Open brief over Utrechtse Canal Pride: ‘Waar ging dit feest eigenlijk over?’

“Afgelopen zaterdag was de eerste Utrechtse Canal Pride een feit. Een mijlpaal, en wat was het een feest! De kades stonden vol met mensen, er was een en al positiviteit en er waren regenboogvlaggen zover het oog reikte. Het doet toch wat met je om vanaf zo’n boot een hele hoop mensen langs de gracht te zien die daar duidelijk staan omdat ze je steun willen betuigen. En er werd natuurlijk lekker gedanst en gejuicht. Wat een feest! Toch heb ik er gemengde gevoelens over.

Waar ging dit feest eigenlijk over? Het was een reactie op de Amsterdamse Canal Pride, die helemaal is overgenomen door grote bedrijven, waardoor LHBT-organisaties niet meer de kosten kunnen opbrengen om mee te varen. Terechte kritiek, want de pride is er niet voor bedrijven om te laten zien hoe homo-vriendelijk ze wel niet zouden zijn.

Waarvoor dan wel? Representatie van de LHBTQ-gemeenschap? Het vieren van diversiteit? Een nobel streven, maar in hoeverre is dat gelukt? Vanaf de boot heb ik niet alle andere boten gezien, maar mijn schatting is dat zo’n 80% procent van de opvarenden witte homomannen waren. Hoe divers is dat? Hoe representatief is de pride wanneer er geen aandacht is besteed aan toegankelijkheid voor mensen met een handicap? Waar konden bijvoorbeeld de LHBTQ’ers in een rolstoel terecht?

Daarbij vind ik het heel wrang dat bij het vieren van diversiteit een boot van de VVD meedoet. De VVD, de partij die de verkiezingen heeft gewonnen met de slogan ‘Je moet normaal doen, anders rot je maar op.’ De partij die homorechten vooral als stok gebruikt om de moslimgemeenschap mee te slaan. Hoe kunnen die beweren voor diversiteit te staan? Gelukkig heb ik mij laten vertellen dat hun boot dan ook veelal werd ontvangen met een ongemakkelijk zwijgen. Ook typisch dat D66 heeft gevaren met de slogan “zichtbaar jezelf kunnen zijn”, waarbij alle opvarenden dezelfde witte polo droegen.

Gaat de pride dan over jezelf kunnen zijn? Acceptatie en respect vragen? Ik heb op de boot heerlijk mezelf kunnen zijn, omringd door mijn fijne queer-kameraden. Eenmaal aangemeerd bleek mijn uiterlijk echter aanleiding voor mensen om van alles naar mijn hoofd te roepen. Mensen verwachtten van me dat ik met ze op de foto ging. Als ik daar geen zin in had vonden ze dat flauw. Mijn uiterlijk bleek ook een vrijbrief om aan me te zitten. Ik ben bij het feest voor Café Kalff meerdere keren betast. Ook onder de homo’s geldt dus dat een ander uiterlijk betekent dat je ‘erom vraagt’ dat mensen aan je zitten. Mijn uiterlijk veroorzaakte onderweg naar huis letterlijk verkeersopstoppingen, omdat auto’s midden op een kruispunt stopten om een foto van me te maken. In hoeverre kan ik mezelf zijn wanneer dit tot gevolg heeft dat ik keihard geobjectiveerd word? Ik heb me in Utrecht nog nooit zo onveilig gevoeld als na de pride onderweg naar huis. Ik word een soort publiekelijk bezit ter vermaak van het volk. ‘Leuk dat je jezelf bent, maar wel voor ons entertainment.’ Dit werd ook duidelijk bij vrienden van mij op een andere boot. Wanneer zij niet aan het dansen waren kregen zij vanaf de kade toegeschreeuwd dat ze meer moesten dansen. Is dat waarom we op een boot in de pride staan? Om voor jullie te dansen?

Misschien was het naïef van mij om te denken dat ik tijdens een pride mezelf kon zijn. Uiteindelijk bleek de Utrechtse pride net zo carnavalesk aapjes kijken als die in Amsterdam. Minder commercieel misschien, en lekker kleinschalig, maar net zo min politiek relevant. Zichtbaarheid van homo’s is niet genoeg. Wanneer je acceptatie van de LHBTQ-gemeenschap echt wil bevorderen is er meer nodig, moet je een politieke boodschap uitdragen van wat het betekent om mensen écht te accepteren, in al hun diversiteit. Daarom was ik deze pride het meest ontroerd door de jonge queers langs de kade. Queers van rond de 18 jaar die zich al wel bewust zijn van de politieke betekenis die een pride zou moeten hebben. Zij stonden daar met bordjes met politieke statements. “The first pride was a riot!” Precies.”

Door Dennis Bontje