Veel onrust en onduidelijkheid over de nieuwe aanvliegroute over provincie Utrecht; wat weten we op dit moment over het plan?

Vliegverkeer dat landt op Schiphol nadert de luchthaven nu nog vanaf drie plekken in Nederland. Daar komt over een aantal jaar een vierde naderingspunt bij: in het zuidoosten van de provincie Utrecht of het zuidwesten van de provincie Gelderland. De nieuwe aanvliegroute geldt voor zo’n honderdtwintig vliegtuigen per dag. Dat betekent dat elke zeven à acht minuten een vliegtuig via die route vliegt. De toestellen bevinden zich op een nog te bepalen denkbeeldig naderingspunt op zo’n zeventig kilometer afstand van Schiphol. Op dat punt vliegen ze op ongeveer twee kilometer hoogte en wordt de daling verder ingezet. Op deze hoogte kan een vliegtuig 65 decibel geluid bereiken, vergelijkbaar met het volume van een normaal telefoongesprek.

De vierde aanvliegroute moet voor meer ruimte voor de civiele en militaire luchtvaart zorgen. Door het bestaande militaire luchtruim in Noord-Nederland te vergroten, kan een kleiner militair luchtruim in zuidoost Nederland verdwijnen. Dat kleine luchtruim zorgt er nu nog voor dat vliegtuigen uit onder andere Centraal-Europa het Midden-Oosten eerst naar het noorden van Nederland moeten vliegen om Schiphol te naderen. Door het verdwijnen van het kleine luchtruim kunnen landende vliegtuigen via de vierde aanvliegroute rechtstreeks Schiphol naderen en hoeven ze dus minder om te vliegen.

Door de luchtvaart en overlast te spreiden over het land, moet de druk op andere aanvliegroutes verminderen. De spreiding moet ervoor zorgen dat een vliegtuig minder rondjes boven Nederland hoeft te vliegen en rechtstreeks Schiphol kan naderen. Volgens minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat zorgt dit voor minder uitstoot van schadelijke stoffen, besparing van brandstof en minder geluidsoverlast.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Onduidelijkheid over route

Het is nog niet duidelijk waar de route precies komt te liggen en wanneer die er komt. Ook is nog niet bekend via welke route de vliegtuigen gaan opstijgen. Er komen volgens het ministerie in ieder geval geen lange routes waar de vliegtuigen laag overvliegen. Minister Harbers liet eind 2022 weten dat het tekenwerk en rekenwerk aan de nieuwe routes nog moest beginnen. “We weten nog niet waar de routes in de toekomst komen te liggen. De komende twee jaar wordt getekend, hoe de nieuwe routes eruitzien. Daarna komt er weer een officieel besluit en daar kan te zijner tijd ook iedereen weer wat van vinden. Pas als de routes vaststaan begint de uitvoering.”

Actiegroep “Stop, een vierde route” (stop4deroute.nl) startte een petitie tegen de vierde aanvliegroute over provincie Utrecht en Gelderland. Deze was op 10 maart 2023 al ruim 30.000 keer ondertekend. De actiegroep heeft een kaart naar buiten gebracht met daarop haar inschatting van de route op basis van uitspraken en stukken van het ministerie. De groep noemt de nieuwe route ook wel ‘een snelweg boven provincie Utrecht’. Volgens haar inschatting bevinden de vliegtuigen zich op iets meer dan één kilometer hoogte van de grond zodra ze boven de stad van Utrecht vliegen.

De actiegroep reist door de provincies Utrecht en Gelderland om in te spreken bij vergaderingen van gemeenten. In vijf minuten geeft de groep informatie over de vierde aanvliegroute en brengt de geluiden van de bezoekers van haar website over aan de gemeenteraad. De actiegroep riep eerder dit jaar de gemeenten in Utrecht op hun krachten te bundelen en te protesteren tegen de aanvliegroute over Utrecht en Gelderland.

Gemeenteraad

Meerdere Utrechtse politieke partijen (PvdA, GroenLinks, PvdD, CU, D66, EenUtrecht, BIJ1 en Volt) stelden tijdens het wekelijkse vragenuur op 23 februari mondelinge vragen over het plan aan wethouder Eva Oosters. Zij deelt de mening van bovenstaande partijen dat een vierde aanvliegroute op Schiphol over de stad Utrecht en de omringende natuurgebieden ‘absoluut onwenselijk’ is.

De gemeente heeft dan ook op verschillende manieren haar standpunt naar buiten gebracht richting het ministerie: de gezondheid van burgers moet goed zijn en stikstof en CO2 moet zoveel mogelijk worden verlaagd. De gemeente Utrecht gaat, in samenwerking met de provincie en buurgemeenten, deze maand verder in gesprek tijdens een bestuurlijk overleg met het ministerie van I&W. Oosters: “Onze inzet is ook om het plan van tafel te krijgen.” Na het overleg in maart zal Oosters de raadsleden verder informeren over de stand van zaken.

Het onderwerp stond 7 maart ook op de agenda in de gemeenteraadsvergadering. Zo dienden negen partijen (PvdA, PvdD, GroenLinks, BIJ1, Student & Starter, CU, Volt, Denk en D66) gezamenlijk een motie in om de plannen voor de aanvliegroute te stoppen. Zij lieten weten dat de vierde aanvliegroute op Schiphol tegenstrijdig is aan alles waar Utrecht voor staat: tegengaan van klimaatverandering, verbetering van luchtkwaliteit, tegengaan van geluidsoverlast en een leefbare stad voor huidige en toekomstige bewoners, mens en dier. De raadsleden droegen het college op om deze mening kenbaar te maken bij het ministerie. De motie werd met 35 van de 43 stemmen aangenomen.

Definitief besluit

In de komende jaren moet duidelijk worden welk effect de herindeling van het luchtruim zal hebben. Zo worden er nog verschillende berekeningen gemaakt, zoals het effect op de natuurgebieden en de grootte van de geluidsoverlast. Dit jaar wordt de aanvliegroute verder ontworpen. Het ministerie liet weten dat provincies, gemeenten, de luchtvaartsector en bewoners- en natuurorganisaties mogen meepraten over het plan. In 2026 wordt er een definitief besluit genomen door het ministerie.