Onderzoek: Ruimte voor verbetering van voorkomen institutioneel racisme binnen gemeente Utrecht Onderzoek: Ruimte voor verbetering van voorkomen institutioneel racisme binnen gemeente Utrecht

Onderzoek: Ruimte voor verbetering van voorkomen institutioneel racisme binnen gemeente Utrecht

Onderzoek: Ruimte voor verbetering van voorkomen institutioneel racisme binnen gemeente Utrecht
Stadskantoor. Foto: Bas van Setten
De gemeente Utrecht heeft op verzoek van de gemeenteraad onderzoek laten doen naar institutioneel racisme binnen de gemeente. De onderzoekers concluderen dat daar niet direct sprake van is, maar ze zien soms wel dat er discriminerende opmerkingen worden gemaakt en wijzen op bepaalde risico’s in de werkwijze van de gemeente.

De gemeente Utrecht heeft op verzoek van de gemeenteraad onderzoek laten doen naar institutioneel racisme binnen de gemeente. De onderzoekers concluderen dat daar niet direct sprake van is, maar ze zien soms wel dat er discriminerende opmerkingen worden gemaakt en wijzen op bepaalde risico’s in de werkwijze van de gemeente.

De onderzoekers hebben in het rapport (pdf) gekeken of er regels of processen binnen de gemeente zijn waarin expliciet onderscheid wordt gemaakt tussen mensen van bijvoorbeeld verschillende afkomst, religie of huidskleur.

Volgens de onderzoekers is er niet direct sprake van institutioneel racisme, maar ze wijzen wel op risico’s door de manier waarop de gemeente werkt. De risico’s van het werken met aandachtsgebieden, data- en meldingsgestuurd werken en discretionaire bevoegdheid (eigen beslissingsruimte van medewerkers) zijn beheersbaar, maar er werden wel ‘eerste aanwijzingen’ gevonden voor institutioneel racisme.

Boa’s

Het zou gaan om een groep boa’s van het THOR-team (Toezicht & Handhaving Openbare Ruimte) waarbinnen vooroordelen over groepen met een migratieachtergrond ‘soms tot uiting komen in ongelijke behandeling van die groepen’. In enkele interviews gaven medewerkers aan een aantal voorbeelden te kennen waarbij boa’s inwoners ongelijk behandelen.

Zij zouden personen met een migratieachtergrond eerder aanspreken, minder snel het voordeel van de twijfel gunnen en minder vriendelijk behandelen, stellen de onderzoekers. “Bepaalde informele omgangsvormen op de werkvloer – grapjes of opmerkingen met een soms racistische ondertoon – zijn eveneens een teken dat de sociale norm van non-discriminatie niet door alle boa’s evenzeer in praktijk wordt gebracht.”

Het college van B&W zegt ‘ieder incident van ongelijke behandeling op grond van herkomst, huidskleur of religie’ af te keuren. “Hoewel we net als de onderzoekers geen institutioneel patroon van ongelijke behandeling zien, is deze bevinding wel reden voor ons om aan de slag te gaan met het beter en explicieter uitdragen en borgen van de toepassing van de sociale norm binnen de organisatie”, schrijft het college in een brief aan de gemeenteraad.

Foutparkeren

Het gebruik van gegevens van andere instanties, zoals de politie en Belastingdienst, en informatie van andere gemeentelijke afdelingen kunnen een risico zijn voor institutioneel racisme, stellen de onderzoekers, omdat die informatie mogelijk vervuild is. Ook het reageren op meldingen van inwoners kan een risico zijn, omdat niet duidelijk is wat voor motieven inwoners hebben om iets te melden.

Uit een data-analyse blijkt bijvoorbeeld dat tussen 2016 en 2019 verhoudingsgewijs meer bekeuringen voor foutparkeren zijn uitgeschreven aan mensen met een Marokkaanse of Turkse achtergrond dan aan autochtonen. “De verklaring die VTH-THOR ons heeft gegeven van deze verschillen sluit niet uit dat bij de bepaling van locaties voor handhaving van foutparkeren bevooroordeeldheid (bijvoorbeeld door vervuilde gegevens of meldingen) een rol kunnen hebben gespeeld”, staat in het rapport. Bij handhaving op jongerenoverlast speelt dat juist niet, terwijl vrijwel dezelfde werkwijze wordt gebruikt. “In dit geval worden autochtone jongeren namelijk verhoudingsgewijs vaker bekeurd voor ‘jongerenoverlast’.”

