Geen eigen tuin in Utrecht? Er zijn andere opties om het groen op te zoeken Geen eigen tuin in Utrecht? Er zijn andere opties om het groen op te zoeken

Geen eigen tuin in Utrecht? Er zijn andere opties om het groen op te zoeken

Geen eigen tuin in Utrecht? Er zijn andere opties om het groen op te zoeken
Foto's: Bas van Setten
Groen in de stad maak gezond en gelukkig. Deze zomer zullen parken en stadsstranden extra vol zijn, nu veel mensen door corona niet op vakantie gaan. Ondertussen hebben steeds minder mensen een eigen tuin, dus moet de Utrechter op zoek naar ander groen, zoals een volkstuin. Daarvoor zijn de wachtrijen lang, want ze zijn populairder dan ooit. Met name jonge stadsbewoners hebben meer interesse in tuinieren. Maar de gemeente steunt liever lokale initiatieven die toegankelijk zijn voor grotere groepen bewoners. Waar moet de Utrechter het groen deze zomer zoeken, en waarom? Een ronde langs de opties.

Groen in de stad maak gezond en gelukkig. Deze zomer zullen parken en stadsstranden extra vol zijn, nu veel mensen door corona niet op vakantie gaan. Ondertussen hebben steeds minder mensen een eigen tuin, dus moet de Utrechter op zoek naar ander groen, zoals een volkstuin. Daarvoor zijn de wachtrijen lang, want ze zijn populairder dan ooit. Met name jonge stadsbewoners hebben meer interesse in tuinieren. Maar de gemeente steunt liever lokale initiatieven die toegankelijk zijn voor grotere groepen bewoners. Waar moet de Utrechter het groen deze zomer zoeken, en waarom? Een ronde langs de opties.

Tekst: Marieke Rotman

Overvolle parken, kades en stadsstranden, volgepakt met stadsbewoners die verkoeling zochten. Tijdens de eerste hittegolf van het jaar was het, ondanks corona, druk buiten. We kunnen er maar beter aan wennen, want meer Utrechters dan ooit zullen deze zomer hun vakantie in de stad spenderen. Uit landelijke peilingen blijkt dat ongeveer de helft van de Nederlanders van plan is deze zomer thuis te blijven. En die willen met mooi weer naar buiten. Een verstandig idee, want groen is gezond.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Park Paardenveld

Gelukkig in het groen

‘Groen in de stad geeft verkoeling, een waterbuffer, meer biodiversiteit en maakt gelukkiger en gezonder’ somt onderzoeker Robbert Snep van Wageningen University & Research op. Als adviseur helpt hij steden groener te worden, onder andere bij de ontwikkeling van nieuwe stadswijk Merwede. Geen gemakkelijke taak, want bij bouwprojecten blijft steeds minder ruimte over voor tuinen. Veel bewoners zijn aangewezen op openbare plekken.

Het belang van groen dringt wel steeds meer door bij beleidsmakers, merkt Snep. “Maar het is een lange weg van beleid naar uitvoering. Daar zijn zoveel partijen en belangen bij betrokken dat van de goede bedoelingen vaak weinig overblijft.” Ook in Utrecht blijkt het moeilijk: in de Groenmonitor van 2017 bungelde Utrecht nog bij de onderste 15 procent gemeenten als het op stedelijk groen aankomt.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Park Lepelenburg

Wachtlijst

Toch zijn er opties voor Utrechters zonder tuin. Parken vol barbecuende studenten zijn geen vreemd gezicht meer, maar ook volkstuinen, stadstuinen en pluktuinen zijn populair. De vraag stijgt: op een volkstuin moet je vaak een paar jaar wachten. “Op de wachtlijsten van Utrechtse volkstuinen staan tientallen mensen”, zegt Herman Vroklage van de Algemene Vereniging Volkstuinders Nederland (AVVN). “We zien twee ontwikkelingen. Ten eerste groeit de interesse al jaren, vooral onder jongeren. Mensen zijn meer bezig met gezond leven, dichter bij de natuur. Als je zelf groenten verbouwt weet je precies wat je eet.”

