Universiteit Utrecht lanceert tool tegen afhankelijkheid van Big Tech

De zogeheten ‘Digital Autonomy Assessment Framework’ is sinds deze week gratis beschikbaar en moet inzicht geven in digitale kwetsbaarheden. Dat betekent concreet: hoe afhankelijk ben je als organisatie van bijvoorbeeld Amerikaanse clouddiensten of Chinese software, en wat gebeurt er als die wegvallen?

Volgens ontwikkelaar Tim van Neerbos is de tool juist bedoeld om dat snel zichtbaar te maken. “Door middel van het beantwoorden van een aantal vragen in de meetlat, kun je eenvoudig aflezen of er snel actie nodig is voor een applicatie of niet.”

Voor wie is de tool bedoeld? 

De tool is niet alleen bedoeld voor universiteiten. Ook Utrechtse bedrijven, instellingen en grotere mkb’ers kunnen ermee aan de slag. Zoals een zorgorganisatie die werkt met Amerikaanse patiëntendossiersystemen, of een lokaal bedrijf dat volledig draait op clouddiensten van partijen als Microsoft, Amazon of Google.

Met de meetlat kun je per applicatie beoordelen:

• hoe groot de externe risico’s zijn (bijvoorbeeld geopolitieke spanningen)

• hoe goed je organisatie die risico’s kan opvangen

• hoe belangrijk de software is voor je dagelijkse werk

Daar rolt een zogeheten ‘autonomiescore’ uit. Die laat zien waar je als organisatie kwetsbaar bent én waar je relatief eenvoudig kunt verbeteren. Bijvoorbeeld door data anders op te slaan, over te stappen op Europese alternatieven of risico’s beter te spreiden.

Afhankelijk van buitenlandse tech

De afhankelijkheid van niet-Europese technologie kan problematisch worden als politieke verhoudingen veranderen of regels worden aangescherpt.

Marije de Vries, strategisch kwartiermaker Digitale Autonomie, benadrukt dat het probleem groter is dan één organisatie. “Digitale autonomie is primair een nationaal en Europees vraagstuk. We vinden het belangrijk om de kennis die we opdoen ook te delen met andere organisaties.”

Doorontwikkelen

De Universiteit Utrecht gebruikt de tool inmiddels zelf om de belangrijkste systemen door te lichten. Op basis daarvan wordt gewerkt aan een meerjarenplan om afhankelijkheden te verkleinen.

Voor Utrechtse organisaties kan de tool een praktisch startpunt zijn. Niet als theoretisch rapport, maar als concrete checklist: waar loop je risico, en wat kun je daar vandaag al aan doen?

De verwachting is dat de meetlat de komende tijd verder wordt doorontwikkeld, samen met andere universiteiten. Daarmee moet het uitgroeien tot een standaardinstrument voor het hoger onderwijs, en mogelijk daarbuiten.