Utrechters in de bijstand hebben mogelijk baat bij andere aanpak

Utrechters die in de bijstand zitten lijken baat te hebben bij meer vrijheid en meer begeleiding. Dat blijkt uit een langlopend onderzoek van de Universiteit Utrecht en de gemeente. Maar men moet wel voorzichtig zijn met verdere conclusies, zo menen de onderzoekers. Het onderzoek moest antwoord geven op de vraag wat de beste manier is om mensen met een bijstandsuitkering te begeleiden richting participatie of betaald werk. Voor het onderzoek zijn 752 bijstandsgerechtigden, die zich vrijwillig hebben opgegeven, willekeurig ingedeeld in vier verschillende experimentgroepen. Elke groep heeft zestien maanden lang een andere behandeling gehad. Zo was er een groep die gewoon volgens de huidige wet- en regelgeving bleef opereren, een groep waarbij er veel minder regels gelden en waarbij ze mochten kiezen of ze begeleiding wensten, een groep waarbij juist stevig werd ingezet op hulp en begeleiding en als laatste een groep waarbij de deelnemers meer mochten bijverdienen met behoud van hun uitkering. Tekst gaat verder onder video

— Gemeente Utrecht (@GemeenteUtrecht) May 1, 2020

Positieve resultaten Uit het onderzoek komt naar voren dat er ruimte is voor verbetering van het huidige systeem. Want er waren (lichte) positieve resultaten te zien bij deelnemers die meer mochten of steun kregen. Zo zouden sommige deelnemers voor een paar uur in de week werk vinden of zou het zelfvertrouwen van de deelnemers stijgen. Verschillende methodes zouden beter werken bij verschillende doelgroepen. “Er is dus potentieel voor verbetering”, concludeert onderzoeker Timo Verlaat op de website van de UU. “Door alle drie de behandelingen worden positieve effecten behaald, maar het zijn niet altijd dezelfde effecten. Het is vooral een politieke keuze waar je het meeste belang aan hecht. Vind je het bijvoorbeeld belangrijk dat mensen volledig uit de uitkering stromen of valt er ook iets te zeggen voor participatie op de arbeidsmarkt en in de samenleving door deeltijdwerk? Hoe belangrijk is de tevredenheid van je klantmanagers? Er zijn positieve resultaten behaald, maar er zitten nog wel verschillen tussen de groepen.” Wethouder Linda Voortman zei tijdens de presentatie van het rapport tevreden te zijn met de resultaten. De gemeente wil de lessen die geleerd zijn gaan toepassen op hun eigen dienstverlening. De gemeente heeft daarvoor wel meer geld van het Rijk nodig en meer wettelijke flexibiliteit. Kanttekeningen Maar er zijn ook kanttekeningen, zo had het onderzoek eigenlijk langer moeten duren en is onduidelijk of de deelnemers ook representatief zijn. Tevens staat er in het rapport dat resultaten ook door toeval kunnen komen. Wel zijn er naar ‘alle waarschijnlijkheid’ geen negatieve effecten. De vraag wat de optimale regeling is, is ook nog niet beantwoord. De VVD en het CDA in Utrecht zijn al in de pen geklommen en hebben een set schriftelijke vragen ingediend omdat ze met ‘verbazing’ kennis hebben genomen van het onderzoek.  Fractievoorzitter van het CDA Sander van Waveren schrijft op Twitter: “Utrecht heeft vandaag de pr-machine flink aangeslingerd om het bijstandsexperiment te promoten (via twitter, met animaties en in de Volkskrant). Daar is het nodig op aan te merken.” De partijen willen weten wat de gemeente wil doen met het gevraagde geld van het Rijk en hoe de gemeente precies kijkt naar de conclusies van het onderzoek.

Utrecht heeft vandaag de pr-machine flink aangeslingerd om het bijstandsexperiment te promoten (via twitter, met animaties en in de Volkskrant). Daar is het nodig op aan te merken. Ik stel alvast deze vragen samen met @QueenyRaj over de conclusies die het college trekt. pic.twitter.com/ep8hLWdtYz

— Sander van Waveren (@sandervwaveren) May 1, 2020