De tweede ontwikkeling is veel recenter: begin april stroomden de telefoontjes van mensen die een volkstuin zochten binnen. “Door corona merkten we extra belangstelling. Logisch, je zit opgesloten, in de stad vaak in een flat. Dan kan je in je volkstuin toch even naar buiten en de buurman groeten.”

Tekst gaat verder onder afbeelding

Lokale initiatieven

Door de stijgende vraag ontstaan steeds meer zelfstandige initiatieven. Neem Koningshof aan de Koningsweg. Op een zaterdag word je hier verwelkomd door een groentekraam. Bietjes, koolrabi, courgette: de eigen oogst wordt verkocht. Loop je door, dan kom je langs kassen vol tomaten, bonen en komkommers, en daarachter: volkstuintjes.

“Het is hier een georganiseerde chaos”, zegt Akke Bink, een van de vier oprichters. Ze beent op en neer over het terrein, ondertussen over en weer roepend met vrijwilligers. We staan inmiddels bij de tuinen. “We hebben het land sinds 2012 stukje bij beetje ontgonnen en nieuw leven ingeblazen.” Inmiddels is het een bloeiend project: de tuintjes staan vol bloemen en planten, in de kas drinken tuinders, vrijwilligers en betrokkenen samen een kopje koffie.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Akke Bink in het Koningshof

Bestuursvoorzitter Noraly Roozendaal is bezig naambordjes voor de bloementuin te maken. Met zorg lakt ze samen met een andere vrijwilliger de ijzeren stelen en steekt ze dan in de grond. “Ik ben voorzitter, maar doe hier vooral waar ik goed in ben”, zegt de grafisch ontwerper, die hier elke zaterdag te vinden is. Net als alle vrijwilligers trouwens. “Het kost behoorlijk wat tijd en levert geen geld op. Maar wel een hoop energie.”

Dat merken meer mensen, want ook hier is al tijden een wachtlijst van zo’n twintig man. “Vroeger was een volkstuin meer iets voor gepensioneerde mannen”, zegt Akke. “Alleen al omdat er geen wc was: niet echt vrouwvriendelijk.” Maar ze merkt een omslag. “Steeds meer jonge mensen kloppen hier aan.”

Op zoek naar meer tuinen

De groeiende vraag was voor de gemeente aanleiding om een locatieonderzoek te starten naar mogelijke nieuwe plekken voor volkstuinen. Maar in november 2018 luidde het oordeel: volkstuinen vragen veel ruimte terwijl relatief weinig mensen ervan profiteren. De stad is dichtbevolkt, er is weinig ruimte, daar past de privétuin misschien niet meer in. Kijk naar Merwede waar zeventien “bouwblokken” komen, zonder tuin. Liever faciliteert de gemeente daarom lokale initiatieven waar meer mensen van kunnen genieten.

Er gebeurt inmiddels al van alles, zegt de woordvoerder van wethouder Hooijdonk van Mobiliteit, Energie en Groen. Er zijn een hoop groene initiatieven, zegt hij: “Een mooi voorbeeld is het Groene Loperpad in West. Dat hebben we samen met bewoners gemaakt, langs bestaand en nieuw aangelegd groen, zoals het Tiny Forest Bosch van Wijk aan de Cremerstraat.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Verder is er het Groene Lint in Overvecht, het rondje stadseiland langs de oevers van het Merwedekanaal en Amsterdam-Rijnkanaal, de Historische Moestuin de Haar die we ondersteunen en kijken we met NS en ProRail naar de mogelijkheden rond het spoor. We zijn ook met bewoners bezig met het Groene Lint in Overvecht, dat aanwezige groene plekken verbindt. En dan is er nog het rondje stadseiland langs de oevers van het Merwedekanaal en Amsterdam-Rijnkanaal.” Ook maakte de gemeente in februari bekend een Groen Steun- en Informatiepunt te willen oprichten, om lokale vraag en aanbod nog beter aan elkaar te kunnen koppelen.

Distels en bramen

Bij Koningshof hopen ze als lokaal initiatief ook op steun van de gemeente. “Ze zijn hier laatst komen kijken. Als ze ons willen steunen kunnen we misschien uitbreiden naar hierachter.” Roeland Meek, ook een van de oprichters van Koningshof, gebaart naar het braakliggende stuk land naast de tuintjes. Koningshof opereert tot nu toe zonder subsidie. Het is een particulier project, acht jaar geleden gestart door vier landschapsarchitecten. Een van hen was Robert Jongerius, de zoon van Jos Jongerius, de eigenaar van het stuk land.

