Fort De Bilt: een stukje vaderlandse geschiedenis | De Utrechtse Internet Courant Fort De Bilt: een stukje vaderlandse geschiedenis | De Utrechtse Internet Courant

Fort De Bilt: een stukje vaderlandse geschiedenis

Fort De Bilt: een stukje vaderlandse geschiedenis
Rondleiders van Gilde Utrecht vertellen over verborgen en onbekende plekken in de stad.

Rondleiders van Gilde Utrecht vertellen over verborgen en onbekende plekken in de stad.

Wie die wandeling van Utrecht naar De Bilt maakt of daar rijdt gaat vaak onbewust dwars door een stukje vaderlandse geschiedenis heen. Fort De Bilt ligt nogal verscholen in dicht geboomte. Het is bovendien in de loop van de tijd drastisch geamputeerd. 

Met de aanleg van het fort is begonnen omstreeks 1820. Na de val van Napoleon waren de huidige landen Nederland, België en Luxemburg samengevoegd tot het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. De bedoeling was dat dit nieuwe middelgrote land Frankrijk in toom zou houden, daarbij gesteund door bondgenoten als Pruisen en Engeland.

Met Frankrijk was zo ongeveer twintig jaar oorlog gevoerd en de angst voor een herleving van de Franse agressie was zeer groot. Zeker na de onverwachte terugkeer van Napoleon uit Elba en de zeer bloedige en ternauwernood gewonnen slag bij Waterloo.

Voor Utrecht kwam daarbij dat een eerdere Franse agressor, Lodewijk XIV,  in het rampjaar 1672 zonder veel moeite Utrecht kon innemen en pas bij Woerden stuitte op een inderhaast ingerichte waterlinie. Dit alles was in 1820 aanleiding voor de aanleg van een Nieuwe Hollandse Waterlinie die oostelijk om Utrecht heen liep met Fort De Bilt in het midden. Evenals de andere forten van de waterlinie is ook dit fort een aarden versterking, die hier en daar met hout is verstevigd.

Napoleon

Intussen was in Frankrijk na de revolutie van 1848 een nieuwe Napoleon, neef van de grote keizer, aan de macht gekomen. Deze Napoleon III gaf ook blijk van militaire ambities. Het Nederlandse leger ging nu op een aantal van de reeds bestaande forten versterkingen van steen bouwen. Die waren zo ontworpen dat zij bescherming boden tegen de toen gangbare projectielen. Dat waren metalen bollen, soms gevuld met buskruit. Dikke ronde muren van baksteen en een stevige aarden laag op het dak zouden bescherming bieden. De gebouwen zouden ‘bomvrij’ zijn. Dat bleek later nogal tegen te vallen.

Ook werd een reduit toegevoegd. Een reduit is een kleiner fort, aangebracht in een grotere constructie. Het is bedoeld als schuilplaats en laatste verdediging wanneer het hoofdfort al door de vijand is ingenomen. Samen met nog enige andere versterkingen leidde dit tot de omlegging van de Biltse Straatweg. Een stuk van die smalle rondweg is nog in gebruik, maar vrijwel uitsluitend voor fietsers en voetgangers. Destijds gingen ook auto’s, paarden en zelfs de Zeister tram erover. Dat leidde natuurlijk tot verkeersopstoppingen.

Berekuil

Daarom werd in 1929-1930 het reduit afgebroken en op die plaats de bekende Berekuil gebouwd. Ir. A Mussert, die later kwalijke faam zou krijgen als leider van de NSB, was destijds ambtenaar bij de Provinciale Waterstaat. Hij was nauw betrokken bij het ontwerp. De Biltse Straatweg kwam nu vanaf de Berekuil vrijwel rechtstreeks naar De Bilt te lopen en doorbrak ook de eerder gebouwde ‘bomvrije’ kazerne. De twee overgebleven gedeelten zijn nu aan weerszijden van de weg nog goed te zien. Het zuidelijke stuk is in gebruik bij de Koninklijke Marechaussee en het noordelijke bij de organisatie Pro Demos. Een reduit is nog aanwezig op Fort Blauwkapel. Het is daar door de scouting in gebruik.

Van belang is ook de Kringenwet van 1853. Ten behoeve van een vrij schootsveld verbood die wet bebouwing binnen een kring van 300 meter. Kort daarbuiten werd bebouwing in beperkte mate toegelaten, soms slechts in de vorm van houten huizen. Daarvan zijn nog enkele te zien langs de noordkant van de weg, bijvoorbeeld het restaurant Meneer Vink. Pas in 1951 werd de Kringenwet formeel opgeheven en konden de wijk Rijnsweerd en het Utrecht Science Park (De Uithof) worden gebouwd.

 

geen Reacties

Reageren

Er zijn nog geen reacties geplaatst.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).