Utrecht in beeld door fotograaf F.F. van der Werf: wasdag op De Inktpot - De Utrechtse Internet Courant Utrecht in beeld door fotograaf F.F. van der Werf: wasdag op De Inktpot - De Utrechtse Internet Courant

Utrecht in beeld door fotograaf F.F. van der Werf: wasdag op De Inktpot

Utrecht in beeld door fotograaf F.F. van der Werf: wasdag op De Inktpot
In de 20e eeuw waren er verschillende beroemde fotografen actief in Utrecht. Maar niemand bracht Utrecht zo treffend in beeld als F.F. van der Werf. In Het Utrechts Archief is deze week een tentoonstelling over de fotograaf geopend, DUIC bespreekt wekelijks een aantal van zijn meest opzienbarende foto’s. Vandaag: glazenwassers op De Inktpot.

In de 20e eeuw waren er verschillende beroemde fotografen actief in Utrecht. Maar niemand bracht Utrecht zo treffend in beeld als F.F. van der Werf. In Het Utrechts Archief is deze week een tentoonstelling over de fotograaf geopend, DUIC bespreekt wekelijks een aantal van zijn meest opzienbarende foto’s. Vandaag: glazenwassers op De Inktpot.

Dit beeld van glazenwassers die op lange ladders de ramen van De Inktpot staan te lappen, was in de jaren ’30 van vorige eeuw nog alledaags, maar inmiddels is ook dit een bijzonder plaatje te noemen. Van der Werf maakte in de vroege jaren van zijn loopbaan veel foto’s van de bedrijvigheid in de stad. Wat opvalt aan deze foto is niet zozeer de compositie, maar wel de doodsverachting waarmee de glazenwassers aan het werk lijken te zijn, op grote hoogte, zonder enige vorm van zekering.

Mogelijk zijn het werknemers van glazenwasbedrijf Van Essen, die in witte overalls werkten en naar verluidt brandweerladders gebruikten om de ramen van hoge gebouwen te bereiken. Deze manier van werken is in de huidige tijd ondenkbaar, maar in de crisisjaren van de Twintigste Eeuw was er nog nauwelijks wetgeving over arbeidsomstandigheden. De glazenwassers op de foto moeten dan ook ware acrobaten zijn geweest om hun werk te kunnen doen, vindt ook Jasper Riedeman van Stichting Circus DIEDOM: “Onze artiesten lopen vaak los op één ladder of staan tussen twee ladders in. Zelfs de stoerste artiesten lopen echter echt niet hoger dan 4 meter. Dus bij het zien van deze foto krijgt zelfs menig circusartiest de kriebels. Deze jongens die op die hoogte, wiebelend en waaiend in de wind werken zouden we haast trapezewerkers mogen noemen”.

‘Burcht van baksteen’

Het gebouw dat Van der Werf fotografeerde is ook nu nog een van de markantste gebouwen van Utrecht (het gebouw met de ‘ufo’ op het dak) en staat pal naast het Centraal Station. Wat was in de tijd waarin Van der Werf de foto maakte eigenlijk de functie van het gebouw? Jos Zijlstra, conservator van Het Spoorwegmuseum vertelt dat De Inktpot werd gebouwd nadat twee spoorwegmaatschappijen in 1917 fuseerden in de huidige NS: “Utrecht ontpopte zich in deze tijd als hét spoorwegknooppunt van Nederland en dat had nu een nieuw centraal gelegen hoofdkantoor nodig. Er stonden toen al twee administratiegebouwen van de spoorwegen aan het Moreelse Park: HGB I en HGB II. Het nieuwe Hoofdgebouw III dat daarnaast kwam te staan, moest een kleine 1500 man personeel gaan huisvesten. De architect van het gebouw, spoorwegingenieur G.W. van Heukelom ontwierp een ware ‘Burcht van Baksteen’. Je ziet heel duidelijk dat hij zich heeft laten inspireren door de stijl van de Amsterdamse School, maar ook dat hij beïnvloedt is door beroemde tijdgenoten als Berlage en Frank Lloyd Wright”

Muren van misbaksels

Omdat de bouwmaterialen kort na de Eerste Wereldoorlog schaars en dus duur waren, moest Van Heukelom tijdens de bouw van De Inktpot behoorlijk improviseren, aldus Zijlstra: “om torenhoge aannemerskosten te besparen richtten de spoorwegen daarom een eigen bouwbedrijf op, het huidige Strukton. Twee steenfabrieken van dat bedrijf moesten maar liefst 22 miljoen bakstenen produceren om het 8 verdiepingen hoge gebouw uit de grond te kunnen stampen. Van de misbaksels, de van binnen geëxplodeerde bakstenen, bouwde van Heukelom de muurtjes in de voortuin; welbekend van de Parade. Voor de fundering was veel staal nodig, maar ook dat was schaars. Dat loste van Heukelom heel praktisch op door 21 kilometer rails in de fundering te verwerken. NS kocht bovendien een heel bos in Limburg voor de 4000 m³ eikenhout die nodig was de plafonds, lambrisering en kasten in het gebouw”. Hoeveel ramen De Inktpot precies heeft weet Zijlstra niet: “Maar die glazenwassers zijn denk ik wel een tijdje bezig geweest om al die honderden ramen van het gebouw schoon te krijgen”.

Meer foto’s van Van der Werf zien? Bezoek dan de tentoonstelling Utrecht in Beeld in Het Utrechts Archief.

1 Reactie

Reageren
  1. Joris Louwes

    Zeer de moeite waard!

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).