Wordt het drukker in de Utrechtse binnenstad? | De Utrechtse Internet Courant Wordt het drukker in de Utrechtse binnenstad? | De Utrechtse Internet Courant

Wordt het drukker in de Utrechtse binnenstad?

Wordt het drukker in de Utrechtse binnenstad?
De Utrechtse binnenstad. Foto: Robert Oosterbroek
Op een zonnige weekenddag kan je over de hoofden lopen op de Vismarkt en is er geen lege stoel meer te vinden op de vele terrasjes. Veel mensen vinden dan ook dat het flink druk kan zijn in de stad. Deze maand kwam het onderwerp weer onder de aandacht toen Centrummanagement Utrecht een website lanceerde om meer bezoekers naar het centrum te trekken. Verschillende politieke partijen vroegen zich af of dit verstandig was nu er ook steeds meer steden gebukt gaat onder de nadelige gevolgen van grote bezoekcijfers. Maar wat vertellen die cijfers eigenlijk over Utrecht?

Op een zonnige weekenddag kan je over de hoofden lopen op de Vismarkt en is er geen lege stoel meer te vinden op de vele terrasjes. Veel mensen vinden dan ook dat het flink druk kan zijn in de stad. Deze maand kwam het onderwerp weer onder de aandacht toen Centrummanagement Utrecht een website lanceerde om meer bezoekers naar het centrum te trekken. Verschillende politieke partijen vroegen zich af of dit verstandig was nu er ook steeds meer steden gebukt gaat onder de nadelige gevolgen van grote bezoekcijfers. Maar wat vertellen die cijfers eigenlijk over Utrecht?

Dat het in heel Utrecht steeds drukker wordt staat vast. De Domstad werd lang betiteld als snelst groeiende stad van Nederland. De discussie, zoals afgelopen maand toen Centrummanagement Utrecht (CMU) een nieuwe website lanceerde, richt zich echter op het centrum.

Met de nieuwe website van CMU moeten meer bezoekers de weg weten te vinden naar de binnenstad. Volgens de initiatiefnemers weten veel mensen in omliggende gemeenten namelijk niet dat ‘ze vrolijk kunnen worden’ van Utrecht.

Verschillende politieke partijen, waaronder Partij voor de Dieren en Partij van de Arbeid, trokken bij het gemeentebestuur aan de bel. De zorgen richtten zich op het doel van de campagne: meer bezoekers. Veel inwoners van Utrecht zouden namelijk klagen over de drukte in de stad.

‘Ondernemers willen graag meer geld verdienen’

Het gemeentebestuur was het niet met de zorgen eens. Wethouder Klaas Verschuure reageerde op vragen over de campagne van CMU: “De nieuwe campagne is bedoeld om meer bezoekers te trekken en daarmee klanten. Ondernemers willen graag meer geld verdienen. En ook voor de kleine ondernemer is dat een wens.” De gemeente geeft zelf ook aan dat het best nog wat drukker kan in het centrum.

Wat zeggen de cijfers?

Het onderzoeksbureau Locatus doet al vanaf 2004 onderzoek in Utrecht naar de drukte in het centrum. Het bureau doet zogenoemde passantentellingen. Eenmaal in de twee jaar, worden alle mensen geteld die op 48 locaties in de binnenstad voorbij komen.

Dit gebeurt vier keer vijf minuten op een zaterdag in april of september en kan zo nodig worden aangevuld met andere data, zoals kassa-gegevens van winkeliers. Locatus gebruikt dan nog een formule en komt met een totaal aantal mensen voor een dag, week, maand en jaar.

  • 2004: 712.000 bezoekers per week; 37 miljoen per jaar
  • 2006: 831.000 bezoekers per week; 43 miljoen per jaar
  • 2008: 641.000 bezoekers per week; 32 miljoen per jaar (incomplete cijfers, oostelijk deel centrum niet meegenomen)
  • 2010: geen harde cijfers – schatting is 22 miljoen per jaar
  • 2012: 551.000 bezoekers per week; 29 miljoen per jaar
  • 2014: 593.000 bezoekers per week; 31 miljoen per jaar
  • 2016: 549.000 bezoekers per week; 29 miljoen per jaar
  • 2018: 561.000 bezoekers per week; 29 miljoen per jaar

Uit deze cijfers blijkt dat het vroeger veel drukker is geweest, het jaar 2006 spant de kroon. Onderzoeksbureau Locatus doet echter geen onderzoek naar de reden waarom het ene jaar drukker is dan het andere jaar. De gemeente heeft daar wel een gedachte over. Vooral de crisis, teruglopend consumentenvertrouwen, de ingrijpende verbouwing van Hoog Catharijne en het stationsgebied en de minder goede bereikbaarheid van de binnenstad zouden het bezoekersaantal tussen 2008 en 2011 negatief beïnvloed hebben.

