Stadscomponist Van der Laag wil Utrecht laten zingen
AlgemeenIn Stadsklooster Utrecht, de voormalige Antoniuskerk aan de Kanaalstraat, staat midden in de imposante ruimte een vleugel. Het is de plek waar we de Utrechtse stadscomponist Diederik van der Laag (34) spreken, die hier ook concertprogrammeur is. “Ik had nooit verwacht dat ik van muziek schrijven mijn werk zou maken, laat staan stadscomponist te worden.’’
Sinds dit voorjaar mag Diederik van der Laag zich stadscomponist van Utrecht noemen. Een titel die hem nog altijd verrast. “Ik zat in de trein toen ik werd gebeld”, vertelt hij. “Je meldt je hier niet voor aan. Opeens krijg je te horen dat je bent geselecteerd. Dat was onwijs leuk.” Voor Diederik voelt de benoeming als erkenning. Niet in de laatste plaats omdat zijn muzikale weg allesbehalve vanzelfsprekend was. “Na de middelbare school wilde ik compositie studeren, maar ik werd niet aangenomen op het conservatorium. Op dat moment dacht ik: dan is de muziek niets voor mij.” Dat bleek heel anders uit te pakken.
Van metal naar kamerkoren
Op de middelbare school speelde de Utrechter vooral in metalbands. Hij drumde, speelde gitaar en zong. “Ik denk dat er meer aandacht naar die bands ging dan naar de middelbare school.”
De liefde voor muziek kwam al eerder. Zijn moeder was liefhebber van barokmuziek. “Bij ons thuis was het Bach dat de klok sloeg.” Na studies sociaal werk en humanistiek kreeg hij onverwachts de kans om een muziekstuk te schrijven voor Kamerkoor JIP. “Ik had weinig muzikale bagage. Maar ik verslond boeken over harmonieleer. Het was geen carrièreplan, eerder een obsessie.”
Die obsessie liet hem niet meer los. “Ik had het gevoel: ik moet dit doen. Ook als er niks uitkomt. Ik had nooit verwacht dat ik hier mijn werk van zou maken, laat staan dat ik stadscomponist zou worden.”
Utrecht blijft verrassen
Dat hij juist stadscomponist van Utrecht werd, maakt het extra bijzonder. “Ik ben hier geboren en getogen. Ook toen ik een jaar in Frankrijk en Californië verbleef heb ik altijd ingeschreven gestaan in deze gemeente.”
Volgens Diederik is Utrecht bovendien een unieke muziekstad. “Utrecht wordt weleens de koorhoofdstad van Nederland genoemd. En ik snap wel waar dat vandaan komt. We hebben ontzettend veel koren en een sterke vocale traditie.” Die zangcultuur wil hij tijdens zijn periode als stadscomponist verder zichtbaar maken.
Op 20 juni presenteert Diederik zijn eerste grote project als stadscomponist tijdens de Dag van de Componist. Op de trappen van het Jaarbeursplein moet een groot zangspektakel ontstaan waarin professionele zangers, amateurkoren en bezoekers samen muziek maken.
“Met de stadscomponisten proberen we nieuwe muziek en muzikale gemeenschappen met elkaar te verbinden”, legt hij uit. Het concert op het Jaarbeursplein wordt een half uur durende muzikale reis van verschillende vocale tradities, improvisatie en een speciaal geschreven stadscanon. “De Baltische staten zijn hierin ons voorbeeld. De mensen massa’s die men daar op de been brengt voor zangfestivals zijn ongekend: koren van 10.000 zangers zijn geen uitzondering. Als we een fractie van die kracht en verbinding kunnen oproepen, hebben we een hele rijke ervaring!”
Zangervaring is nuttig, maar geen vereiste. “Natuurlijk vraagt hoogwaardig koorzingen heel veel training, maar de basis van samen muziek maken met je stem is sneller bereikt dan sommige mensen denken.”
Bezoekers mogen op 20 juni tijdens het optreden zelfs aansluiten. “De eerste twintig minuten ben je gewoon toeschouwer." Daarna komt er een moment waarop mensen kunnen meedoen als ze dat willen. Alles draait om veiligheid en doen wat goed voelt.”
Van Utrecht naar Amerika
Inmiddels klinkt zijn muziek al ver buiten de Nederlandse grenzen. Koren in heel Europa en de Verenigde Staten voeren zijn werk vaak uit en regelmatig wordt hij uitgenodigd om les te geven aan conservatoria en universiteiten in het buitenland.
Een bijzondere ontwikkeling voor iemand zonder conservatoriumachtergrond . “Ik vind dat nog steeds heel grappig. Dat je dan een groep muziekstudenten begeleidt terwijl je dat zelf nooit geweest bent.”
Zijn ambities reiken ondertussen verder. “Naast het uitbreiden van ons vocale netwerk in de Verenigde Staten en Azië zou ik ook gewoon graag samenwerken met het Nederlands Kamerkoor, Cappella Amsterdam en het Groot Omroepkoor.”
Maar eerst is er Utrecht. En als het aan Diederik ligt, zingt de stad binnenkort massaal mee. “De menselijke stem zal mij altijd het meest interesseren: wij zijn er omheen gebouwd en we ontkomen er niet aan er iets van onszelf in te leggen.’’