De gevolgen van een mogelijke stop op nieuwe stroomaansluitingen in Utrecht zijn veel groter dan tot nu toe werd gedacht. Waar eerder vooral werd gekeken naar vertraging van woningbouw en problemen voor grote bedrijven, blijkt nu dat vrijwel de hele stad geraakt zal worden. Van nieuwbouwwoningen tot kleine ondernemers en van laadpalen tot zorg: “ALLE aanvragen voor een netaansluiting (groot of klein) komen op een wachtrij”, schrijft de gemeente.
Impact dreigende aansluitstop véél groter dan gedacht: “Alle aanvragen voor een netaansluiting (groot of klein) komen op een wachtrij”
De nieuwe impactanalyse schetst een somber beeld. Het stroomnet zit nu al vol en op piekmomenten raakt het overbelast. Nieuwe aansluitingen worden steeds lastiger en als er een echte aansluitstop komt, betekent dat simpelweg dat er geen ruimte meer is. Niet voor grote projecten, maar ook niet voor kleinere aanvragen.
In eerdere berichtgeving lag de nadruk vooral op grote bedrijven en grote bouwprojecten. Die lijn verschuift nu duidelijk. De gemeente maakt expliciet dat een aansluitstop “alle aanvragen voor een netaansluiting” raakt, dus ook bestaande woningen, kleine bedrijven en bijvoorbeeld laadpalen.
Woningbouw veel harder geraakt
Dat de woningbouw onder druk staat, was al bekend. Maar de omvang daarvan blijkt groter dan gedacht. Volgens de analyse is voor een groot deel van de geplande woningen de aansluiting onzeker. “Voor circa 20 procent van de woningen is onduidelijk of ze realiseerbaar zijn bij een aansluitstop”, staat in het rapport.
Het gaat daarbij niet alleen om vertraging. Een deel van de projecten dreigt helemaal stil te vallen, of wordt zo duur dat ontwikkelaars afhaken. Ook moeten plannen mogelijk worden aangepast, bijvoorbeeld door minder duurzaam te bouwen of andere eisen los te laten.
Stad loopt miljoenen mis
De gevolgen zijn ook financieel fors. De gemeente rekent op een economische schade van 75 tot 225 miljoen euro per jaar. Dat komt doordat bedrijven minder kunnen groeien, investeringen uitblijven en projecten vertragen.
Volgens de analyse verslechtert het ondernemersklimaat “over de breedte” en wordt het moeilijker om nieuwe bedrijven aan te trekken. Ook de groei van werkgelegenheid komt onder druk te staan.
Terugval in verduurzaming
De gemeente schrijft dat netcongestie “een forse impact heeft op de energietransitie” en dat inwoners langer afhankelijk blijven van gas.
Dat heeft directe gevolgen voor de portemonnee. Gas wordt naar verwachting duurder door Europese maatregelen, terwijl energiearmoede nu al bij ruim 5 procent van de huishoudens speelt. De kans is groot dat meer mensen moeite krijgen met het betalen van hun energierekening.
Ook praktische verduurzaming wordt lastiger. Zonnepanelen leveren niet altijd terug en bedrijven kunnen hun daken vaak niet meer volledig benutten. “Het dak volleggen met zonnepanelen is voor veel bedrijven niet meer mogelijk”, staat in het rapport.
Terug naar fossiel
Om de stad draaiende te houden, wordt gekeken naar noodoplossingen. Daarbij ontkomt ook Utrecht niet aan fossiele middelen. In de analyse wordt dat vrij direct benoemd: “In de huidige maatregelen zit ook een aantal tijdelijke fossiele oplossingen.”
Dat betekent bijvoorbeeld dat generatoren nodig zijn om bouwprojecten of voorzieningen van stroom te voorzien. Ook blijft een deel van het gemeentelijk wagenpark (denk aan vuilniswagens) voorlopig afhankelijk van diesel, simpelweg omdat er niet genoeg capaciteit is om alles elektrisch te laten rijden. De gemeente geeft aan dat daarom “een deel van de voertuigen toch in diesel is aangekocht.”
Gevolgen in de zorg en wijken
De impact stopt niet bij economie en bouw. Doordat er minder woningen bijkomen, remt ook de doorstroming in de stad. Dat werkt ook door in de zorg en opvang. Dit kan gevolgen hebben voor “vrouwenopvang, beschermd wonen, jeugdzorg, statushouders en Oekraïense ontheemden”, aldus de gemeente.
De gemeente waarschuwt voor “stagnatie van uitstroom uit opvanglocaties” en een toenemende druk op voorzieningen. Dat kan leiden tot langere wachttijden, hogere zorgkosten en zelfs meer dakloosheid. Ook de leefbaarheid in wijken kan onder druk komen te staan.
Probleem voorlopig niet opgelost
Hoe het verder gaat, is onzeker. De gemeente schetst meerdere scenario’s, maar duidelijk is dat de problemen nog jaren kunnen aanhouden. Tegelijkertijd benadrukt de gemeente dat zij zelf maar beperkt invloed heeft op de oplossing. Voor het vergroten van de capaciteit en het voorkomen van een aansluitstop is Utrecht vooral afhankelijk van keuzes van het Rijk en de netbeheerders.