De gemeente verwacht in 2019 de dertig miljoen weer te passeren. De verwachting is dat dit aantal doorgroeit tot 35 miljoen in 2025.

Toerisme

Als mensen zorgen uiten over drukte in het centrum komt het thema toerisme ook gauw aan bod. Ook de politieke partijen bevroegen hierover de wethouder afgelopen maand. Steden in Nederland als Haarlem en Amsterdam kampen naar eigen zeggen met een overvloed aan toeristen en hebben een ontmoedigingsbeleid. In Utrecht is dit nog niet het geval.

Van de bezoekers is maar een beperkt deel buitenlands toerist. Uit een peiling door gemeente, uitgevoerd in oktober 2017 tot half oktober 2018, bleek dat de helft van de bezoekers van het centrum bestaat uit mensen die in Utrecht wonen en 35 procent komt uit de omliggende regio’s. Vijftien procent van de bezoekers van het centrum zijn toeristen. De gemeente hanteert de term toerist voor bezoekers die niet wonen, werken en/of studeren niet in de gemeente Utrecht en langer dan twee uur in de stad verblijven. Het gaat hierbij dus niet om bezoekers die minder dan twee uur verblijven in de stad.

Hotelovernachtingen

In de stad houdt Utrecht Marketing zich, naast onder andere promotie van het Utrechtse cultuuraanbod, bezig met bezoekersmarketing. Het is volgens Utrecht Marketing heel lastig om precies het aantal bezoekers te peilen.

Wel wordt het aantal hotelovernachtingen bijgehouden op basis van CBS-cijfers, dit zijn zowel binnenlandse als buitenlandse toeristen en zakelijke reizigers.

  • 2012: 483.000
  • 2013: 462.000
  • 2014: 474.000
  • 2015: 542.000
  • 2016: 533.000
  • 2017: 719.000
  • 2018: 689.000

De toeristische druk die hiermee berekend wordt, aantal overnachtingen per honderd inwoners, is het laagste van de vier grote steden en Maastricht. De Katholieke Universiteit van Leuven heeft in opdracht van de gemeente Utrecht en Utrecht Marketing onderzoek gedaan naar toerisme in Utrecht.

Deze onderzoekers geven aan dat het aantal dagbezoekers veel groter is dan het aantal hotelovernachtingen. Veel toeristen verblijven dus niet in een accommodatie hier, maar komen hier slechts voor een dagje. Het aantal hotelovernachtingen is dus niet de perfecte graadmeter voor de toeristische druk in Utrecht.

Druk?

Sebastiaan Weijmans van Utrecht Marketing vertelt: “In de binnenstad kan het op een zonnige zaterdag in de lente filelopen zijn op de Vismarkt. Maar op hetzelfde moment is het in andere delen van de binnenstad juist weer heel rustig. Wij zien qua toerisme in ieder geval geen overspannen drukte. Wel altijd belangrijk om de balans in de gaten te blijven houden, toerisme mag niet ten koste gaan van de leefbaarheid van de stad. Daarom zetten wij in op spreiding in stad en regio en het binnenhalen van de juiste bezoeker. Denk bijvoorbeeld aan een bezoeker die komt voor het cultuur en winkelaanbod.”

De cijfers van Locatus laten zien dat het in het vorige decennium een stuk drukker was in de stad. En hoewel er steeds meer hotelovernachtingen zijn, blijkt niet uit die cijfers dat de stad wordt overspoeld door toeristen. Daarentegen zijn de meeste toeristen in Utrecht dagbezoekers, en worden dus niet meegenomen bij de cijfers over hotelovernachtingen. In oktober 2017 – oktober 2018 was ongeveer vijftien procent van de bezoekers aan het centrum toerist.

De gemeente schrijft dat bewoners van de binnenstad, vooral op sommige locaties, topdrukte kunnen ervaren. De gemeente meent ook dat het samenkomen van toeristische, niet-toeristische stadsgebruikers en bewoners voor druk kan zorgen op specifieke momenten en locaties. Ook onderzoek van de Katholieke Universiteit Leuven bevestigt dit en noemt vooral de Steenweg en de Oudegracht.

De gemeente wil deze overlast aanpakken door bezoekers beter te spreiden, maar hierbij hoort ook bijvoorbeeld beperken van geluids- en verkeersoverlast en verminderen van zwerfvuil om de binnenstad prettig voor iedereen te houden.

