Moet de Domtoren het hoogste gebouw van Utrecht blijven? Dat is de Vraag

Ernst Haitsma – CDA-fractievoorzitter van 1990 tot 2000

‘Liever torenhoge ambities op andere terreinen’
“In 1997 waren er plannen om in het stationsgebied een woontoren te bouwen van 140 meter hoog. Dat was voor mij de aanleiding in december 1997 een motie in te dienen om niet hoger te bouwen dan de Dom. De werd door de gemeenteraad aangenomen. De woontoren werd al snel de ‘Piek van Riek’ genoemd naar de stedenbouwkundige Riek Bakker die het stationsgebied moest aanpakken. Met de motie was de woontoren van de baan. De Domtoren is terecht de trots van Utrecht: een symbool, een landmark en bepalend voor de skyline van de stad. En dat al vele eeuwen. Die moet je niet van de troon willen stoten, was mijn gedachte – en nog steeds. In de hoogbouwvisie van de gemeente las ik later: ‘mee blijven spelen in de Deltametropool is een belangrijk argument voor een aantal hoge bouwpieken, net als in Rotterdam en Amsterdam. Vandaag wordt de geschiedenis van morgen geschreven.’ Zeker, maar doe je dat met hoogbouw, of poets je daarmee de geschiedenis weg? Als stad kun je beter gaan voor torenhoge ambities op andere terreinen, zoals het Utrecht Science Park, het kloppende hart van Europa’s meest competitieve regio. Daar wordt druk gezocht naar nieuwe oplossingen voor een langer en gezonder leven. Dat is toch een veel meer waardevolle en inhoudelijke ambitie dan hoog, hoger, hoogst bouwen? Laat de schitterende Domtoren nog eeuwen de hoogste zijn in Utrecht en vier straks in 2021 dat de bouw van de Dom zevenhonderd jaar geleden begon, en zing uit volle borst: ‘Als ik boven op de Dom sta / kijk ik even naar benee / dan zie ik het oude gragie / het Vreeburg en Wijk C / Ja, dan springt m’n hartsie open’.”

Maarten van Rossem – historicus

‘Laten we het zicht op dit indrukwekkende monument niet verpesten’

“Ik vind dat de Domtoren het hoogste gebouw van Utrecht moet blijven. 110 meter hoog is ruim voldoende. Nederland is geen land voor imponerende hoogbouw, Utrecht heeft ook geen behoefte aan ‘imponeerbouwen’. Het geen dringende noodzaak. We hadden jaren geleden al het gedoe om de ‘Piek van Riek’. In Leeuwarden heb je met de Achmeatoren ook een zeer bezwaarlijk gebouw dat je van tientallen kilometers afstand kunt zien. Wel grappig is dat er vroeger in Utrecht is geprotesteerd tegen de hoogte van de Dom, maar het is een prachtig en magnifiek ding. Laten we het zicht op dit indrukwekkende monument niet verpesten. Bij imponerende hoogbouw denken ze vaak aan Manhattan, maar rond hoogbouw moet ook weer vrije ruimte zijn en in die zin vreet het precies evenveel ruimte – dit heb ik overigens van mijn broer geleerd. Esthetisch gezien is de Domtoren zeer bevredigend en al bijna zeveneneenhalve eeuw in alle opzichten hét symbool van de stad. Dat betreft overigens vooral de toren. Ik vind de kerk maar een treurig restant van wat het ooit was en geen bijzondere kerk. De toren is de moeite waard om goed te onderhouden en plaats er dan geen glazen blokken voor. Daar wordt niemand blij van, behalve als ze na vijftig jaar weer worden afgebroken.”

Manon van der Wiel – secretaris Commissie Welstand en Monumenten

‘Heb respect voor de Utrechtse icoon’

“Het onderwerp ‘hoger bouwen dan de Dom‘ blijft Utrecht bezighouden. Dreigt die ‘heilige’ hoogtegrens van 112 meter doorbroken te worden, of komt die zelfs maar in de buurt, dan komt de vraag weer aan bod. Ik wil er dan ook niet vanuit mijn functie op reageren, maar persoonlijk, als inwoonster van Utrecht en liefhebster van deze stad. Gelukkig wordt de vraag nu niet ingegeven door een luchtkasteel buiten alle proporties, zoals ‘de Belle van Zuylen’ een aantal jaren geleden, in Leidsche Rijn. De aanleiding is anno 2017 bescheidener: verdichting in het Stationsgebied, dat ook de lucht in gaat. Wat mij betreft is de sky niet de limit in Utrecht, maar inderdaad… de Domtoren is hoog genoeg om stevige hoogbouw mogelijk te maken – passend bij de omvang van de stad. Maar wel met respect voor de Utrechtse icoon: al sinds eeuwen bepaalt de Domtoren onze skyline, die niet overschreeuwd hoeft te worden. Laat hem zijn signaalfunctie behouden: ‘we zijn weer thuis’.”

Jan Bakers – architect uit Utrecht

‘Gelukkig hebben we veel verstandige stedenbouwkundigen’

“Het is fantastisch dat je de Domtoren hebt. Die moet je koesteren en er met alle respect naar kijken. We moeten niet streven naar veel iconische hoogbouw, zoals bijvoorbeeld Rotterdam dat doet. Utrecht moet bouwen vanuit een eigen identiteit. Den Haag is de regeringsstad, Rotterdam de havenstad en Amsterdam de hoge stad. De identiteit van Utrecht moet je op een heel A4’tje uitleggen, maar één ding is evident: de Domtoren. Die heeft een karakterologische schets en ik ga er steeds meer van houden. Dat de oude stad wordt teruggebracht, is een goede zaak. Het herstellen van de singel refereert aan Utrecht als een complete en oude stad. Daaromheen is hoogbouw prima. In Amsterdam speelt er eenzelfde discussie; in het Sluiskwartier wordt gedebatteerd of de hoogbouw die daar is gepland teruggebracht moet worden tot ‘zes hoog’, met dezelfde dichtheid. Wat je vaak ziet bij hoogbouw in Nederland is dat de toplaag de mensen met het meeste geld aantrekt en ook de onderste laag populair blijft. Maar in de tussenlaag blijf je zitten met veel appartementen. Daar gaat het mis. Ook is er in Nederland geen aanleiding om zo hoog te bouwen. Binnen Utrecht moeten geen hoge torens komen, maar moet de stad verder verdicht worden. Je kunt het college een compliment geven over hoe ze dat hebben gedaan en zoeken naar meer manieren om de stad te verdichten. Het is niet voor niets zo populair om hier te wonen. Het is een oprecht leuk debat, dat je inhoudelijk moet voeren. Gelukkig hebben we veel verstandige stedenbouwkundigen hier.”