Waar zouden we zijn ... zonder de trein? - De Utrechtse Internet Courant Waar zouden we zijn ... zonder de trein? - De Utrechtse Internet Courant

Waar zouden we zijn … zonder de trein?

Waar zouden we zijn … zonder de trein?
Deze week heb ik heel wat treinen van binnen gezien. Naar mijn werk in Oss op dinsdag, of naar een lunch in Zwolle en een boekpresentatie in Amsterdam, allebei op woensdag. En vervolgens was ik op woensdag ook nog op tijd thuis om het eten op tafel te zetten. Wie 175 jaar geleden had willen nadoen wat ik op woensdag deed, moest over een aantal supersnelle paarden beschikken! Denk je eens in, het is 1839: geen treinen, geen geasfalteerde gladde rijwegen, geen OV-fiets die je in Zwolle snel van het station naar de andere kant van het centrum brengt. De reis van Zwolle naar Amsterdam had misschien nog per zeilschip over het IJsselmeer kunnen gaan, op één dag, maar ’s avonds in Utrecht aan tafel zitten, dat was dan toch zo goed als onmogelijk geweest. De trekschuit van Amsterdam naar de Domstad had er vele uren over gedaan. En de trekschuit, dat was voor 1839 zo ongeveer het enige middel van openbaar vervoer.

Deze week heb ik heel wat treinen van binnen gezien. Naar mijn werk in Oss op dinsdag, of naar een lunch in Zwolle en een boekpresentatie in Amsterdam, allebei op woensdag. En vervolgens was ik op woensdag ook nog op tijd thuis om het eten op tafel te zetten. Wie 175 jaar geleden had willen nadoen wat ik op woensdag deed, moest over een aantal supersnelle paarden beschikken! Denk je eens in, het is 1839: geen treinen, geen geasfalteerde gladde rijwegen, geen OV-fiets die je in Zwolle snel van het station naar de andere kant van het centrum brengt. De reis van Zwolle naar Amsterdam had misschien nog per zeilschip over het IJsselmeer kunnen gaan, op één dag, maar ‘s avonds in Utrecht aan tafel zitten, dat was dan toch zo goed als onmogelijk geweest. De trekschuit van Amsterdam naar de Domstad had er vele uren over gedaan. En de trekschuit, dat was voor 1839 zo ongeveer het enige middel van openbaar vervoer.

Dit jaar is het 175 jaar geleden dat de eerste spoorlijn in Nederland werd geopend; hij liep van Haarlem naar Amsterdam. We kunnen ons niet genoeg realiseren wat een mogelijkheden dit geopend heeft. Personen en goederen konden zich voor het eerst in vrije korte tijd makkelijk en goedkoop van A naar B verplaatsen. Oom en tante in een stad aan de andere kant van het land konden in een weekend bezocht worden, en een dagje naar zee behoorde ineens voor veel meer mensen tot de mogelijkheden. De spoorwegen hadden al heel snel succes, vooral voor personenvervoer. De bossen in onze provincie bleken een geliefd doel voor in het weekend. Bovendien gebeurde er nog veel meer als gevolg van de aanleg van die spoorwegen: overheden en particulieren starten met de aanleg van bestrate wegen en tramlijnen werden aangelegd. Op de treindienst sloten nu ook trams, diligences en later bussen aan. De spoorlijnen hadden vanaf het begin een katalyserende werking, en de transportmogelijkheden breiden zich almaar uit. Nederland kreeg een infrastructuur die groeide en groeide en groeide…

De spoorwegen zorgden ook dat er ‘buiten’ gewoond kon worden. In Baarn verkocht de broer van prins Hendrik stukken land waar villa’s op verrezen. Dankzij de aangelegde spoorlijn konden de rijken nu gaan wonen waar de lucht zuiver was en het vertoeven aangenaam. Hetzelfde gebeurde bij Driebergen en Zeist. Zoals de Amsterdamse kooplieden in de zeventiende eeuw langs de Vecht gingen wonen, zo trokken de gefortuneerden van begin twintigste eeuw naar de Heuvelrug, langs de spoor- en tramlijnen die het gebied ontsloten.

En de zich uitbreidende infrastructuur had nog meer effecten. In twee boeiende artikelen in het vorige week verschenen Jaarboek Oud-Utrecht 2014 worden die effecten beschreven door Hans Buiter en Willem van Maren. Het Jaarboek werd gepresenteerd in een van de oude wachtkamers van het Maliebaan-station, tegenwoordig het Spoorwegmuseum. Een passender locatie was niet denkbaar.

Wie meer wil lezen over de rol die spoorwegen, straatwegen, kanalen en trekschuiten speelden bij de ontwikkeling van de provincie Utrecht, leze het pas verschenen Jaarboek Oud-Utrecht. Leden van de vereniging Oud-Utrecht krijgen het boek binnenkort op de mat, andere geïnteresseerden kunnen terecht bij Het Utrechts Archief.

Mariella Beukers

Mariella Beukers

Mariëlla Beukers is historica en vinologe en duikt eens per maand in de (culinaire) geschiedenis van Utrecht.

Profiel

geen Reacties

Reageren

Er zijn nog geen reacties geplaatst.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).