Gekoppelde berichten

24 Reacties

Reageren
  1. Massegast

    Ik kan niets aantonen, maar op één of andere manier heb ik twijfel over de gepresenteerde cijfers.

  2. Wouter

    Aanvullende vragen aan Locatus / de gemeente:
    1. Is jullie reken formule in de jaren aangepast voor het sterk veranderde koopgedrag van winkelende mensen? Denk aan kijken in de stad, kopen online. Verkoopcijfers uit 2004 en 2012 1 op 1 vergelijken is bijvoorbeeld niet erg realistisch.
    2. In hoeverre is horeca meegenomen in het onderzoek?
    3. In hoeverre verschillen de gasten die we mogen ontvangen in het veroorzaken van overlast? Denk hierbij zowel aan een verschil in reden voor bezoek (horeca vs museumbezoek, etc.) en aan een verschil over tijd, door de individualisering van de samenleving.

  3. Barend

    Dat de anti-automaatregelen effect hebben blijkt zonneklaar uit bovenstaande gegevens. In vergelijking met 10 jaar geleden komen er minder bezoekers. De tijden dat er op Oudegracht, Steenweg en Elisabethstraat geen doorkomen aan was op zaterdag liggen al lang achter ons.
    Waar het om gaat is dat de aard van de drukte veranderd is. Was het vroeger het winkelend publiek dat voor de drukte zorgde, nu zijn het de toeristen en feestvierende terrasbezoekers.
    Dat uit zich in een afname van de winkelomzetten en een sterke groei van terrassen en andere horeca. Een verandering waar ik als binnenstadsbewoner bepaald niet blij mee ben. Utrecht feeststad, met dank aan GL/D’66.

  4. Gerard Brugmans

    “Steden in Nederland als Haarlem en Amsterdam kampen naar eigen zeggen met een overvloed aan toeristen en hebben een ontmoedigingsbeleid. In Utrecht is dit nog niet het geval”. Ik zou zeggen, houden zo! waarom zou je persé willen streven naar ontmoedigingsbeleid?
    Maar als het aan wethouder Klaas Verschuure ligt kan het best nog wat drukker worden in het centrum, want dan verdienen de ondernemeners meer geld. Wil Verschuure misschien binnenkort overstappen naar de VVD?

  5. Bertje 030

    Deze cijfers zijn uit de lucht gegrepen, 4 x 5 minuten en dan 2x per jaar????
    Er zijn meer bewoners bij gekomen, zie link: https://nl.wikipedia.org/wiki/Utrecht_(stad)#Bevolkingssamenstelling
    Het aantal dagjesmensen is gestegen, evenals het aantal overnachtingen, tel maar bij elkaar op.
    Het feit dat het drukker is geworden, dat er veel verdichting in de stad is (veel winkels omgebouwd tot appartementen)
    en dat de autochtone bewoners hun wijk zien veranderen, van volksbuurt tot juppenbuurt is een optelsom waardoor veel mensen zich niet meer thuisvoelen in de stad.

  6. Rob H.

    Prachtig weer. Als de harde cijfers de onderbuik weerspreken, dan kloppen vanzelfsprekend de cijfers niet…

  7. Monique

    Het is veel drukker geworden in Utrecht. Dit komt door de verdichting van de stad. Als je echt een goed onderzoek wilt opzetten zal je meerdere meetmomenten moeten nemen etc.

  8. Hadjememaar

    Er wordt alleen gepeild op zaterdag. Tegenwoordig is een deel van het publiek verhuisd naar de zondag. Op zondag wordt niet gemeten. Wat een prutsonderzoek.

    Ik was afgelopen zaterdag in Den Haag, prachtig weer veel winkelend publiek (niet veel toeristen), maar op één of andere manier veel minder druk en hectisch. Waarschijnlijk door een ruimere opzet van het centrum (veel groter met veel bredere straten). Het was een genoegen.

    Ik ben het met Gerard Brugmans eens dat we niet ons best hoeven te doen om het drukker te maken. Dat ondermijnd te aantrekkelijkheid. Waarom moeten we wonen en winkelen in de stad net zo lang verdichten tot er problemen ontstaan? Natuurlijk kan er meer winkelend publiek bij, natuurlijk kunnen er meer bewoners bij, maar op een geven moment neemt de leefbaarheid zo af dat er problemen gaan ontstaan, die niet zomaar op te lossen zijn.

  9. Arjan Kleuver

    Naast het Locatus-onderzoek is er ook nog het Strabo-onderzoek dat in elk geval dezelfde trends laat zien. Utrecht wordt jaarlijks door miljoenen mensen minder bezocht dan voor de crisis. Wie wil dat de zelfstandige ondernemer (“dat leuke winkeltje”) blijft en karakter aan de binnenstad blijft verlenen, zal moeten accepteren dat die winkels niet van de wind leven.

