In de jaren tachtig was café Averechts, dat binnenkort 35 jaar bestaat, politiek geëngageerd. Een ‘links nest’. Tegenwoordig is het alleen nog geëngageerd. En hoe: iedereen werkt er vrijwillig en de fooienpot gaat elke twee maanden verdubbeld naar een zorgvuldig gekozen goed doel. Deze maand is dat een project in Oost Oeganda dat locals helpt zelfvoorzienend te worden.
Klassieker café Averechts: 35 jaar een ‘links nest’
VVD-politicus Halbe Zijlstra (tegenwoordig de minister van Buitenlandse Zaken) zat eens aan de bar van Averechts te mopperen dat hij zich niet thuis voelde in ‘zo’n links gesubsidieerd nest’ – hij was uitgenodigd door collega’s van de PvdA die er wel eens borrelden of vergaderden. Erik Honkoop, één van de medewerkers van Averechts, stond achter de bar toen de rechtse politicus zijn ongenoegen uitsprak. “Hij dacht”, vertelt Erik, “dat Averechts profiteert van de samenleving.” In werkelijkheid is het café een non-profitorganisatie en krijgen we geen cent subsidie. “We geven juist geld weg. Dat was een liberale verrassing voor hem. Ik geloof niet dat hij ooit is teruggekomen.”
Erik werkt al zeventien jaar als vrijwilliger voor Averechts, dat dit jaar 35 jaar bestaat. Twaalf jaar geleden kwam Reyn van den Berg erbij. Hij zit in het bestuur en leidt alles in goede banen. “Het kan hier nogal chaotisch zijn”, zegt hij grijnzend. “Er zijn rond de vijftig vrijwilligers elke maand in meer of mindere mate actief, en er zijn veel commissies. Zoals de muziekcommissie en de kunstcommissie.” Een van de jongere vrijwilligers is Rune Poortvliet, zij doet de intakegesprekken met mensen die willen komen helpen. Zij vertelt dat Reyn een belangrijke rol vervult. “Omdat iedereen gratis werkt, moet er iemand zijn die soms achter de mensen aan zit.”
Erg belangrijk is de Fooienpotcommissie. Via een stemming beslissen de leden welk goed doel gedurende twee maanden centraal staat. Het bedrag dat aan het eind van de periode in de fooienpot zit, wordt verdubbeld vanuit de winstpot en gedoneerd. Zo’n goed doel kan een stichting zijn voor straatkinderen in India, of een kinderwoonboerderij in Ethiopië. Een klein deel van de winst die Averechts maakt, is voor inkopen en onderhoud.
In 1983 was er een groepje ‘idealisten’ dat wel eens avonden organiseerde in een voormalige wijnhandel en -proeverij. Er werd geborreld, gedanst en over politiek gepraat. Tegenwoordig is het een yuppenbuurt, maar vroeger was het een arbeiderswijk met af en toe een verdwaalde student. Om verbinding te brengen in de buurt en vanuit grotere idealen richtte het collectief het café en stichting Averechts op. Het werd letterlijk een verzamelpunt voor linkse demonstranten; bussen kwamen voorrijden en na een demonstratie kwam iedereen terug om een borrel te drinken. Dat politieke fanatisme is verleden tijd. Jammer, vindt de jonge Rune. “Als ik ergens tegen ben, zou ik niet weten waar ik naartoe moet.” Erik: “Tegenwoordig zet je online een handtekening.”
Averechts is een van de weinigen in zijn soort in Nederland en is financieel gezond. Reyn, Rune en Erik denken dat een nieuw dergelijk initiatief het niet zou redden in deze tijd. Reyn: “Iedereen werkt en heeft het druk. Als je je diensten hier aanbiedt heb je veel vrijheid en inbreng, maar er wordt wel verwacht dat je ook soms komt werken als het minder goed uitkomt.” Er zijn nog altijd genoeg mensen die daartoe bereid zijn. Omdat ze aan Averechts verknocht zijn, zegt Reyn. “Vaak zijn het cafégangers die hier een deel van hun sociale leven hier hebben opgebouwd. De tappers zijn belangrijk – maar vergeet zeker niet de mensen achter de schermen, die toiletrollen halen, het vuilnis buitenzetten, of inkopen doen.”
Ook het cafépubliek is divers. Dat komt door het open karakter van de kroeg, verklaart Reyn. “We hebben verschillende vaste avondprogramma’s. Mijn favoriet is de maandelijkse bluesavond. Een band van vaak oude knarren treedt op en er zijn danslessen. Iedereen danst met elkaar, de sfeer is geweldig.” Er is bijvoorbeeld ook een ADHD-avond en ‘Café TrösT’, voor mensen die iemand zijn verloren en daarover willen praten. De avonden staan in het teken van verbinding. Rune: “Ook mooi was een avond voor Syrische asielzoekers uit heel Nederland. Ze konden praten en gingen samen muziek maken. Er werd gehuild en gelachen.”
Ze verlaat het gesprek om de telefoon op te nemen en komt enthousiast terug: “Malawi wil ons bedanken.” Ze legt uit dat Averechts ook het geld weggeeft dat aan het eind van het jaar eventueel over is. Bij het ‘weggeefspel’ mogen medewerkers het bedrag in de vorm van Monopoly-briefjes verdelen onder drie goede doelen van het voorgaande jaar. “In april ging de pot naar een goed doel voor Malawi. Dankzij het spel ontvingen zij laatst een extraatje.”
[caption id=”attachment_269032” align=”aligncenter” width=”1200”]
Utrechtse goede doelen
De inbraak van afgelopen november, waarbij duizend euro werd gestolen, leverde ook iets positiefs op: brouwerijen uit de regio doneerden bierfusten aan Averechts. Daarnaast heeft een anonieme gever het gestolen bedrag op Averechts rekening gestort. Binnenkort zal de kroeg iets teruggeven aan Utrecht, wat eigenlijk al langer op de planning stond. Reyn: “We selecteren zeven lokale goede doelen die zich elk gedurende een maand mogen profileren binnen Averechts. Bijvoorbeeld met muziek of praatavonden. Binnenkort lanceren we de reclamecampagne. Elk goed doel mag zich aandienen!” Ook in dit geval wordt de fooienpot verdubbeld. Ook is er elke maand een eindfeest. De ‘Utrecht-maanden’ beginnen in mei, na het 35-jarige jubileum van Averechts. Er is een speciale commissie voor in het leven geroepen – zodat Reyn nog meer heeft om te besturen.
Binnenkort gaat hij een muur isoleren om de buren wat meer te sparen en zodat het volume op feestjes (weer) omhoog kan. Ook Erik is voorlopig zoet, hij is nieuw meubilair aan het maken. Averechts krijgt namelijk een nieuwe, frisse look. Om hopelijk weer 35 jaar op volle toeren door te kunnen.
