Utrecht wil leegstand van woningen harder aanpakken; mogelijk zelfs boetes voor pandeigenaren

In Amsterdam is al een meldplicht voor leegstaand van kantoren en woningen. Partij voor de Dieren, PvdA en Student & Starter vonden dit een goed idee en riepen met een motie de gemeente Utrecht op om zoiets ook mogelijk te maken in Utrecht.

Nu liggen de eerste conclusies op tafel; de gemeente ziet ook de meerwaarde van een hardere aanpak van leegstand. De lokale overheid spreekt van een ‘leegstandsverordening in combinatie met controles op administratieve leegstand’. Wat betekent dit?

Nieuwe regels

Zo’n leegstandsverordening zorgt ervoor dat de gemeente instrumenten krijgt om leegstand bij woningen aan te pakken. In tegenstelling tot in Amsterdam ziet Utrecht op dit moment vooral voordelen bij woningen en niet bij kantoren. Dit omdat de leegstand bij kantoren laag is.

De gemeente kan met de verordening eigenaren een hoop verplichten. Zo moeten woningeigenaren leegstand van meer dan zes maanden melden en daarover in overleg gaan met de gemeente. Als de leegstand langer dan twaalf maanden duurt kan de gemeente een gebruiker voordragen voor het gebouw en de eigenaar verplichten om voorzieningen te treffen voor de potentiële huurder. Ook kan de gemeente daarbij een maximale huurprijs bepalen. Als de woningeigenaar niet meewerkt kan de gemeente boetes opleggen.

Inbreuk op het eigendomsrecht

De gemeente erkent zelf dat het zware maatregelen zijn. Omdat het een inbreuk kan zijn op het eigendomsrecht. De ervaring van andere gemeentes laat zien dat de regels vooral gebruikt worden om in contact te komen met woningeigenaren, juist ook met eigenaren die eigenlijk niet willen meewerken. Het opleggen van boetes gebeurt zelden.

De gemeente heeft, door de vergelijking te maken met Amsterdam, gekeken wat de nieuwe regels in Utrecht zouden kunnen opleveren. Mogelijk wordt door de aanpak, uitgaande van 800 woningen die jaarlijks onderzocht kunnen worden, 120 panden opnieuw in gebruik genomen worden.

Ook is er nog een ander voordeel. Want er is een verschil tussen feitelijke leegstand en administratieve leegstand. Bij dat laatste staan de panden op papier leeg, maar worden ze wel in meer of mindere mate gebruikt. Zulke woningen worden bijvoorbeeld gebruikt worden als tweede huis, vakantieverhuur of door bewoners die zich niet hebben ingeschreven. Door de leegstandsverordening kan de gemeente dit gerichter gaan controleren en misstanden aanpakken.

Een voorbeeld: in 2017 en 2018 onderzocht de gemeente 100 administratief leegstaande panden in de Binnenstad. Toen controleurs gingen kijken waren er 96 gewoon in gebruik, waarvan een gedeelte ook illegaal gebruikt werd.

Hoe nu verder?

Al het bovenstaande zijn de eerste conclusies. Het komende half jaar gaat de gemeente het voorstel verder uitwerken. Nieuwe regels kosten natuurlijk ook geld, dus de gemeente moet gaan kijken welke maatregelen het beste werken – en daardoor zelfs mogelijk geld kunnen besparen - en hoe die toegepast moeten worden. Binnen een half jaar moet het voorstel er liggen.