Het is nu officieel: in Utrecht gaat vanaf 1 juli de rem op het stroomnet. Nieuwe of zwaardere aansluitingen komen op een wachtlijst, omdat het netwerk simpelweg vol zit. Na maanden van waarschuwingen en noodmaatregelen is duidelijk geworden dat een tijdelijke ‘stroomstop’ niet meer te voorkomen is. Wat betekent dat concreet voor Utrechters? Vijf vragen en antwoorden.
Vijf vragen over de stroomstop vanaf juli: wat betekent dit voor jou?
1. “Kan ik straks nog een nieuwe laadpaal installeren of naar elektrisch koken overgaan?”
Voor veel Utrechters wordt dat voorlopig lastig. Wie een nieuwe aansluiting nodig heeft of zijn huidige aansluiting wil verzwaren, komt vanaf juli op een wachtlijst te staan. Dat geldt voor zaken als laadpalen, warmtepompen of overstappen op elektrisch koken, omdat die vaak meer capaciteit vragen.
2. “Komt alles met betrekking tot stroom nu op stop te staan?”
Nee, maar het scheelt niet veel. Het is geen totale stop, maar wel een stevige pauze. Grote, al geplande woningbouwprojecten kunnen bijvoorbeeld gewoon doorgaan en aangesloten blijven. Dat is bewust zo geregeld om de woningbouw niet volledig stil te leggen.
Tegelijk geldt voor veel andere aanvragen dat ze moeten wachten. Dat raakt niet alleen bedrijven, maar ook inwoners. Eerder werd al duidelijk dat vrijwel alle aanvragen, groot én klein, geraakt kunnen worden. Dat blijkt nu ook daadwerkelijk het geval te zijn.
3. “Moet ik mij voorbereiden op een stroomstoring?”
Dat is niet direct de verwachting, maar het risico is wel groter dan voorheen. De pauzestop vanaf juli is juist bedoeld om een stroomstoring te voorkomen. Als het stroomnet te zwaar belast raakt, kan dat namelijk tot uitval leiden.
Tegelijk wordt er achter de schermen wel rekening gehouden met noodscenario’s, zoals het tijdelijk afschakelen van grote verbruikers. In uiterste gevallen zouden ook delen van het net kort zonder stroom kunnen komen te zitten, al is dat echt een laatste redmiddel.
Voor inwoners betekent dit vooral dat slimmer omgaan met stroom steeds belangrijker wordt, bijvoorbeeld door apparaten buiten de piekuren te gebruiken.
4. “Waarom speelt dit in Utrecht en niet in de rest van Nederland?”
Het probleem speelt op meer plekken, maar in Utrecht is de druk extra groot. De provincie Utrecht is samen met Gelderland en Flevoland een van de gebieden waar het stroomnet het snelst volloopt. De vraag naar elektriciteit groeit hier simpelweg sneller dan het netwerk kan worden uitgebreid.
Dit komt door de snelle groei van de stad, de toename van elektrische auto’s en de overstap naar elektrisch verwarmen en koken. Vooral op piekmomenten, aan het einde van de middag en begin van de avond, raakt het net overbelast.
Om een totale stop te voorkomen, is het stroomnet opgedeeld in vijf aparte gebieden: delen van Flevoland, Gelderland en de randen van Utrecht, en daarnaast een groot centraal deel van de provincie Utrecht.
In vier van die gebieden, Flevoland, Gelderland en delen van Utrecht buiten het grootste knelpunt, is met maatregelen nog nét genoeg ruimte om nieuwe aansluitingen (beperkt en met prioriteit) door te laten gaan. Maar voor een groot deel van Utrecht, waaronder de stad Utrecht, geldt dat niet. Daar is het net zo vol dat er wél een tijdelijke pauze komt en nieuwe aanvragen dus op een wachtrij belanden.
5. “Hoe en wanneer is dit opgelost?”
Een snelle oplossing is er niet. Het uitbreiden van het stroomnet is de belangrijkste stap, maar dat kost jaren. Grote projecten, zoals nieuwe hoogspanningsstations rond Utrecht, worden wel versneld uitgevoerd en zouden ongeveer twee jaar eerder klaar moeten zijn dan gepland, rond 2031.
Tot die tijd wordt elk halfjaar gekeken of er weer ruimte vrijkomt op het net. Het eerste moment daarvoor is in oktober dit jaar. Ondertussen wordt geprobeerd het bestaande net slimmer te gebruiken, bijvoorbeeld door stroomverbruik te spreiden of tijdelijk op te vangen met generatoren.