Kans beperken

De gemeente heeft bepaalde werkwijzen ingebouwd om de kans op institutioneel racisme te beperken. “Zo wordt bij handhaving een vier ogen-principe gehanteerd en wordt de situatie altijd ter plekke bekeken”, aldus het college. De onderzoekers adviseren de gemeente om de werkwijze te versterken om het risico op institutioneel racisme zoveel mogelijk te beperken.

“Als gemeente willen we daar in actie komen waar overlast wordt ervaren en daar waar de regels niet worden nageleefd, de data en meldingen zijn noodzakelijke informatiebronnen. Om ongelijke behandeling door de gemeente als gevolg daarvan te voorkomen, zijn de genoemde waarborgen daarom essentieel bij het afhandelen van meldingen en het gebruik van data.”

Andere afdelingen

Bij de andere drie afdelingen van de gemeente die onderzocht zijn, hebben de onderzoekers geen (eerste) aanwijzingen gevonden voor institutioneel racisme. Bij de afdeling Werk en Inkomen en Toezicht en Handhaving Bebouwde Omgeving werkten in het verleden een aantal mensen die hun ‘vooringenomenheid ten aanzien van groepen met een migratieachtergrond’ uitten in de vorm van opmerkingen en grapjes op de werkvloer of in contacten met klanten en ondernemers. Zij zijn aangesproken door collega’s of leidinggevenden en werken inmiddels niet meer bij deze teams.

“De aanpak hiervan is een teken dat de corrigerende mechanismen bij deze organisaties in deze gevallen hebben gewerkt.” Bij het Bibob-team werden geen regels, procedures of processen gevonden die expliciet onderscheid maken naar afkomst, religie of huidskleur.

Risico’s verkleinen

De gemeente wil de risico’s op institutioneel racisme verder verkleinen door het onderwerp bespreekbaar te maken en te investeren in de professionaliteit van medewerkers. Dat kan in de vorm van trainingen voor medewerkers en het versterken van de rol van vertrouwenspersonen. De gemeente wil ook meer met burgers in gesprek, ‘juist als er niets aan de hand is’. Meer inzet van wijkboa’s kan daar volgens de gemeente bij helpen.

Wethouder Voortman: “Utrecht moet een stad zijn waarin iedereen zich thuisvoelt. Daarom hebben wij dit onderzoek ook laten doen. Er is binnen onze organisatie geen plek voor racisme. We willen er niet naïef over zijn, discriminatie kan bestaan als de corrigerende mechanismen onvoldoende werken. Waar mensen werken, liggen risico’s op de loer. Er worden continu afwegingen gemaakt met oog op veiligheid, efficiency, effectiviteit. Wij willen dat zo goed mogelijk doen en in de praktijk blijkt dat het beter kan.”

Wil jij DUIC steunen en een prachtig boek met de beste fotografie en verhalen van Utrecht in 2021 ontvangen? Voor 24,95 euro is DUIC in 2021 te bestellen en daarmee steun je direct onze journalistieke werkzaamheden.

26 Reacties

Reageren
  1. Lombokker

    Als mensen met een bepaalde achtergrond zich bovengemiddeld vaak misdragen, dan lijkt het mij logisch dat zij vaker worden aangesproken en/of een bekeuring krijgen. Dat heeft helemaal niets met discriminatie te maken.

  2. JdV

    Interessante cijfers. Tussen 2016 en 2019 meer bekeuringen voor foutparkeren voor mensen met turkse of marokkaanse achtergrond. Is er onderzoek gedaan of er in deze groep structureel meer dan gemiddeld fout wordt geparkeerd? Zijn kentekens in Nederland ergens gekoppeld aan etnische achtergrond in een database? Hoe zit het met de criminaliteitscijfers van etnische groepen in verhouding tot hun reprensentatie tov de hele bevolking? Pleegt een bepaalde groep meer plofkraken dan verwacht zou mogen worden op basis van het aantal personen met een dergelijke achtergrond tov hun percentage als geheel van de bevolking?