Jos was een van de zeven kastuinders die ooit aan de Koningsweg huisden. Toen die tuinders niet meer tegen de massaproductie van moderne bedrijven op konden zijn ze een voor een gestopt. Jos’ zoon Robert opperde dat ze het land een nieuwe bestemming konden geven. “De kas stond vol distels en bramen toen we hier voor het eerst kwamen”, vertelt Akke. De vier architecten gingen met Jos in gesprek en zo ontstond Koningshof.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Jos Jongerius in Koningshof.

Niet lezen maar doen

Jos Jongerius zelf is hier ook nog vaak te vinden. De voormalig tuinder heeft het verweerde gezicht van iemand die zijn leven buiten heeft doorgebracht en rijdt op zijn fiets over het terrein. Hij geeft hier en daar een aanwijzing of berispt iemand die zijn tuin niet goed verzorgt. Ook hij ziet een verandering in publiek. “Al die jonge mensen die in de stad in een duiventil wonen komen erachter dat de hele dag achter de laptop zitten ook niet alles is. En dan komen ze hier.” Jos is blij dat het terrein nieuw leven is ingeblazen, maar ziet het tuinieren van de nieuwe generatie soms met lede ogen aan: “Gisteren stond iemand bonen te plukken, maar trok de halve plant mee. Ze hebben een universitaire opleiding, zitten hier allemaal boeken te lezen over tuinieren. Dan zeg ik: je moet niet lezen, maar doen!” Roeland grinnikt. “Zonder Jos zou hier weinig geoogst worden.”

Wandelplantsoen

Waar kan de Utrechter zonder tuin deze zomer heen om van al die voordelen van groen te profiteren? Bij Koningshof zijn de volkstuinen vol, maar kun je wel een kopje koffie drinken of je aanmelden als vrijwilliger. En zo zijn er meer volkstuinen waar je terecht kunt. “Ons Buiten in Voordorp is een lichtend voorbeeld”, zegt Vroklage van de AVVN. “Zij betrekken de buurt actief met bijvoorbeeld een wandelplantsoen.” In Rijnvliet wordt een voedselbos aangelegd, naast de Metaal Kathedraal.

“Je kunt bij ons de proeftuin bezoeken, kinderen kunnen naar de Zomer BUITENschool en je kunt gaan wandelen met de Onkruideniers om te leren over eetbare wilde planten”, zegt Maureen Baas, oprichter van de Metaal Kathedraal. De gemeente Utrecht is tot slot ook bezig met het verzamelen van de mooiste ommetjes die mensen hebben ontdekt in de coronatijd. Die worden binnenkort gebundeld op een kaart, zodat de Utrechtse wandelaar deze zomer nieuwe routes kan ontdekken


Gezond en gelukkig

Groen maakt ons gezonder en gelukkiger. Dat concludeerden wetenschappers al in de jaren 80 toen bleek dat ziekenhuispatiënten met uitzicht op bomen sneller genazen. Groen verlaagt stress, zorgt voor een ontmoetingsplek, verleidt tot gezond bewegen en koelt de stad in de zomer. Dat laatste is met de hittegolven van de afgelopen jaren geen overbodige luxe. Stadsgroen in de juiste vorm kan ook gezondheidsproblemen en vereenzaming helpen voorkomen.

Helaas is het niet zo simpel als zoveel mogelijk vierkante meters groen in de stad najagen, zegt onderzoeker Robbert Snep van Wageningen University & Research. “Om te profiteren van natuur om je heen is er meer nodig dan “decor-groen”. Je moet niet alleen een boom neerzetten, maar nadenken over waarom die boom daar moet staan. Wil je dat mensen erop uitkijken vanuit hun woning, wil je dat het park een sociale functie heeft, heeft de boom voldoende water om tijdens hitte te koelen? Dat soort zaken zorgen ervoor dat groen echt bijdraagt aan de leefbaarheid van de stad.”