  10. Don

    Het authentieke Utrecht met leuke en originele winkels veranderd in de Utrechteling volgepropt met ketens. De verwoestende uitwerking van architecten en stedenbouwkundigen met hun lelijke flats en bollendak waanzin is goed zichtbaar in de cijfers.

  11. Fred

    Dat het drukker wordt is de stad is logisch gezien de bevolkingsexplosie: sinds 1963 is de bevolking in Nederland met 50% toegenomen (van 12 to 18 miljoen(). Zoals biologen zo kleurrijk weten te vertellen over de mnimale verschillen tussen mensen en dieren: laat ratten/muizen/konijnen etc zich lekker explosief uitbreiden tot er teveel voor een gegeven territoriun zijn en bezie dan welke veldslagen die dieren leveren om enige ruimte/voedsel etc. te bemachtigen. Zou dus ook bij mensen op diezelfde wijze ontaarden. Leuk vooruitzicht om te wonen en leven in een qua bevolking uit zijn voegen barstende stad.

  12. W.C. eend

    Marketeers staan er ook om bekend dat ze hun eigen vlees keuren

  13. Katja

    Je hebt leugens, grotere leugens en statistiek.

  14. 04

    D66 heeft zich duidelijk aan een nieuwe commerciële ideologie gecommitteerd.

    “Wethouder Klaas Verschuure reageerde op vragen over de campagne van CMU”.

    En dan lees je elders:

    “Het bestuur van Centrummanagement Utrecht (CMU) heeft Arjan Kleuver benoemd tot nieuwe voorzitter.”

    En goh, meneer Kleuver blijkt ook van D66 en stelt zichzelf voor met de uitspraak:

    “Utrecht heeft de basisingrediënten voor een perfect ondernemersklimaat, of het nou is als vestigingsplaats voor multinationals of voor ZZP’ers”

    Kortom, D66 als de nieuwe VVD. Heel teleurstellend, een directe reden voor mij als binnenstadbewoner om niet meer op ze te stemmen de volgende keer.

    Dit onderzoek is kul omdat leefbaarheid 100% een subjectieve kwestie is. Who cares dat er objectief gezien minder mensen winkelen als mensen subjectief het gevoel hebben dat het te druk is?

    De verruiming van de winkeltijdenwet heeft denk ik een grote invloed gehad. “Vroeger” was het vast iets drukker op zaterdag, maar was het op zondag ontspannen in de stad. Nu is het altijd druk, 7 dagen per week.

    Het is misleidend om in te spelen op sentiment:

    “Wie wil dat de zelfstandige ondernemer (“dat leuke winkeltje”) blijft en karakter aan de binnenstad blijft verlenen”

    stelt Arjan Kleuver hier in de comments. Maar die winkeltjes verdwijnen toch wel, de binnenstad hangt met een reden vol met “te huur” borden. Dat is omdat de maatschappij verandert, niet omdat er simpelweg te weinig bezoekers in die winkels komen. Daarnaast zijn de huurprijzen in de binnenstad voor kleinere ondernemers nog altijd krankzinnig hoog.

    Een voor een gaan de oudere, kleinere winkels dicht en worden ze vervangen door ketens, horeca of appartementen. Dat is logisch want daar zit in deze tijd meer geld in. Die kleine winkels zijn leuk om een beetje te windowshoppen, maar ze verkopen geen dingen die de moderne bezoeker zoekt of nodig heeft. Mensen doen er inspiratie op en bestellen dan ‘s avonds gewoon iets gemakkelijk thuis via internet, voor minder geld.

    En die Chinezen, Russen of Spanjaarden lopen echt niet met een designlamp of antieke stoel de deur uit, waar gaan ze die laten? Je kunt die winkels niet in leven houden door er maar simpelweg meer (provinciale/internationale) toeristen op af proberen te sturen, want die komen niet naar de binnenstad om spullen te kopen maar om ze te bekijken, ze nemen dan hooguit iets kleins mee van de “pindakaaswinkel”, de “pepernotenwinkel” of de “stroopwafelwinkel”.

    Als lokale winkels niet in een lokale economische behoefte kunnen voorzien zijn ze sowieso gedoemd om ten onder te gaan.

