Mogelijk koloniale stukken in collecties Spoorwegmuseum en Universiteitsmuseum Mogelijk koloniale stukken in collecties Spoorwegmuseum en Universiteitsmuseum

Mogelijk koloniale stukken in collecties Spoorwegmuseum en Universiteitsmuseum

Mogelijk koloniale stukken in collecties Spoorwegmuseum en Universiteitsmuseum
Het Spoorwegmuseum en het Universiteitsmuseum hebben mogelijk koloniale cultuurgoederen in hun collectie. Het zou echter gaan om een beperkt deel van de verzameling.

Het Spoorwegmuseum en het Universiteitsmuseum hebben mogelijk koloniale cultuurgoederen in hun collectie. Het zou echter gaan om een beperkt deel van de verzameling.

Begin oktober presenteerde de Raad voor Cultuur het rapport Koloniale Collecties en Erkenning van Onrecht. Het rapport gaat over de koloniale geschiedenis van Nederland. In de Nederlandse musea zou dit ‘historisch onrecht’ te zien zijn in de koloniale collecties. Deze koloniale cultuurgoederen zijn dan ook objecten die zonder instemming van de eerdere eigenaar zijn verworven.

De Museumvereniging heeft onder 400 van haar leden een enquête uitgezet die inzichtelijk moet maken welke musea zulke objecten en kunstwerken hebben. In Utrecht hebben het Centraal Museum, Museum Catharijneconvent, het Spoorwegmuseum en het Universiteitsmuseum gereageerd op de vragenlijst.

Beperkt

“Het onderzoek geeft aan dat het Spoorwegmuseum en het Universiteitsmuseum objecten in hun collectie hebben die mogelijk vallen onder de term ‘koloniale cultuurgoederen’”, aldus de gemeente Utrecht. De musea hebben de zaak nog in onderzoek. Het zou in beide gevallen gaan om een heel beperkt deel van de collectie.

Het Centraal Museum geeft aan dat er bij hun weten geen objecten zijn die vallen onder de term ‘koloniale cultuurgoederen’. “Wel zijn er objecten die ontstaan zijn in de koloniale tijd, die soms ook een weerslag geven van verhoudingen en gebruiken die we nu als problematisch ervaren.” Als voorbeeld noemt de gemeente portretten met bedienden.

Gesprek

De Raad voor Cultuur adviseerde om cultuurgoederen die in voormalige Nederlandse koloniën zijn buitgemaakt, terug te geven als het land van herkomst erom vraagt. Ook de gemeenteraad vroeg aan het college om in gesprek te gaan met Utrechtse musea die in het bezit zouden zijn van koloniale cultuurgoederen.

De gemeente geeft aan geen subsidierelaties te hebben met het Spoorwegmuseum en het Universiteitsmuseum en daarom ook geen zeggenschap te hebben over de collecties. “Wel hebben zowel het Spoorwegmuseum als het Universiteitsmuseum aangegeven vanzelfsprekend het rapport van de Raad voor Cultuur te volgen en zich te kunnen vinden in de conclusies. […] Daarmee lijkt er op dit moment geen directe aanleiding om met de bovenstaande musea over dit onderwerp in gesprek te gaan.”

Gekoppelde berichten

11 Reacties

Reageren
  1. Toine Goossens

    Citaat:
    ‘Deze koloniale cultuurgoederen zijn dan ook objecten die zonder instemming van de eerdere eigenaar zijn verworven.’

    Dat is een stelling van de Raad van Cultuur. Die is gebaseerd op het simplistische idee dat ook alle voorwerpen die zijn gekocht of als cadeau zijn ontvangen als onvrijwillig worden aangemerkt: ‘Ook cultuurgoederen waarvan de herkomstgeschiedenis niet kan worden vastgesteld of die vrijwillig zijn overgedragen, komen voor teruggave in aanmerking als ze voor de herkomstlanden een bijzonder cultureel, historisch of religieus belang vertegenwoordigen. Dat geldt ook voor cultuurgoederen van landen die door andere mogendheden dan Nederland gekoloniseerd waren.’