15 Reacties

Reageren
  1. Wim Vreeswijk

    Het is wellicht ook een idee om veel meer grondgebonden eengezinswoningen te realiseren en veel minder hoogbouw zoals nu de bedoeling is van het college, zodat veel meer Utrechters kunnen gaan genieten van zon in eigen tuin.

  2. Marco

    Mooi innitatief is om samen met bewoners het groen wat er is ook goed te onderhouden, daarbij de kinderen (van nu) erbij te betrekken, zij zullen samen met ons moeten zorgen voor een schonne wereld. Een beter milieu begint bij jezelf. Weg van de spelcomputers, weg achter de schermen, samen met je ouders lekker je handen gebruiken. Wijkspeeltuin de Boog heeft een mooi innitatief gestart om samen met bezoekers en mensen die graag hun handen willen gebruiken lekker tuinieren in de breedste zin van het woord. Van vegen tot onkruid wieden tot huttebouwen organisatie/helpen Wat men daar merkt is dat er veel leuke ideeën zijn, maar dat er mensen nodig zijn zoals jij die op wat voor manier hun steentje bij kunnen dragen. Bijvoorbeeld als tuinhulp, vrijwillig bestuurslid, stage plek voor beheerders, weekend hulp, website bouwer, app bouwer, Excel specialist of misschien wel goede contactuele eigenschappen om met de gemeenteaan tafel te blijven. Kijk eens bij “Speeltuinmedewerkers & Bestuur | Wijkspeeltuin De Boog” http://www.wijkspeeltuindeboog.nl/speeltuinmedewerkers/

    Zorg dat je hun helpt om te voorkomen dat dit stukje wijkhuis niet verloren zal gaan.

    Is De Boog te ver kijk eens in jou wijk hoe jij kunt helpen.

  3. J.Figee

    Ik ben blij met alle initiatieven om onze mooie stad groener te maken en te zorgen dat deze gezonde plekken voor iedere bewoner toegankelijk zijn. Niet iedereen heeft Inderdaad de luxe van een tuin.
    Ik zou het mooi vinden als de bevoorrechten met de ruimte voor een tuin
    tenminste voor vijftig tot vijfenzeventig procent er planten in zetten.
    Dat scheelt weer wat hitte in de stad, er komt ook meer ruimte voor dieren, biodiversiteit en tijdens zware regenbuien stroomt de straat niet meer vol.
    Maar hoe overtuig je bewoners om planten in hun tuin te zetten?
    In een tuincentrum kom je wel planten tegen, maar de meeste ruimte wordt ingenomen door barbecues en loungesets die een droom van gezelligheid beloven. Hoe zou deze belofte gecombineerd kunnen worden met een tuin, waar je tussen de planten in zit?
    Dan wordt onze stad weer iets meer hittebestendig en leefbaarder voor iedere bewoner.
    I

  4. jelle

    Er is een toenemend tekort aan openbare groen plekken. Doordat alles wordt volgebouwd nemen deze plekken niet alleen af maar zorgen bezoekers ook voor toenemende overlast. Denk bijvoorbeeld aan Lepelenburg, maar ook aan het sluisje in Lombok zie ik een extreme hoeveelheid mensen zitten. Buurtbewoners klagen hier steen en been over. Wat mij betreft komt er een maximum aantal inwoners van Utrecht. Alleen op die manier kan je de leefbaarheid van een stad garanderen.

  5. Val

    Wat een mooie ontwikkelingen allemaal!
    Meer groen gewoon doen💪
    De een sla de ander witlof weer een peultjes en dan uitwisselen met elkaar net als vroeger. De gesloten beurzen weer terug. Op naar de ruil- hand -el🤝

  6. Jago van den Akker

    En mochten er nog mensen in Vleuten-De Meern zin hebben om te komen moestuinieren: op buurtmoestuin “Kasteeltuin Nijevelt” in Veldhuizen zoeken we nog vrijwilligers die zin hebben om mee te tuinieren en delen in de oogst! 🙂

  7. Koel Hoofd

    Mensen, lees eens kritisch wat hier staat!

    – “Groen in de stad maak gezond en gelukkig.
    – “Groen in de stad geeft verkoeling, een waterbuffer, meer biodiversiteit en maakt gelukkiger en gezonder’
    Daar hoef je niet gestudeerd voor te hebben om dat te weten.
    Maar:
    – “In de Groenmonitor van 2017 bungelde Utrecht nog bij de onderste 15 procent gemeenten als het op stedelijk groen aankomt.”

