De Kinder- en Jongerenrechtswinkel
Waar kun je als jongere terecht als je onverhoopt in een rechtszaak belandt? Als je een brief aan de rechter wilt schrijven? Of als je denkt dat je bijbaantje jou te weinig betaalt? Op de Wijde Doelen in hartje Utrecht zit de Kinder- en Jongerenrechtswinkel. De stichting zet zich sinds 2009 in voor de rechtspositie van kinderen en jongeren in Utrecht en omstreken.
Iedere maandag en woensdag slaat de Kinder- en Jongerenrechtswinkel haar deuren open om jonge Utrechters op spreekuren te ontvangen. “Wij geven dan eigenlijk gratis juridisch advies”, legt Hannah den Besten, voorzitter van de stichting, uit. “Wij doen dat allemaal op vrijwillige basis.” Het team achter de winkel bestaat uitsluitend uit studenten, die naast hun studie Rechtsgeleerdheid of Sociale Wetenschappen graag tijd vrijmaken om jongeren bij te staan.
Best pittig, naast zo’n zware studie, zou je denken. “Ik moet zeggen dat dit bestuursjaar best intensief was, inderdaad”, lacht Den Besten. Toch weet een wisselend team van steeds zo’n 40 studenten de stichting al 17 jaar draaiende te houden.
Van familierecht tot salarisverhoging
“We zien hier vooral jongeren tussen de 10 en 15 jaar oud.” Met de meest uiteenlopende problemen kunnen ze bij de winkel terecht, vertelt Den Besten. Het vaakst komen de vrijwilligers in aanraking met kinderen die vragen hebben over het familierecht. “Veel kinderen willen een brief aan de rechter schrijven, bijvoorbeeld als iemand liever bij de vader of juist bij de moeder wil wonen. Daar helpen we dan bij.” Sinds oktober 2025 mogen kinderen al vanaf 8 jaar oud zo’n brief schrijven, legt Den Besten uit. Wanneer een kind van 12 jaar of ouder een brief naar de kinderrechter stuurt, moet deze door de rechter verplicht gelezen en beantwoord worden. Den Besten hoopt dan ook dat kinderen door hen beter inzien dat ze in de rechtszaal echt gehoord kunnen worden.
Met de zomervakantie in aantocht, ziet Den Besten de vraag naar advies in familiezaken verder toenemen. “Kinderen willen de regeling voor de zomervakantie toch anders zien, omdat ze anders zes weken op een plek zitten waar ze niet willen zijn.”
Ook voor zaken die te maken hebben met arbeidsrecht lopen veel kinderen de spreekuren binnen. “Vragen over arbeidsvoorwaarden bij een bijbaantje en of ze wel genoeg betaald krijgen, bijvoorbeeld, worden bij ons neergelegd. Dan kijken we ook graag mee.” En verder? “Heel af en toe hebben we een uitschieter, een schorsing van de voetbalclub of iets dergelijks, maar dat komt weinig voor”, vult Den Besten aan.
De gestolen fatbike-zaak
Naast de wekelijkse spreekuren biedt de stichting ook regelmatig voorlichtingen en oefenrechtbanken op scholen aan. Zeker sinds het thema ‘burgerschap’ een prominentere plek binnen het onderwijs lijkt te krijgen, wordt de Kinder- en Jongerenrechtswinkel steeds vaker gevraagd langs te komen. “Tijdens de voorlichtingen leggen we uit wat kinderrecht is, en bespreken we een voorbeeldcasus met de leerlingen. Ze mogen ook anoniem vragen aan ons stellen.” Die voorlichtingen vinden vooral op basisscholen plaats, legt Den Besten uit.
Voor de oefenrechtbanken bezoeken de vrijwilligers vaker het middelbaar onderwijs. “We gebruiken vaak een aansprekende casus: de gestolen fatbike”, lacht Den Besten. Leerlingen krijgen een rol toebedeeld: van verdachte tot rechter. Vervolgens bereiden de vrijwilligers samen met de leerlingen en een mini-rechtszaak voor. “Daar krijgen we vaak heel positieve reacties op.” Daarnaast helpen de voorlichtingen en oefenrechtbanken om meer naamsbekendheid te creëren voor de stichting.
‘Advocaat is heel ver weg’
Ondanks dat de winkel de laatste tijd steeds meer kinderen op het spreekuur ziet verschijnen, merkt Den Besten dat nog niet iedereen op de hoogte is van wat de Kinder- en Jongerenrechtswinkel precies voor jongeren kan betekenen. “Veel kinderen weten helemaal niet dat het er is.” En dat terwijl kinderen in de rechtbank volgens Den Besten juist steeds beter worden gehoord. “Ik hoop dat kinderen er nu ook achter komen dat ze meer zeggenschap hebben dan voorheen misschien leek.” Het is voor kinderen een grote stap om actie te ondernemen, legt Den Besten uit. “Een advocaat is natuurlijk heel ver weg voor kinderen. Maar wij zijn laagdrempelig en kunnen ook over kleinere dingen met ze sparren.”
De Kinder- en Jongerenrechtswinkel hoopt vooral toegankelijk te zijn, in een tijd waarin het vertrouwen in de overheid laag ligt, ook bij kinderen. “Kinderen zijn niet bang voor de overheid, maar zijn wel echt terughoudend met het delen van informatie. Daarom is het extra fijn dat wij een onafhankelijke partij zijn aan wie je alles kunt vragen, zonder oordeel.”
De spreekuren van de Kinder- en Jongerenrechtswinkel vinden iedere maandagmiddag tussen 16.00 en 18.00 uur en iedere woensdagmiddag tussen 15.00 en 17.00 uur plaats, op de Wijde Doelen 8. a
