het OM volgens de inspectie de driehoek en de veiligheidsregio’s “intensief betrekken als zij verbeteringen doorvoeren in terroristische scenario’s”. Zo moet gebrekkige informatiedeling en gebrekkige communicatie in acute noodsituaties voorkomen worden. “Het gaat dan om het werken volgens de afgesproken opschaling, een eenduidige commandostructuur en één opsporingsprocedure.”

Ook beveelt de inspectie de politie en het OM aan om afspraken met de NCTV te maken over het delen van relevante opsporingsinformatie die nodig is voor het afkondigen van het hoogste dreigingsniveau. “Dan kan de NCTV hierover een afgewogen besluit nemen.” De NCTV moet op haar beurt lokale overheden, besturen en bedrijven ‘handvatten bieden’ over wat ze kunnen doen als dreigingsniveau 5 wordt afgekondigd.

Gekoppelde berichten

11 Reacties

Reageren
  1. Stuurvrouwtje aan wal

    Stuurvrouwtje weet als geen ander hoe makkelijk het roepen is vanaf de wal 🙂

    Stuurvrouwtje is ervan overtuigd dat iedereen die betrokken was bij zijn dossier naar alle eer en geweten zijn/haar werk zo goed mogelijk heeft gedaan.

    In elk werk van iedereen zijn verbeteringen te vinden. Ook van jou en ook van mij. Gelukkig sta ik niet onder het vergrootglas zoals politie en sociaal werkers.

    Het lijkt wel alsof we niet meer accepteren dat het leven risico’s met zich mee brengt. En ja, helaas gebeuren er dan soms vreselijke dingen.

    Mijn medeleven gaat uit naar iedereen die daardoor geraakt is en er nog hinder van heeft.

  2. Bert

    @stuurvrouwtje

    Niet dus, blijkt uit dit rapport. Net als bij de moord op Anne Faber. Het gaat verschrikkelijk vaak mis bij de overheid. Omdat er niet naar eer en geweten wordt gehandeled. Probleem is dat degenene die verzaakt hebben zelden tot nooit verantwoordelijk worden gehouden.

    Ja de dood hoort bij het leven. Alleen de dood door relgieus extremisme of wegens het falen van instanties is niet acceptabel en moet ook nooit geaccepteerd worden.

  3. Lombokker

    Als het OM en de Rechtbank Midden-Nederland hun werk goed hadden gedaan, dan had deze man in voorarrest gezeten op het moment dat hij de aanslag pleegde.
    https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Rechtbanken/Rechtbank-Midden-Nederland/Nieuws/Paginas/Voorarrest-Gokmen-T-in-lopende-zedenzaak.aspx

  4. Len

    Zoals het spreekwoord zegt: als het kalf verdronken is, dempt men de put. In die zin ben ik het eens met stuurvrouwtje. Een tragisch toeval, dat is alles wat het is.

  5. JdV

    @Len: Nee hoor, er is geen sprake van toeval. Er is sprake van structurele systeemfouten. Een Tristan van der Vlis die een wapenvergunning krijgt ondanks dat zijn psychische problemen bekend zijn bij de politie is daar een prima voorbeeld van. 10 jaar later is er niets veranderd. Wat je ziet is dat er enerzijds vooral gewerkt wordt binnen de eigen bubbel. En anderzijds vooral wordt weggekeken en ontkend als het gaat over geradicaliseerde moslims. Mensen zoals jij, die spreken over incidenten, uitzonderingen, toeval dragen daar aan bij. Helaas is dit ook nog de mores binnen het sociaal werk en ggz. Terwijl het al lang duidelijk is dat er een structureel gevaar is vanuit de grote groepen geradicaliseerde moslims die, gesteund door haatimaams en geld uit de Arabische wereld, verantwoordelijk zijn voor talloze aanslagen of pogingen daar toe. Het voorbeeld van Tristan geeft duidelijk aan dat er ondanks het rapport hierover 10 jaar later nog niets is verbeterd in de signalering en samenwerking tussen politie, ggz en sociaal werk. Maar dat is logisch want het moet ontkend worden en mag zeker niet als structureel worden benoemd.

  6. Pee

    Meneer had al teveel op zijn geweten om hem vrij rond te laten lopen.
    Wat @ lombokker al aangeeft ,hij hoorde vast te zitten op moment van de aanslag maar daar lees je in het artikel niets van terug.
    Terwijl die beslissing ,om hem op vrije voeten te zetten,juist die aanslag mogelijk heeft gemaakt.
    Er zijn teveel instanties en instellingen om op een normale manier te communiceren.
    Daar komt bij dat de helft van die instanties en instellingen gewoon nutteloos zijn en niet werken.

  7. Alain

    Volgens mij is het belangrijk om onderscheid te houden tussen verschillende zaken.

    Zowel vooraf als achteraf:
    1. Wat kon er beter
    2. Wat ging er fout
    3 . Waar is gefaald

    1. Verbeteringen gaat vaak over blinde vlekken. Er was een onvoorzien(bare) omstandigheid. Men heeft geroeid met de riemen die men had en er is ruimte voor verbetering, planning of training. Echt een plek om te leren.

    Dan 2. Daar is wel een plan, maar de uitvoering liep niet lekker of er was een averechts onvoorzien effect. Misshien was iemand niet bereikbaar. Dat is een plek om te gaan corrigeren.

    Punt 3 is het heftigste. Er was geen plan voor iets waar wel een plan voor had moeten zijn! Of er is een plan waar men zich totaal niet aan gehouden heeft.

    Hoe men vooraf is omgegaan met Gokmen T valt onder 2 of misschien zelfs 3. Zaken als advies over wat te doen bij een aanslag valt onder categorie 1 of 2.

    In ieder geval: niet alles is van dezelfde orde. Er is geen sprake van totaal falen, noch van totaal succesvol handelen. Het is een mix. En goed dat iemand dat op een rij heeft gezet.

  8. Scherpschutter

    Wat hier in beginsel fout ging is dat privaat wapenbezit is afgeschaft. Was dit niet zo, dan hadden de arme zinzittenden van de tram in ieder geval een verdediging gehad tegen deze zwakzinnige psychopaat.

  9. Erwin

    @ss: ja dan wordt het hier net zo veilig als in de VS! Oh nee….

  10. Scherpschutter

    @Erwin

    Als u de VS kennelijk als onveilig beziet (holy moly…) dan zegt u daar weinig anders mee dan dat u kennelijk wel heel bang bent aangelegd. De VS is een van de veiligste landen ter wereld.

  11. Peet

    Als nabestaande moet je dit dan lezen
    De overheid heeft weer zitten suffen
    Desinteresse
    Sorry ,,niet opgelet
    Altijd krijgt dader of verdachte het voordeel van de twijfel
    Gevolg,,,voorkoombare gruwelijke moorden

    Als nabestaande moet je dat maar lezen
    Veel sterkte voor alle nabestaanden

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).