De tuin van Jan van Ling trekt veel bekijks
Midden in de buurt Lauwerecht, grenzend aan de binnenstad, ligt aan de Bemuurde Weerd O.Z. een klein stukje groen dat regelmatig de aandacht trekt van voorbijgangers: de Jan van Lingtuin. Gerard Kooijman (71, op foto) woont er al zijn hele leven en is een van de buurtbewoners die de tuin onderhoudt. In de zomer komt hij daar elke vrijdag met Tineke, Helinda, José, Loes, Henny en Sousan bijeen.
Samen met oproepbare hulptroepen Ankie, Coby en Frans vormen de tien buurtbewoners tijdens het tuinseizoen de onderhoudsploeg van de Jan van Lingtuin. Op het vaste tijdstip 16.00 uur maken ze een rondje. Ook het stuk groen aan de overkant van de weg nemen ze mee. Ze doen wat vlug onderhoud, zoals blaadjes en takjes opruimen, en rapen een ‘nieuwe oogst’ aan bierblikjes en peuken op. “Een paar jaar geleden vulden we nog een hele emmer met sigarettenpeuken per week. Twee jaar geleden hebben we een rookvrij-bord geplaatst. Sindsdien is het nog maar een kopje”, vertelt Gerard. Al zo’n tien jaar helpt hij wekelijks mee in de Jan van Lingtuin. Van bloemen en planten weet hij naar eigen zeggen nog steeds weinig. “Daarvoor moet je bij buurvrouw Tineke zijn”, vertelt hij lachend. Zij bedenkt welke bloemen er komen en kent ook allerlei Latijnse namen. Ik ben meer van het onderhoud: snoeien, harken en opruimen.”
Tussen het netjes onderhouden groen staan twee beelden. Gerard: “Eén daarvan, ‘Domverbonden’, is gemaakt van oude onderdelen van de Domtoren. Het is een kunstwerk van de Utrechtse kunstenaar Wendy van Zanten, in samenwerking met kinderen uit de buurt. Het andere beeld is gemaakt door een andere Utrechter: kunstenaar Pieter d’Hont. Het heet ‘De ochtend’, maar eigenlijk is het beeld het mooist in de avond. Dan schijnt de zon er precies goed op.”
Jan van Ling
De tuin is vernoemd naar de oprichter Jan van Ling. “Hij woonde hier in de straat en had een groothandel in meel en een kruidenierszaak”, vertelt Gerard. Verderop aan de Vecht, bij de Kaatstraat, zat vroeger meelbedrijf De Korenschoof. Daar werd graan opgeslagen en gemalen. Van Ling was een van de groothandels aan wie dat werd verkocht.” De Korenschoof stond er vanaf het begin van de negentiende eeuw en is rond 1980 gesloopt.
Een aantal jaar eerder al, in 1974, werd ook aan de Lauwerecht een groot pand afgebroken. Dit gebouw stond op het punt waar het Zwarte Water de Vecht in stroomt. Zo ontstond een braakliggend stuk grond. Buurtbewoner Jan van Ling besloot daar bloemen en planten te zaaien. De Jan van Ling-tuin was geboren. Al heette de tuin pas officieel zo na zijn dood in 1984.
Gerard: “Jan heeft de tuin jarenlang samen met andere buurtbewoners onderhouden. Ook kapper Buch Agterberg hielp veel mee. Toen Jan van Ling in 1984 overleed, nam Buch de leiding over. Ook Buch is inmiddels overleden, maar als buurt onderhouden we de tuintjes nog altijd.”
Elke avond om 20.00 uur sluit buurvrouw Corinne het hek van de tuin. “Vroeger werd hier veel geblowd en gedronken door de jeugd. Daarom besloten we de tuin op een gegeven moment ‘s nachts op slot te doen. Elke ochtend om 08.00 uur gaat het hek weer open.”
Een dag in het jaar
“De grond is officieel nog altijd van de gemeente Utrecht, maar als buurt hebben we een beheerovereenkomst. Via het Initiatievenfonds vragen we al jaren subsidie aan om de tuin te onderhouden. Bijvoorbeeld voor nieuwe bloembollen of onderhoud aan de pomp. Daarmee halen we water uit de Vecht.”
De gemeente heeft in principe geen werk aan de tuin. Op één dag in het jaar na: “Jaarlijks is er één grote najaarsopruimbeurt. Dan maken we de tuin winterklaar. We plannen samen met de gemeente een dag waarop zij met grote snoeiapparatuur komen. Wij ruimen dan vooral het tuinafval op. Vaak helpen dan ook wat extra buurtbewoners mee. Tussen de middag schaften we met z’n allen, er staat dan een grote pan met soep en brood klaar.”
Borrels
“Ik ben nu zo’n zeven jaar met pensioen”, zegt Gerard. “Hiervoor werkte ik in het vastgoedonderhoud en -beheer van winkelcentra. Dat werk ben ik na de middelbare technische school altijd blijven doen. Daardoor was ik veel onderweg. Je sprak de mensen uit de buurt nauwelijks. Door de tuin heb ik juist veel contact met buurtbewoners gekregen. Als we op vrijdag samenkomen, wordt ook zeker de helft van de tijd gekletst.” De tuinclub is ook buiten de vaste dag om actief. “We organiseren een midzomerfeest, een buurtfeest en een nieuwjaarsborrel. En dit jaar bestaan we vijftig jaar, dus dat wordt ook gevierd. We krijgen dan ook een nieuw bordje, waarop eindelijk Buch Agterberg wordt vermeld.”
Industrie en reuring
Gerard woont al zijn hele leven aan de Bemuurde Weerd. Samen met zijn vrouw en kinderen trok hij in het huis waar hij met zijn ouders opgroeide. Hij heeft nog veel herinneringen aan zijn jeugd: “De Lauwerecht was vroeger heel anders. Het was een buurt met veel industrie en reuring. Je had De Korenschoof, houthandels van Jongeneel en Koker en er zaten veel winkels, zoals de visboer, melkhandels, drogisterijen, een slijterij en een schoenmaker.”
Nu is het een rustige straat en staan er Tesla’s en bakfietsen voor de deur. Aan de ene kant is het wel verbeterd: het is veel gezonder wonen en er is minder lawaai, maar vroeger had het wel z’n charmes.”
Utrecht gaat hij nooit meer uit. “Het ligt centraal en we hebben het hier goed.” Nu hij sinds een aantal jaar met pensioen is, heeft hij ook veel nieuwe delen in de stad ontdekt. “Ik wandel veel en loop overal heen: Hoograven, Zuilen, Lombok, noem maar op. Maar ik ben nog steeds niet overal in de stad geweest.” a
Tekst: Else Marie Vonk
Foto: Zoey van Wijhe