  3. Tiny

    Zou het wellicht kunnen dat bepaalde groepen ook vaker voorkomen in de statistieken, en dat bepaalde zaken daarom zo gaan zoals ze gaan? Lijkt mij dat als iemand veel met iets te maken heeft, dit ook sneller aangenomen wordt bij eenzelfde situatie.

  4. Scherpschutter

    Een onderzoek van de Gemeente naar de Gemeente door de Gemeente, met als uitkomst dat de Gemeente meer geld moet investeren in de Gemeente.

    Dat zijn nog eens verrassende uitkomsten. LOL

  5. Wies

    De conclusie t.a.v. foutparkeren ligt gelukkig in het onderzoek wat genuanceerder dan de media doen voorkomen. Dagblad Trouw kopt al ‘Marokkanen meer parkeerboetes’ en koppelt dat aan institutioneel racisme. Het lijkt me logisch dat Nederlanders met een migratieachtergrond sneller op de bon gaan: gewoonweg omdat zij simpelweg vaker foutparkeren in Utrecht. Dat weet iedereen die in een buurt woont met inwoners met zo’n migratieachtergrond. Net zoals autochtonen dan weer vaker voor fietsen zonder licht gepakt zullen worden: zij fietsen nou eenmaal vaker (zonder licht).

  6. Erik

    We zijn compleet gek aan het worden….
    Oorzaak en gevolg lijken niet meer relevant….

    Ik heb dat mijn kinderen ook geleerd

    Door rood rijden kan een bekeuring opleveren, maar hoeft niet.
    Niet door rood rijden heeft zeker geen bekeuring tot gevolg.

    Ik moet ook denken aan het commentaar op preventief fouilleren. Dat is racistisch want etnisch profileren.
    Daar heb ik altijd de volgende uitleg bij:
    1. We gaan rode en witte kluizen openmaken op zoek naar 100 euro biljetten. We hebben 1 uur de tijd en in die tijd kunnen we 60 kluizen openmaken.
    2. We weten uit ervaring (we doen het niet voor het eerst namelijk) dat de kans dat we een 100 euro biljet vinden in een witte kluis 3x zo groot is als in een rode.
    3. Het doel is om zoveel mogelijk geld uit de kluizen te halen !

    Welke kluizen ga jij bij voorkeur openmaken ?
    Het antwoord is logisch toch
    Maar als je meer witte dan rode kluizen openmaakt ben je geen realist, maar een racist !

    Op de kanaalstraat lijkt verkeerd parkeren soms wel de norm maar daar op handhaven blijkt nu dus als racistisch te worden geframed..

    @JdV: ik kan die plofkraak vergelijking wel waarderen 🙂

  7. Gregor

    De conclusies zijn helder en duidelijk: Er is geen sprake van institutioneel racisme binnen de Gemeente Utrecht. Ik ben blij dat we die discussie nu voor eens en altijd kunnen afsluiten.

  8. Bernhard

    @JdV: Eens. Iedere Utrechter kent de Golfjes en Mercedessen die met de knipperlichten aan op de busbaan of zelfs op de rijbaan staan geparkeerd. Ik zie het nooit gebeuren, maar blijkbaar worden dat soort figuren dus we eensl beboet. Goede zaak en alles behalve racistisch. In Overvecht zie ik auto’s standaard geparkeerd staan op verdrijvingsvlakken en kruispunten. Als er écht overal gehandhaafd zouden worden, dan zouden de cijfers nog veel ‘racistischer’ zijn.

  9. Bert

    Ik weet wel waar er institutioneel racisme is bij de gemeente, sollicitatie procedures. En ze zijn er nog trots op ook.

    En zoals JdV al aanhaalt, er wordt bij foutparkeren een boete uitgedeeld op basis van kenteken. Of denkt diezelfde gemeente dat die boas daar gaan staan wachten en op basis van uiterlijk, boetes uitdelen.

    Overigens nog een mooie quote van mevr Voortman (uiteraard GL): “Als onderzoekers geen enkele vorm van ongelijke behandeling hadden gevonden, had ik mijzelf afgevraagd of er wel goed genoeg is gezocht.”

    Maar goed, als je 10 jaar doet over Engels is statistiek of causaliteit waarschijnlijk wel een lastig vak.

  10. Lombokker

    @Redactie
    Ik begrijp niet waarom mijn reactie niet geplaatst wordt.

