Hoe een besluit dat Utrechters met lage inkomens zou moeten helpen uiteindelijk toch in het water is gevallen

Eind november komen GroenLinks en PvdA met een idee dat mensen met een laag inkomen financiële verlichting zou moeten geven. De vermogensgrens voor het kwijtschelden van de gemeentelijke belasting moet verhoogd worden. Op die manier zal die hetzelfde zijn als de vermogensgrens van een bijstandsuitkering.

Dit betekent in het kort dat mensen meer spaargeld mogen hebben dan voorheen, en de belastingen alsnog niet betaald hoeven te worden.

“Het beleid wordt eerlijker, duidelijker én makkelijker dan het nu is,” prees fractievoorzitter GroenLinks, Julia Kleinrensink destijds. Ook de gemeenteraad stemde in met het initiatief, en sindsdien lag er nog maar één grote beer op de weg: landelijke wetgeving.

Positief gestemd

Dat die landelijke wetgeving een punt van aandacht is, dat weet de Utrechtse gemeenteraad als geen ander. Zo schrijven GroenLinks en PvdA wanneer het initiatief is aangenomen dat het nog wel de vraag is ‘of het voorstel ook echt uitgevoerd gaat worden’.

Het plan is namelijk in strijd met de landelijke regelgeving omtrent het kwijtschelden van belastingen. Demissionair Minister Hugo de Jonge zou het besluit van de gemeenteraad dus alsnog kunnen vernietigen -een scenario wat niet werd uitgesloten.

Ondanks dat de lokale politiek hiervan op de hoogte is, denken zij niet dat er een streep wordt gezet door de plannen. “Afgelopen verkiezingscampagne hebben bijna alle landelijke partijen gezegd dat ze bestaanszekerheid een belangrijk thema vonden. Dan kan je nu niet een plan van tafel vegen wat de bestaanszekerheid van vele Utrechters vergroot” aldus PvdA-fractievoorzitter Rick van der Zweth.

Streep door het plan

Maar dat ziet minister De Jonge toch echt anders. Hij besluit een kleine twee weken na het Utrechtse besluit definitief nee te zeggen tegen het plan. Reden daarvoor is omdat er ‘nadrukkelijk is gekozen voor een gesloten stelsel waarin de ruimte voor de raad om eigen regels te stellen is begrensd’. Het uitvoeren van inkomensbeleid is geen gemeentelijke aangelegenheid, en dat is dan ook waarom de minister tot een vernietiging van het voorstel komt.

De officiële besluitvorming rond af door te stellen dat ‘het besluit van de raad van Utrecht eveneens in strijd met de bedoelingen van de wetgever en daarmee met het algemeen belang’.

De uitkomst is een bittere pil voor de Utrechtse fracties van GroenLinks en PvdA, die het initiatief startten om het heft in eigen hand te nemen. Zo zou de Tweede Kamer meerdere malen zelf opgeroepen hebben tot een aanpassing van de gemeentelijke belastingregeling, maar is daar niets uitgekomen.

Kleinrensink: “Daarom hebben we uiteindelijk maar besloten het zelf te regelen. Als we iets geleerd hebben van het toeslagenschandaal, dan is het wel dat je niet eindeloos kan blijven toekijken hoe mensen in de knel komen door onduidelijke en onrechtvaardige regels.” Ondanks dat mocht het ambitieuze plan geen baat hebben, en blijft de wetgeving in het nieuwe jaar precies zoals die al was.