Burgemeester Dijksma heeft nog dezelfde dag gereageerd op vragen van politieke partijen over het politieoptreden tegen klimaatactivisten afgelopen vrijdag. In Utrecht werden zo’n honderd activisten van Extinction Rebellion opgepakt, er rezen vragen over de proportionaliteit van het optreden van politie en gemeente.
Burgemeester Dijksma verdedigt politieoptreden tegen klimaatactivisten Extinction Rebellion
Dijksma verdedigt het politieoptreden, omdat de opgepakte activisten mee zouden hebben gedaan aan acties die niet vooraf waren aangekondigd en daarmee niet zouden vallen onder het demonstratierecht. Volgens de burgemeester leverden de acties gevaar op voor omstanders, het verkeer en de volksgezondheid.
Extinction Rebellion hield vrijdag meerdere acties in Utrecht. De demonstratie op het Jaarbeursplein was aangekondigd en volgens de burgemeester zijn afspraken gemaakt over een veilig verloop van de demonstratie. “Wij geven zoveel mogelijk ruimte aan demonstraties, ook tijdens COVID […] Demonstreren is een grondrecht en wordt alleen ingeperkt indien er sprake is van vrees voor wanordelijkheden, risico’s voor het verkeer en/of risico’s voor de gezondheid”, schrijft het college in antwoord op de vragen.
Niet aangekondigd
Elders in de stad werden door de actievoerders op meerdere plekken ‘blokkerende acties uitgevoerd’. Volgens het college zijn die acties niet vooraf aangekondigd en gaven actievoerders aan ‘bewust de wet te overtreden’.
“Voorafgaand zijn deelnemers gewaarschuwd dat blokkeren strafbaar is en dat hiertegen zou worden opgetreden”, schrijft de burgemeester. “De politie geeft aan dat de actievoerders zijn aangesproken. Zij hebben de mogelijkheid gekregen om in groepjes van twee naar de demonstratie op het Jaarbeursplein te gaan. Personen die bleven (blokkeren) hebben het bevel gekregen om te verstrekken in verband met verstoring van het verkeer en de openbare orde en overtreding van het groepsverbod.”
“Actievoerders gaven aan bewust de wet te overtreden”
De acties elders in de stad, zoals op de Zeedijk, vielen volgens het college niet onder bescherming van de Wom (Wet openbare manifestaties) omdat er vooraf geen kennis van was gegeven.
Daarom “diende eenieder zich te houden aan COVID-regels zoals de 1.50 meter en de verboden groepsvorming van meer dan twee personen.” Het college noemde het politieoptreden vrijdag ‘adequaat’ en blijft daarbij. De activisten die werden opgepakt zijn aangehouden op basis van APV, artikel 2.1 (verstoren van de openbare orde). Onder hen was ook de organisator van de demonstratie op het Jaarbeursplein.
Tekst loopt door onder foto
Vragen waren er ook over de behandeling van de aangehouden activisten. Volgens het college is met het vervoer van de aangehouden verdachten gebruikgemaakt van de COVID-regels die gelden in het openbaar vervoer. “Er is daarom ook gebruik gemaakt van bussen uit het openbaar vervoer waarbij de 1.50 meter niet altijd van toepassing is als passagiers een mondkapje dragen. Vanuit de politie werd voor het vertrekken van de bus een mondkapje gefaciliteerd.”
De aangehouden actievoerders werden overgebracht naar Houten en zouden daar urenlang vast zijn gehouden zonder de mogelijkheid van toiletbezoek. Volgens het college klopt dat niet. “De actievoerders zijn aangehouden voor het overtreden van de APV en op de gebruikelijke wijze behandeld”, aldus de burgemeester.
“Voor een dergelijke overtreding kan een verdachte namelijk 6 uur worden opgehouden.” Eenmaal aangekomen in Houten konden de arrestanten gebruikmaken van sanitaire voorzieningen. “Maar zoals vaker in cellencomplexen zijn er wachttijden voor het gebruik.” Veel actievoerders hadden volgens de burgemeester zelf eten bij zich en de politie zou ze eten en drinken hebben aangeboden. “Aangehouden personen kregen de ruimte om te roken en in de buitenlucht te vertoeven.”
Avondklok
Een aantal actievoerders heeft langer dan 6 uur vastgezeten, omdat ze, zo schrijft de burgemeester “weigerden hun identiteit kenbaar te maken”. Vier personen hebben daarom de nacht in de cel doorgebracht.
“Vier personen hebben de nacht in de cel doorgebracht”
De rest is door de politie afgezet in de buurt van een openbaar vervoersvoorziening in Woerden, Nieuwegein, Amersfoort en Driebergen-Zeist. Iedereen die na de avondklok werd vrijgelaten “is medegedeeld dat zij geen boete zouden krijgen voor het overtreden van de avondklok”.
Tekst loopt door onder foto
Andere demonstraties
Volgens de burgemeester verschilt de actie van Extinction Rebellion van andere demonstraties, zoals bij de abortuskliniek en demonstraties tegen de coronamaatregelen. “Zoals toegelicht vielen de acties, buiten de demonstratie op het Jaarbeursplein, niet onder het demonstratierecht. De actievoerders spraken vooraf over disruptieve acties. Hierbij is de wet bewust overtreden, waartegen is opgetreden.”
De burgemeester besluit de brief met de woorden dat iedereen zich aan de wet dient te houden. “Indien een organisator een demonstratie wil organiseren en daarvoor tijdig een kennisgeving indient, faciliteren wij deze demonstratie in beginsel. […] Het demonstratierecht mag niet worden gebruikt om blokkades in te richten en/of strafbare feiten te plegen.”