  11. Ihsan

    Dit rapport klopt van geen kant. Continue worden ‘etnische groepen’ verward met groepen personen met een (gedeeltelijke) migratieachtergrond uit een bepaald land. Uit elk migratieland komen personen die behoren tot verschillende etnische groepen. Nationaliteit is nadrukkelijk níet hetzelfde als etniciteit. Het is niet correct en voor sommige mensen ook ronduit beledigend om bijvoorbeeld Koerden, Armeniërs, Assyriërs, Pontische Grieken, etc. – zonder hun toestemming – “Turks” te noemen. In de VS zou zulk onderzoek never nooit niet geaccepteerd worden. Daar vraagt men bij de census netjes naar je afkomst, en kun je aangeven dat die bijvoorbeeld gemengd is.

  12. Realist

    De onderzoeker is gepromoveerd op het perspectief van Marokkaans-Nederlandse jongeren… Tja, dan vraag je ook wel om bepaalde conclusies.

  13. Berend

    Soort van opvoedles op straat. De een heeft meer begeleiding nodig dan de ander. Zo gek is dat toch niet?

  14. Don

    Parkeerboetes in utrecht dan is de kanaalstraat waarschijnlijk niet meegenomen in dit onderzoek dan hadden deze cijfers er nog veel slechter uitgezien. Het is daar heel gebruikelijk om de auto op het fietspad neer te zetten om de winkel in te gaan of om een gesprek te voeren. Nooit zie je daar iemand een bekeuring krijgen. In Trouw staat de volgende mening over dit onderzoek. “Tjongejonge, wat hebben ze hier lopen zoeken. Het is onvoldoende onderbouwd. Er worden allerlei suggesties en aannames gedaan terwijl maar een heel kleine groep boa’s is ondervraagd en aan hun uitspraken worden te stellige conclusies verbonden. Dit vind ik echt flinterdun.” Denk dat onze groen slinks wethouder nog even voor de verkiezingen lekker woke over wil komen. Even een vooringenomen onderzoek op kosten van de utrechtse belasting betaler op de markt zetten en scoren maar.

  15. Aa

    Als deze maatschappij zo doorgaat met de continue verdachtmakingen van racisme en discriminatie weet ik niet waar dit eindigt, in ieder geval niet in een toename aan vertrouwen in onze instituties. De gemeente springt gelijk in een defensieve modus wanneer het beschuldigt wordt van racisme maar de gemeente moet begrijpen dat deze beschuldigen voortkomen uit beleid dat is voortgekomen uit klachten vanuit burgers. De Kanaalstraat wordt al jaren en jaren dubbel geparkeerd, niemand durfde de gasten te beboeten behalve boa’s. 1 boa is zelfs mishandeld door zo’n gast nadat die een boete uit schreef! Inwoners doen ook al jaren meldingen van parkeeroverlast. Dat bepaalde etnische groepen hier uitspringen verbaast mij dan ook niets en heeft logische (autobezit) en wellicht culturele (kijk mij stoet doen, ik geef geen fuck) redenen. Deze figuren komen in onze samenleving al overal mee weg en wanneer zelfs de minste handhaving wordt ontmoedigd door handhavers als racist neer te zetten.

    Ik ben helemaal klaar met het racisme debat en dat onze bestuurders constant hun pootjes laten hangen die zich wentelen in een slachtoffer complex vind ik ernstig. Als dit de toekomst is van onze multiculturele samenleving dan moet ik er niets van hebben.

  16. Pee

    Ik ben het het met alle eerdere reacties eens .
    Alleen zien sommige politici maar niet dat de situatie zo is ,of ze willen het niet zien.
    Van sommige bevolkingsgroepen worden niet eens signalementen gegeven als ze weer eens wat heb en uitgespookt .
    Dat is ook racisme tegenover de rest .
    Maar daar kijken ze dan niet naar.
    Weet waar je stem naartoe gaat .

  17. Pee

    @Lombokker 2/2/2022 – 18:02
    Dat vraag ik me ook vaak af .
    Als een reactie niet geplaatst word moet daar een motivatie voor zijn maar die geven ze niet .

  18. Binnenstadbewoner

    In de Binnenstad wordt veruit het meest op fout parkeren gecontroleerd. Scanautootjes rijden vaak voorbij met van die BOA’s op elektrische scooters er achteraan. Voel me nu ineens zwaar gediscrimineerd.

