Universiteit Utrecht verwelkomt krachtige ‘MRI voor moleculen’ Universiteit Utrecht verwelkomt krachtige ‘MRI voor moleculen’

Universiteit Utrecht verwelkomt krachtige ‘MRI voor moleculen’

Universiteit Utrecht verwelkomt krachtige ‘MRI voor moleculen’
Foto's: Universiteit Utrecht
In het Bloembergengebouw van de Universiteit Utrecht staat sinds deze week een nieuw indrukwekkend instrument. Het 8.000 kilo zware NMR-instrument (nucleair magnetische resonantie instrument) is de krachtigste in zijn soort en kan heel gedetailleerd in moleculen kijken. De machine wordt straks onder meer gebruikt bij onderzoek op het gebied van ziektes, nieuwe materialen en levende organismen.

In het Bloembergengebouw van de Universiteit Utrecht staat sinds deze week een nieuw indrukwekkend instrument. Het 8.000 kilo zware NMR-instrument (nucleair magnetische resonantie instrument) is de krachtigste in zijn soort en kan heel gedetailleerd in moleculen kijken. De machine wordt straks onder meer gebruikt bij onderzoek op het gebied van ziektes, nieuwe materialen en levende organismen.

De grote hal van het Bloembergengebouw is 17 bij 22 meter groot en herbergt allerlei NMR-apparaten van uiteenlopende formaten. In een van de hoeken staat de 950 MHz NMR-magneet, het oude exemplaar. De universiteit werkt sinds 2015 met de machine, maar hij wordt nu vervangen voor een nieuwe, krachtigere variant. De universiteit krijgt de nieuwe 1,2 GHz NMR en de oude machine uit Utrecht verhuist naar Nijmegen.

Joerg Tischler is engineer bij de fabrikant van de machine. Hij is betrokken bij de verhuizing van het apparaat. “De 1,2 GHz NMR is onze meest geavanceerde machine”, zegt hij. “Dit is pas de vijfde ter wereld die we installeren. Maar de buitenkant is vergelijkbaar met onze andere modellen, dus deze operatie is voor ons niet nieuw. Wat het wel bijzonder maakt, is dat we in één dag de ene machine weghalen en een andere installeren.”

Tekst loopt door onder afbeelding

Zes weken

De universiteit is zes weken geleden al begonnen met de operatie. “In de NMR zit een ongelooflijk sterkte magneet die gekoeld is op extreem lage temperatuur van vloeibaar helium, bijna het absolute nulpunt”, legt hoogleraar NMR Spectroscopie Marc Baldus uit. “Om de magneet te kunnen vervoeren moet je hem heel langzaam uitzetten, om grote temperatuurwisselingen te voorkomen, en voorzichtig laten opwarmen.”

De oude NMR is voor de verhuizing op een op afstand bestuurbare rolkar gehesen en buiten met een hijskraan op een gereedstaande vrachtwagen getild. Op een andere vrachtwagen stond de nieuwe machine al te wachten. “We hebben lang naar dit moment uitgekeken”, zegt Baldus. “Het heeft meer dan tien jaar gekost om dit apparaat te ontwikkelen.”

Tekst loopt door onder afbeelding

Als de nieuwe NMR eenmaal van de vrachtwagen af is en naar binnen is gebracht, wordt het nog even spannend. De natgeregende wieltjes slippen en komen de drempel van het lab niet over. Uiteindelijk lukt het met behulp van een vorkheftruck, die het 8.000 kilo zware apparaat, heel voorzichtig, een zetje geeft.

“Het heeft meer dan tien jaar gekost om dit apparaat te ontwikkelen” – Hoogleraar Marc Baldus

Aanzetten

Volgens Baldus is het spannendste moment nog niet achter de rug. “Je kunt zo’n sterke magneet niet in één keer aanzetten. Daarbij komt zoveel warmte vrij dat de honderden liters vloeibare helium in de magneet plotseling zouden verdampen, en het magneetveld weer zou terugvallen naar nul.” Het opstarten duurt een paar weken en wordt nauwlettend in de gaten gehouden.

Tekst loopt door onder afbeelding

De nieuwe NMR is volgens Baldus een technisch hoogstandje. “Het magneetveld wordt opgewekt met een spoel die een paar kilometer van een nieuwe soort supergeleidende draad bevat. “Die draad moet zo ongelooflijk egaal en uniform zijn. Er is maar één fabriek ter wereld die op dit moment zo’n soort magneet kan maken.” Dat magneetveld is meer dan tien keer zo krachtig als in een gemiddelde MRI-scanner.

Werkzaam

Als alles volgens planning verloopt, is de nieuwe NMR aan het begin van de zomer werkzaam. “We kijken uit naar alle nieuwe inzichten die het systeem gaat bieden, bijvoorbeeld bij onderzoek op het gebied van ziektes, nieuwe materialen en levende organismen.”

“Er is maar één fabriek ter wereld die op dit moment zo’n soort magneet kan maken” – Hoogleraar Marc Baldus

5 Reacties

Reageren
  1. Koel Hoofd

    Wie betaald die machine?

  2. Joris

    @Koel Hoofd, ik vermoed een combinatie van Nederlands belastingeld via het wetenschapsfonds NWO en een Europese subsidie van ERC/Horizon2020. Misschien dat er ook nog geld van bv farmaceuten en/of chemie bedrijven bij zit, omdat het onderzoek wat mogelijk is met dit apparaat inzicht geeft in de interactie tussen verschillende moleculen, wat belangrijk is voor de ontwikkeling van bijvoorbeeld nieuwe medicijnen.

  3. TEFK

    @ Koel Hoofd: Aannemelijk dat voor deze aanschaf een Europese subsidie is aangevraagd. De EU burger dus.

  4. Piet

    @Koel hoofd, jij betaald hieraan mee :-). Deze is toegekend door NWO en dus met al onze belastingcenten. Maar begreep wel eens dat hier heel wetenschappelijk Nederland gebruik van kan maken. Dus geen nood je belastinggeld is hier goed besteedt.

  5. BdV

    Ja, het voltooid deelwoord van betalen is betaald. Ik heb de afgelopen tijd niet gemerkt dat het lastiger was om rond te komen.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).