Volt roept op mee te doen aan proef waarbij Utrechters in de bijstand 150 euro per maand extra krijgen

Bode maakt zich hard voor het vinden van een efficiëntere manier om mensen in de bijstand te helpen. “Ik zie dat door hoe we nu bezig zijn, er steeds meer mensen achter raken. Door de hoge inflatie en stijgende energieprijzen kunnen veel mensen niet meer gewoon meedraaien in de maatschappij. De gemeente wil helpen en komt met een potje hier, een potje daar... Alles vanuit goede bedoelingen, maar als je hoort wat mensen allemaal moeten invullen en ondernemen om hiervoor in aanmerking te komen, kost dat bijna een dagtaak.”

Dit tijdrovende en complexe proces zorgt er volgens Bode voor dat veel minder mensen van deze regelingen gebruik maken uit angst het te moeten terugbetalen of een fout te maken en als fraudeur bestempeld te worden. Daarnaast kost het de gemeente – waar het al druk genoeg is – een hoop tijd en geld om dit alles te controleren.

Onafhankelijkheid

Dat zou toch makkelijker moeten kunnen dacht het Volt-raadslid en opperde het initiatief van stichting Kansfonds tijdens een debat in 2022. Een initiatief waarbij geen rompslomp aan formulieren ingevuld moet worden of verantwoording moet worden afgelegd, maar mensen gewoon datgene krijgen wat ontbreekt; geld.

Gezinnen met een bijstandsuitkering ontvangen twee jaar lang 150 euro per maand extra en mogen helemaal zelf bepalen waar ze dit aan uitgeven. Dit wekt vertrouwen en onafhankelijkheid bij mensen en biedt het beste maatwerk zonder bijkomende kosten. Mensen hebben vanuit de rust van financiële zekerheid zelf het beste beeld bij wat ze nodig hebben, aldus Bode. “De meeste mensen kunnen heel goed voor zichzelf zorgen, en voor de mensen die dat niet kunnen, hebben we goede vangnetten.” Tegelijkertijd kunnen ambtenaren hun tijd volgens haar beter besteden.

Door de hoge inflatie en stijgende energieprijzen kunnen veel mensen niet meer gewoon meedraaien in de maatschappij

Amsterdam, Tilburg en Zaanstad hebben al aangegeven mee te doen aan de pilot van het Kansfonds. In Utrecht zouden zo’n 7.900 mensen in aanmerking komen voor een dergelijke regeling, maar in eerste instantie gaat het om een proef waarbij in Amsterdam 300 gezinnen meedoen. Vanuit de Hogeschool van Amsterdam (HvA) zal ondertussen het effect van dit project onderzocht worden. Op deze manier kunnen ze vaststellen of de kettingreactie aan gevolgen van een laag inkomen gestopt kan worden en geld geven inderdaad een hoop oplevert op lange termijn.

Vicieuze cirkel

Gedragswetenschapper en projectleider bij de HvA dr. Mirre Stallen legt in een video van de Universiteit van Nederland uit wat voor effect geldzorgen op het brein hebben en daarmee voor een vicieuze cirkel zorgen. “Wie denkt eigen schuld, dikke bult, heeft het mis. Ik ga het misverstand repareren dat schulden altijd je eigen schuld zijn.”

In bovenstaande video legt Stallen uit hoe geldzorgen en de stress die daarbij komt, invloed hebben op de werking van de hersenen. Verschillende onderzoeken laten zien dat mensen met geldzorgen niet veel bezig zijn met langetermijndoelen, terwijl dat juist voor hen zo belangrijk is. Als de rekeningen zich opstapelen en mensen bezig zijn met wat op dat moment écht betaald moet worden, sluiten ze hier nog wel eens leningen voor af, maar op de lange termijn bouwt de rente op die lening alsmaar op.

Ik ga het misverstand repareren dat schulden altijd je eigen schuld zijn

Dr. Stallen laat zien hoe uit buitenlandse studies blijkt dat het geven van geld een positieve invloed heeft op de mentale gesteldheid. Zo krijgen mensen minder gezondheidsproblemen, zijn ze minder vaak depressief, hebben ze minder angsten en zijn ze minder eenzaam. Naast dat deze verbeterde mentale gesteldheid al een hoop in gezondheidskosten kan wegnemen, geeft het mensen ook meer ademruimte om langetermijnbeslissingen te nemen. Zo gaan ze vaak meer investeren in zichzelf en vergroot de bereidheid om een studie te doen of fulltime te gaan werken. “Dan wordt de vicieuze cirkel doorbroken”, aldus Stallen.

Mogelijkheden voor Utrecht?

Toch kan de situatie niet zo maar vertaald worden naar Nederland en vindt stichting Kansfonds het belangrijk dat de aanpak ook specifiek in Nederland onderzocht wordt. Hierbij zal niet alleen naar de kosten en baten op korte termijn gekeken worden, maar ook wat het op lange termijn oplevert. Denk aan kinderen die minder snel met Jeugdzorg te maken krijgen of ouders die minder gezondheidszorg nodig hebben.

Volgens raadslid Bode dus een belangrijke kans voor Utrecht om aan mee te werken en daarom heeft ze de schriftelijke vragen aan het college gesteld. Hierbij vraagt ze specifiek naar hoeveel tijd het de gemeente nu kost alle bijzondere regelingen uit te voeren. Ze wil duidelijk in kaart brengen wat het de gemeente op kan leveren op een andere manier armoede te bestrijden. Het college heeft zes weken de tijd om te reageren op de vragen van Volt, maar al aangegeven door de zomerperiode misschien wat meer tijd nodig te hebben.