  19. Wim Vreeswijk

    Als iedereen zijn stinkende best zou doen in Utrecht zou de waardering evenredig zijn.

  20. alex

    Dit is wel echt lachwekkend. Als een relatief kleine groep bovengemiddeld vaak beboet wordt lijkt het me nuttiger iets te doen aan het gedrag van die groep ipv degene die ze terecht beboet.

  21. Kaas Dijkhoff

    Als institutioneel racisme niet is uitgesloten, wil het niet zeggen dat er sprake is van institutioneel racisme. Eerder dat het of niet relevant is of niet is onderzocht. Eerlijk: als je op een melding afgaat van dubbelparkeerders en dan dubbelparkeerders bekeurt, dan is er toch geen sprake van racisme? Maar gewoon van je werk doen? Het maakt me echt niet uit wie er verkeers aso is in Lombok, als het maar stopt. Misschien moet de kanaalstraat toch autovrij, dan stopt ook het institutionerl racismr. Gewoon Een Proefballonnetje.

  22. Kaat

    Het lijkt me beter om te onderzoeken waarom zoveel problemen in bepaalde wijken/buurten zijn. Zodat die (en afgeleide problemen) opgelost kunnen worden. Lijkt me het beste voor alle partijen…

  23. AA

    @Kaat: het onderzoeken is geen probleem maar de uitkomst staat onze politici niet aan!

  24. Scherpschutter

    @Gregor

    “De conclusies zijn helder en duidelijk: Er is geen sprake van institutioneel racisme binnen de Gemeente Utrecht. Ik ben blij dat we die discussie nu voor eens en altijd kunnen afsluiten.”

    Integendeel. Die discussie moet nog beginnen, want als er ergens institutioneel racisme plaatsvindt en zelfs actief gepromoot wordt dan is het wel bij de Gemeente. Ze noemen dat zelf ‘diversiteitsbeleid’. ‘Diversiteitsbeleid’ omvat racisme jegens mensen met een blanke huidskleur.

    Blanken worden door de gemeente ernstig gediscrimineerd en achtersteld. Zo worden blanke mensen banen geweigerd omdat ze blank zijn en andere sollicitanten niet. In vacatures van de Gemeente valt zulks zelfs regelmatig vrijwel letterlijk te lezen. De Gemeente heeft zelfs officieren aangesteld, wiens enige taak het is om ervoor te zorgen dat blanken zo min mogelijk aan een baan komen bij de Gemeente.

    Dit soort USSR-achtige ‘onderzoeken’ zijn er niet om al dan niet te bewijzen dat er sprake is van institutioneel racisme bij de gemeente. Neen. Dit soort rapporten hebben juist geen ander doel dan te begraven dat de gemeente een institutioneel racistisch instituut is van een omvang en wreedheid die we in decennia niet gezien hebben.

    Ik blijf me erover verbazen hoe deze maatschappij niet meer in staat is tot logisch, consequent en rationeel redeneren. Het door Orwell zo fraai beschreven ‘dubbeldenken’ is werkelijk de norm geworden.

  25. Toine Goossens

    Institutioneel racisme, wat is dat?

    Valt daar ook het negeren van de lagere inkomens en opgeleiden onder die niet meer mogen roken, niet meer met hun snorscooter op het fietspad mogen rijd, niet meer dik mogen zijn, geen vuurwerk meer mogen afsteken, geen vuurtje meer mogen stoken, geen auto meer mogen rijden, geen betaalbare huurwoning kunnen bemachtigen, niet meer van Zwarte Piet mogen houden?

    Ja, ook dat is institutionele onderdrukking; de meerderheid onderdrukt de minderheid. Racisme is een modewoord om één bepaalde vorm ongelijkheid op de agenda te houden. Een modewoord dat links goed uitkomt, dan worden zij niet afgerekend op de fundamentele tweedeling die Nederland en Utrecht verscheurt.

    PVV en FVD verdwijnen als sneeuw voor de zon als linkse partijen zich het lot van de onderdrukten echt aantrekken. Nee, dan GroenLinks, er dient beleid voor 16 Utrechtse stadsnomaden te komen. Ja, daar heb je tijd en aandacht voor als je de rest negeert.

  26. [email protected]

    @Toine Goossens,

    Goed stuk geschreven als reactie,sluit mij erbij aan👍🏻

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).