  15. Henri Koopman

    Er staan veel winkels leeg, telde er laatst 10 op de Steenweg en L. Elizabeth straat, de nieuwe zuid passage HC voor 2/3 leeg, er komen nog 10 duizenden m2 winkel bij in het centrum. Dat moet allemaal nog gevuld, die huren moeten door extra centrumbezoekers worden betaald!! Das de missie Utrechts Centrum Management? Leefbaarheid? Staat in vele beleidsstukken, maar probeer ‘s ‘n defenitie te vinden: hoeveel herrie, stank, auto’s, stilte, speelplekken, etc. Nergens!

  16. Marcel

    Tja, daar gaan we weer. De vaste commentaren van de vaste critici. Was zondag op mn gemak de stad aan het doen. Binnenstad dan wel te verstaan. Wat een geweldige sfeer. Terrassen vol ,grachten vol en iedereen blij. Vredenburg veel minder en HC ook veel minder. Lang leven het zoete leven. En ja, hier zal ook wel weer gezeur over komen. Voor de goede orde, ik ben geboren op het Vredenburg, en ondernemer en woonachtig in Utrecht.

  17. Toine Goossens

    Waw, wat weer een prachtige kletsreacties. Gelukkig zijn er deze keer ook heel serieuze. Een van die reacties brengt mij bij:

    Utrechtse binnenstad krijgt een 8 van binnenstadsbewoners
    https://www.ad.nl/utrecht/utrechtse-binnenstad-krijgt-een-8-van-binnenstadsbewoners~a9aa952eb/

    Strabo deed in 2018 ook onderzoek naar on line aankopen:

    Het onderzoek heeft de volgende inzichten opgeleverd (let wel INZICHTEN)
     Het onderzoek heeft inzicht gegeven in het online aandeel aan producten. In het najaar van 2018 hebben wij het berekend op 9,6%.
     het online aandeel food ligt op 2,6% (supermarkten versspeciaalzaken), dagelijks (food en persoonlijke verzorging) op 3,6% en niet-dagelijks op 15%

    In de Utrechtse binnenstad liggen voornamelijk winkels voor niet dagelijkse aankopen. Dat het dan op het meetmoment minder druk is, bevestigt dat.
    Op andere momenten kan het wel drukker zijn geworden. Denk aan meer uit eten en café bezoek. De drukte is nu meer verspreid over de dag. En de binnenstadbewoners zijn daar, blijkens de enquête, maar wat blij mee.

  18. herman

    Altijd makkelijk om over de cijfers te gaan miepen, voor je het weet gaat de discussie daarover.

    Los van alles, “hoe meer zielen hoe meer vreugd”, de stad wordt gemaakt door mensen.

  19. Cico

    Die grapjassen van het onderzoeksbureau zitten de kassagegevens van tijdens de grootste economische crisis te vergelijken met hoogconjunctuur (2008 en nu). Dat zegt vrijwel niks over de drukte in de stad, maar over de omzet van die bedrijven.

    Ik lees ook niet wie het onderzoeksbureau heeft ingehuurd. Als je echt onafhankelijk onderzoek wilt, klop je gewoon bij je eigen universiteit aan.

  20. Cico

    *aanvullend:

    Met statistieken kan iedereen googelen, zodat je een gewenste uitkomst kan krijgen. Dat is zo oud als de weg naar Rome. Het is totaal niet wetenschappelijk, er worden geen andere factoren meegenomen in het onderzoek.
    Er is geen vergelijking met andere steden, er wordt niet gekeken naar andere oorzaken. Zoals de infrastructurele projecten of het gegeven dat mensen ook voor andere reden dan winkelen naar Utrecht komen. Ik lees dit artikel als een propagandastunt van CMU: iedereen mond houden over de drukte, we hebben wat cijfers

  21. Binnenstadbewoner

    Ik heb geen cijfers, maar ik zie de binnenstad elk jaar drukker worden en dan vooral van donderdag t/m zondag. Mede door veel meer festivals en festiviteiten. Simpelweg meer dagjesmensen, meer buitenlandse toeristen, meer bootjes over de grachten, meer vrijgezellenparty’s, meer oudere museumbezoekers etc. etc.. Verder is de drukte ook sterk weersafhankelijk. Het verschil in drukte tussen een regenachtige dag en een zonnige dag is heel groot.

  22. Cohen

    Utrecht is niet te druk, de binnenstad is gewoon te klein.

  23. Peet

    Arian kleuver,,woont zelfs niet in Utrecht
    Fop onderzoeken,,met fopconclusies, alleen maar om er graai voor deel uit te halen
    Zo doorzichtig
    Zo te zien aan de reacties,,trapt men daar niet in

  24. Arjan Kleuver

    Ik woon al 20 jaar in Utrecht hoor, Peet. En ik verschuil me niet achter halve namen.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).