Zoals recent overal nieuwe koffietentjes openden, waren dat honderd jaar geleden lunch- en tearooms. Ze moesten het hebben van (huis)vrouwen uit de midden- en hogere klasse die alle tijd hadden voor koffie met een taartje. Bekend waren Astoria, Noteboom en Formosa en voor het grote publiek Heck’s Lunchroom. Chiquer was The American Lunchroom van Van Angeren, direct naast de Galeries Modernes die momenteel wordt gerenoveerd.
Verdwenen horeca: The American Lunchroom aan de Lange Viestraat
Willem Frederik Erné schrijft in zijn roman Van de liefde en de zee, die zich rond 1940 afspeelt, hoe zijn moeder twijfelde tussen Van Angeren en Noteboom. “Van Angeren natuurlijk, en moeder, die zaak heet tegenwoordig The American Lunchroom.” Om te vervolgen: “Een simpele keus. The American Lunchroom was veruit superieur aan Noteboom. Sinds de verhuizing van de Leidsekade naar de Lange Viestraat een paar jaar eerder was Van Angeren veranderd van een saai etablissement (’vette taartjes voor vette taarten’) in een moderne zaak voor moderne mensen, met een moderne naam.”
Een mooi verhaal, maar dat van die verhuizing en naam klopt niet. Van Angeren zat al vanaf 1906 aan de Lange Viestraat. Ook toen noemde de zaak zich al The American Lunchroom. Banketbakker Albertus van Angeren had verder nog een lunchroom aan de Leidseweg bij het station en een bakkerij aan de Lange Elisabethstraat. De Amerikaanse naam was gelicenseerd van The American Lunchroom die sinds 1898 aan de Amsterdamse Kalverstraat zat. In 1907 adverteerde de Utrechtse lunchroom met vanille-, nougat-, koffie- en ananas-ijs, sorbets en ‘Fransche limonade’. Maar er kon ook gegeten worden: ‘Koude en Warme Schotels, Plats du Jour à ƒ 0,60, Diners à ƒ 0,90 en hooger’. Dat waren de prijzen van 1916.
Wat wel klopt is dat The American Lunchroom in 1937 werd vernieuwd en zelfs een klein stukje verhuisde. Dat was noodgedwongen: vanwege de verbreding van de Lange Viestraat werd de hele zuidelijke gevelrij gesloopt. De oude lunchroom werd onteigend. Na een rechtszaak kreeg Franciscus van Angeren, die de leiding van zijn vader had overgenomen, de gelegenheid er een nieuw pand te bouwen. Dat gold ook voor de kruidenierswinkel De Gruyter en het warenhuis Galeries Modernes, dat flink groter werd dan het oude.
[caption id=”attachment_364681” align=”alignnone” width=”804”]
The American Lunchroom in 1976 (L.R. Belfi, Het Utrechts Archief)[/caption]
Messing en marmer
De nieuwe lunchroom werd ontworpen door de Utrechtse architect Jan le Clerq (1902-1972) in de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid. Het pand is opgetrokken uit gele bakstenen met diepe horizontale voegen. De bovenverdiepingen hebben hoge, smalle ramen die verdiept liggen. Op de begane grond was een inloop-etalage. De lekkernijen lagen uitgestald in halfvrijstaande vitrines met messing randen op marmeren voet. Erboven stond in dunne stalen letters op de baksteen: ‘The American Lunchroom Cy’ (Company).
Binnen was de zaak split-level ingedeeld met voorin een chocolaterie, achterin de lunchroom en daarboven een grote zaal. In de kelder was een grillrestaurant, waarvan de inrichting op een pannenkoekenhuis leek met plavuizen, balkenplafond, geblokte tafelkleden, scheepsmodellen en borden aan de muur. Ook de rest van het interieur was enigszins nostalgisch en minder modern dan de voorgevel deed vermoeden. Het trappenhuis dat de verschillende niveaus verbond, had messing leuningen.
[caption id=”attachment_364680” align=”alignnone” width=”1024”]
Interieur rond 1950 (Het Utrechts Archief)[/caption]
Opmerkelijk genoeg kon het bedrijf tijdens de bezettingsjaren zijn ‘vijandelijke’ naam houden. Ondanks het gebrek aan voedingsmiddelen bleef de lunchroom open. Een menu uit 1944 gaf simpelweg ‘Wat de pot schaft’ aan. De enige met name genoemde gerechten waren ‘Fijne crème soep’ en ‘Pannekoek met confituren en vanille sauce’. Afrekenen moest in voedselbonnen met bijbetaling.
Na de bevrijding keerde de vooroorlogse allure snel terug. Veel dames kwamen er voor de Thé complet en omdat Van Angeren ook een ‘Kinder complet’ serveerde, werden er ook kinderverjaardagen gevierd. Stevige gerechten stonden eveneens op het menu. Het Parool schreef in 1954: “Wij aten een ‘macaroni met ham’ in de American Lunchroom In Utrecht, een doodgewoon lunchschoteltje (dachten wij), dat echter zo heerlijk was, dat wij de heer Schuurman, chef-kok naar zijn geheim vroegen.” Er volgde een recept voor macaroni met bechamelsaus en geraspte kaas uit de oven.
Sluiting
De drukte in de Lange Viestraat met z’n winkels en warenhuizen zorgde voor veel aanloop. Met de opening van Hoog Catharijne in 1973 veranderde dat. Na enkele jaren verlies te hebben gedraaid, moest de lunchroom sluiten. “Van Angeren: smakelijk met een scheutje chique. Vijftig jaar oude zaak gaat dicht”, schreef het Utrechts Nieuwsblad eind 1976. In januari werd de inventaris geveild.
Later kwam posterwinkel Expo in het pand, waarbij de etalagepui werd vervangen door een strakke van roestvrij staal. De oude etalages van messing, marmer en glas werden gedemonteerd en opgeslagen bij de gemeente. Zouden ze nog ergens staan? De restauratie van het naastgelegen House Modernes zou een mooie aanleiding zijn om de oude winkelpui terug te plaatsen aan de voormalige lunchroom, waarin sinds kort Michael Bruin herenmode zit.
Ken jij de verhalen achter de Utrechtse horeca uit de 20e eeuw? Arjan den Boer en Ton van den Berg maken samen een boek over de verdwenen horeca uit deze periode en hebben daarbij jouw hulp nodig! Lees hier meer en bestel alvast een boek. 