    Dat wordt interessant voor Japanse cultuurvoorwerpen. In 1863 dwong de US Japan haar grenzen te openen. Direct daarna zijn heel veel kunstvoorwerpen ge-exporteerd. Duidelijk als gevolg vaan een oorlogshandeling. Dat gaat dan volgens de Raad allemaal terug naar Japan.

    Het is opnieuw het juridisch niet acceptabele beginsel: ‘Als u niet kunt bewijzen dat u onschuldig bent, dan bent u schuldig’. Dat is in strijd met ons grondrecht.

  2. Wim

    Van geen probleem wordt er weer een probleem gecreëerd.

  3. Theo

    Wat is eigenlijk het probleem dat de raad hier wil oplossen?

  4. Ton

    @ Theo en Wim
    Het probleem ? Er is (mogelijk) sprake van diefstal. En diefstal is een probleem.

  5. Koel Hoofd

    @Theo
    Werkverschaffing voor de sector cultuur als tegenprestatie voor corona steun?

    @Toine Goossens
    Bedankt voor deze filosofische bijdrage. Food for unusual thought:
    “Ook cultuurgoederen waarvan de herkomstgeschiedenis niet kan worden vastgesteld of die vrijwillig zijn overgedragen, komen voor teruggave in aanmerking als ze voor de herkomstlanden een bijzonder cultureel, historisch of religieus belang vertegenwoordigen.”
    Dit valt te intepreteren als: je mag niets mag wat uit een ander land komt omdat het land van herkomst later kan claimen dat het bijzonder cultureel, historisch of religieus belang vertegenwoordigd.
    Als je die lijn dan doorzet…
    Kunnen alle musea die niet-nederlandse culturele, historische of religieze items hebben wel worden opgedoekt.
    Bezuinigd de Raad van Cultuur hier nou zichzelf weg op morele gronden?

  6. Wim

    Ton
    De artikelen zijn gewoon gekregen gekocht of geruild.
    Op voorhand aannemen dat iets is gestolen omdat het uit een ander land komt is vragen om alleen maar dure commissies die dan dagen uren kunnen schrijven.
    Laat zo’n land maar komen met een. Claim dan zien we wel verder en gaan niet op voorhand van alles verdacht maken.

  7. cas

    @ Ton, laat ze dat dan maar met harde bewijzen aantonen. Dan kunnen ze het terecht terug claimen, maar wel voor ieder kunststuk apart onderzoek doen. Denk dat nog geen 1 % te bewijzen zal zijn.

  8. De count

    @KH , en vice versa natuurlijk! Alle rembrandt, van gogh, terug naar nederland. Sorry wereld. Alles en iedereen terug naar waar je vandaan komt

  9. Ton

    Er is natuurlijk een historische component,
    In situaties van extreme machts- en rechtsongelijkheid veranderen goederen vaak op oneerlijke wijze van eigendom. Mensen zien zich gedwongen zaken ver onder de waarde te verkopen, te schenken, te ruilen of op de vlucht achter te laten.
    Dit kan bijvoorbeeld in een koloniale situatie zijn of onder een dictatuur. Ook in de situatie in Duitsland na 1933 / Europa na 1940. En zo zijn er natuurlijk nog veel meer voorbeelden.
    Het andere historische perspectief is dan natuurlijk de teruggave na WOII. Ook daar was lang de houding: jullie komen maar met keiharde bewijzen van diefstal !
    Jullie vinden dat daar later ook te ruimhartig is opgetreden ?
    Maar goed, die context kennen jullie zelf natuurlijk ook wel.
    Om alle what-aboutisme voor te zijn: natuurlijk zijn er met alle historische overeenkomsten ook volop verschillen.
    En, het extreme machtsverschil geeft natuurlijk ook het verschil aan met een Rembrandt in Sint Petersburg of een Van Gogh in Parijs.

  10. Jan 24

    als wij ns 350 jaar terugkijken en zien wat Frankrijk Engeland Japan , en mogelijk Indonesie (bersiap!) van ons heeft gestolen/ ontvreemd?

  11. Herman

    Logisch toch, ook onderdeel van de geschiedenis, zal raar zijn als er niets was.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).