Het plan voor de modernste wijk van Utrecht, Merwede, is rond. Nu is het aan de gemeenteraad om zijn zegje erover te doen. 12.000 mensen kunnen straks gaan wonen in deze autovrije stadswijk. Het wordt een buurt zoals we die – op deze schaal - nog niet kennen in Nederland. “Een impuls voor Utrecht”, noemt wethouder Kees Diepeveen het.
Plan voor Utrechtse wijk Merwede is rond; 12.000 bewoners, 2 nieuwe bruggen, een markthal met horeca en veel meer
Het is ongeveer duizend meter, van de Socratesbrug naar de Balijebrug. Hier moet tussen de Kanaalweg en de Europalaan de nieuwe wijk Merwede komen, onderdeel van de Merwedekanaalzone. Er is jaren gewerkt aan het plan, bedrijven zijn al vetrokken en panden worden al gesloopt. In 2023 moet er begonnen worden met bouwen.
Iets meer dan een jaar geleden werd het conceptplan voor Merwede gepubliceerd. Nu heeft iedereen erop kunnen reageren - er kwamen honderden reacties - en is het plan rond. Het stedenbouwkundig plan is door de gemeente samen met tien andere grondeigenaren gemaakt. Door deze samenwerking wordt het terrein van 24 hectare groot tussen het Merwedekanaal en Park Transwijk als één geheel ontwikkeld. Iets wat op deze schaal nog niet eerder is gedaan.
Tekst gaat verder onder afbeelding
Kees Diepeveen: “De komst van deze moderne wijk is hiermee nu weer een stap dichterbij.” Henri van Dam, directeur van Synchroon, een van de ontwikkelaars: “Het was een boeiende periode van puzzelen, maar we zijn erin geslaagd om alle ambities samen te smelten in een mooi stuk stad, waar het straks uitstekend wonen, werken en leven is.” Het is nu aan de gemeenteraad om zijn zegje erover te doen en over de plannen te besluiten.
Megaproject
Maar waar hebben we het ook alweer over? Het is een megaproject. Er komen meer bewoners in Merwede te wonen dan in heel Lunetten, maar de nieuwe wijk wordt tien keer zo klein als Lunetten. Wat vooral zo bijzonder is, is dat tien grondeigenaren samen het plan hebben gemaakt. Hierdoor is alles afgestemd op elkaar. Ook wordt het een wijk zoals we die nog helemaal niet kennen in Nederland.
Wethouder Diepeveen noemt daar een voorbeeld van. Tijdens een rondje door het gebied wijst hij naar het naastgelegen complex van City Campus Max waar auto’s omheen staan, waar een grote vuilniswagen bezig is om containers op straat te legen en waar overal fietsen slingeren. “Dat willen we dus allemaal niet meer zien. In Merwede wordt dat allemaal van straat gehaald. De wijk wordt volledig autovrij. Voor 6000 woningen komen er in totaal 1800 parkeerplekken, aan de randen van de wijk in ondergrondse parkeergarages. Afval inzamelen doen we inpandig en we maken ruimte voor fietsparkeren in de gebouwen.” Volgens de wethouder heeft dit allemaal een groot voordeel. De openbare ruimte kan veel groener en vriendelijker ingericht worden. “De buitenruimte wordt groen, tenzij het echt niet anders kan.”
Tekst gaat verder onder afbeelding
Ontwikkelaar Synchroon heeft een grote lap grond in het gebied. Directeur Henri van Dam is blij dat ze samen een alomvattend plan hebben gemaakt voor het gebied. “We maken hier van een oud bedrijventerrein, dat als een blokkade in de stad ligt, een levendige stadswijk en maken zo ook nieuwe verbindingen in Utrecht.” Diepeveen ziet dit ook zo: “We voegen echt ruimte toe aan de stad.”
Betaalbaar?
Er is een sterk tekort aan woningen in Utrecht. Die 6000 huizen zijn dan ook hard nodig. Zowel Diepeveen als Van Dam benadrukken dat er een hoop betaalbare woningen komen. 45 procent van de woningen is voor de vrije verkoop, 30 procent wordt sociale huurwoningen, 15 procent is middenhuur en 10 procent is betaalbare koop. Er komen zeventien bouwblokken in Merwede. Ook in die bouwblokken moeten de verschillende typen woningen terugkomen. De gebouwen krijgen diverse hoogtes en er komen ook twee woontorens in het gebied, waarvan één van 100 meter hoog. Alle daken moeten benut worden met zoveel mogelijk ruimte voor groen en zonnepanelen. De hele wijk wordt gasloos.
Bruggen
Merwede wordt een nieuwe wijk met voorzieningen. Er komen plekken met horeca, een sporthal, basisscholen, een middelbare school en een cultuurhuis. Een voorbeeld is het fietsdepot dat verandert in een markthal met horeca, creatieve bedrijvigheid en voedselteelt. Ook is er ruimte voor het Merwede-lab, waarin innovatie en experiment op het gebied van circulariteit, energie, social design en gezond stedelijk leven plaatsvinden en zo weer toegepast kunnen worden in de wijk. In de wijk komen ook mobiliteitshubs voor deelvervoer.
Op andere plekken kunnen bewoners de rust opzoeken, zoals op de groene pleinen en in de parken. Langs het kanaal komt het nieuwe Merwedepark dat straks, samen met het Merwedeplantsoen, alle delen van de nieuwe en bestaande wijken verbindt.
Tekst gaat verder onder afbeelding
Ook staat in het plan dat er twee nieuwe bruggen over het Merwedekanaal moeten komen. Niet iedereen zit te wachten op deze bruggen en de duizenden fietsers die er straks dagelijks gebruik van gaan maken. Volgens de gemeente zijn de bruggen wel echt nodig om het gebied te ontsluiten. “Maar er is ook een extra voordeel”, vertelt Diepeveen. “We leggen nieuwe oost-west verbindingen aan in de stad. Vanuit Rivierenwijk zit je in een minuut in Park Transwijk. Ook krijgen bewoners veel meer toegang tot het groen langs het Merwedekanaal. Tegelijkertijd komt er geld vrij om Rivierenwijk ook aantrekkelijker te maken.”
Als laatste wordt Merwede ook nog bijna energieneutraal. Het krijgt de grootste, ondergrondse warmte-koudeopslag van Nederland om de wijk te verwarmen of te koelen, door gebruik te maken van water uit het Merwedekanaal.
Tekst gaat verder onder afbeelding
2023 start bouw
Wethouder Diepeveen sluit af met: “Dit slecht toegankelijke, onbewoonde gebied wordt nu een moderne wijk die goed verbonden is met de stad. Dat is echt noodzakelijk in een stad waar elke vierkante meter nodig is om te kunnen wonen, leven en verblijven. Tegelijk besef ik dat zo’n grote ontwikkeling gevolgen heeft voor omwonenden. Niet iedereen is er blij mee, maar er zijn ook mensen die het als een positieve impuls ervaren. Veel Utrechters gaan hier een nieuwe woning vinden.”
De bouw van de 6.000 woningen gebeurt in twee fasen. In de eerste fase start de bouw van de eerste 4.000 woningen en van de projecten in de omliggende wijken. Hierbij gaat het onder meer om het goed inpassen van de nieuwe wandel- en fietsbruggen en het fietsverkeer, de toevoeging van meer groen en de invoering van betaald parkeren. De gemeente gaat monitoren wat de effecten van de ontwikkelingen voor de omgeving zijn, zodat ze waar nodig bij kan sturen. De verwachting is dat begin 2023 gestart kan worden met de bouw.
