Raadsleden hebben schriftelijke vragen ingediend bij het college nadat de partij Stadsbelang Utrecht signalen kreeg over schimmige bedrijven die de U-pas misbruiken voor eigen gewin. Leden van de gemeenteraad vragen nu om opheldering over dit mogelijke misbruik, en vragen het college van burgemeester en wethouders om deze signalen te onderzoeken.
Utrechtse armoederegeling onder de loep: signalen over misbruik U-pas
Raadsleden Claire Derckx en Cees Bos van Stadsbelang Utrecht hadden in april al kritische vragen gesteld over het gebruik, en mogelijk misbruik, van de U-pas. Het college gaf dinsdag 20 mei inzicht in het beleid en de praktijk rondom de U-pas.
In het inzicht werd onder andere duidelijk dat volgens het tweejaarlijkse Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) van de U-pas, de pasbezitters hun tegoed vooral besteden aan openbaar vervoer, computer, sport en verzorging. Het gedeelde inzicht leidt ook tot extra vragen over de transparantie van het gebruik van de U-pas.
Schijnvoordeel
De U-pas zou een beloofde kortingsnorm van 25 procent hebben, maar deze wordt lang niet altijd behaald, omdat ongeveer 60 van de 184 korting- en betaalacties minder dan 20 procent korting geven. Stadsbelang Utrecht stelt dat sommige aanbiedingen hierdoor zelfs duurder zijn dan bij andere bedrijven zonder U-pas.
Als voorbeeld hiervan gebruiken de raadsleden twee ondernemers in Utrecht die pasfoto’s maken; de ondernemer die verbonden is aan U-pas biedt 3,50 euro korting, waardoor de U-pashouder 10 euro zou betalen. De andere ondernemer, zonder U-pas, biedt dezelfde service aan voor 8,50 euro, waardoor het dus gunstiger is om naar de ondernemer zonder U-pas te gaan. Dit zou schijnvoordeel en een ongelijk aanbod creëren, aldus de raadsleden.
Kwakzalverij
Derckx en Bos stellen bovendien dat er sprake is van “kwakzalverij” in het U-pasaanbod en dat er een gebrek is aan kritische selectie van kortingen. Zo zouden bepaalde kortingen van de U-pas niet gebruikt kunnen worden in combinatie met andere aanbiedingen.
Het college beweert dat het niet aan hen is om te bepalen of er sprake is van kwakzalverij in de aangehaalde voorbeelden: “We bieden verschillende mogelijkheden aan U-pashouders om hun tegoed in te zetten en zij kiezen ervoor of ze er gebruik van willen maken”. De afweging om de U-pas te gebruiken ligt volgens het college daarom bij de gebruikers.
Grootschalig onderzoek
Het Stadsbelang Utrecht-raadslid Cees Bos en Yvonne Hessel van Utrecht Solidair hebben als reactie om meer transparantie gevraagd bij het B&W-college over het toewijzen van en controleren bij aanbieders van de U-pas. Ze willen bijvoorbeeld weten hoe de gemeente voorkomt dat U-pas-tegoeden niet onrechtmatig worden omgewisseld naar contant geld.
Bos en Hessel geven bovendien aan vernomen te hebben dat ‘soms zelfs illegale immigranten of mensen die zwartwerken naast de bijstand worden betaald met de U-pas’. Al met al zou de U-pas en de bijbehorende regelingen ‘bovenmatig aantrekkelijk zijn voor louche ondernemers’. Bos en Hessel hebben nu om een grootschalig onderzoek naar (misstanden met) de U-pas gevraagd.
Tekst loopt door onder afbeelding
Wat is de U-pas?
De U-pas is een armoederegeling voor inwoners van onder andere de gemeente Utrecht met lage inkomens. Op deze gratis voordeelpas staat een persoonlijk tegoed dat bij allerlei aanbieders besteed kan worden. Denk hierbij aan een Museumkaart, sportcontributie, bioscoopbezoek, de kapper, OV-tegoed, en vele andere opties. Mensen met een U-pas komen bij veel aanbieders bovendien in aanmerking voor korting op hun aankoop.