    Hoe kan dit???
    Want GL en D66 hebben sinds 2010 totale controle in de stad.
    Beide partijen zweren bij hoog en bij laag dat ze groen, duurzaam en sociaal zijn….

    Dit is echter hun beleid:
    – De stad is dichtbevolkt, er is weinig ruimte, daar past de privétuin misschien niet meer in. Kijk naar Merwede waar zeventien “bouwblokken” komen, zonder tuin.

    Kortom:
    Meer mensen = meer beton = meer inkomsten = minder groen = en nu is ook de ‘privetuin’ ongewenst. Immers, meer mensen in flats van meer dan 8 hoog leveren meer op dan huis+tuintje+thuiskantoor. .

    Maar om het gepeupel zoet te houden wordt er geld aan de eigen achterban gegeven zodat deze met een goed gevoel groen kunnen zijn:
    – “de gemeente steunt liever lokale initiatieven die toegankelijk zijn voor grotere groepen bewoners.”

    Dat de wethouder en haar ambtenaren feitelijk het spoor volkomen bijster zijn en eigenlijk nooit buiten hun suerp onduurzame stadskantoor komen bewijst de woordvoerder:
    – “Er gebeurt inmiddels al van alles, zegt de woordvoerder van wethouder Hooijdonk van Mobiliteit, Energie en Groen. Er zijn een hoop groene initiatieven, zegt hij: “Een mooi voorbeeld is het Groene Loperpad in West. Dat hebben we samen met bewoners gemaakt, langs bestaand en nieuw aangelegd groen, zoals het Tiny Forest Bosch van Wijk aan de Cremerstraat.”

    Dat Tiny Forest Bosch van Wijk is helemaal niet aan de Cremerstraat. Daar heeft de gemeente net al het ecologisch groen vernietigd in het kader van cheap shit groenvoorziening, en de beleving van het groen ondergeschikt gemaakt aan prioriteit aan fietscomfort. Het is er wel groen, binnenkort staan de brandnetels weer 2m hoog terwijl het vorig jaar nog vol bloeiende struiken stond. Hij heeft hier de Cremertuin, met bordje “verboden voor onbevoegden”, in gedachten.
    Een verloederd terreintje met onkruid en een picknick tafel. Opgericht door bewoners die ontdekt hebben dat je gratis kan pinnen bij de gemeente als je maar groen doet en op ze stemt.

    Dit Tiny Forest Bosch van Wijck is een verbaal gepimpte speelplek in het Majellapark vol prachtige bomen, vogels, kleine zoogdiertjes en complete ecosystemen van insecten. Een openbaar park waar het goed toeven is, wat nu verkleind is met hobby speeltuintje voor de kinderen van de elite.

    Kortom, wanbeleid door de gemeente. Geldverspilling, zinloze milieubelasting, ecologische groenvernietiging en nepotisme omdat geld verdienen en stemmen kopen belangrijker is. Blijf vooral op GL en D66 stemmen, dan woont u straks in een bloedhete betonnen stad vol windmolens en zonnecellen waar openbaar groen alleen beschikbaar is voor de elite. U zult het thuis enkel in een pot vinden.

  8. WvR

    Daarom heeft GroenLinks ook het “inbreiden” uitgevonden: Het volbouwen van ruimte in de stad.

    En wanneer dat eenmaal gebeurd is, kun je daarna de gevolgen van je eigen plannen beschouwen, en tot de conclusie komen dat er erg weinig ruimte voor prive groen is in de stad.

    De volgende stap is grootmoedig een bericht wereldkundig maken dat GroenLinks de stedelingen graag wil helpen en faciliteren bij het zoeken naar wat groen om in te tuinieren.

    Ze zullen het ongetwijfeld goed bedoelen, maar het rammelt aan alle kanten.

  9. Binnenstadbewoner

    Beginnen met het adopteren van openbaar groen in je eigen buurtje, al is het maar de boomspiegel voor je eigen huis. Grotere plantsoenen kun je ook onderhouden. Aanvragen bij de gemeente als buurt en de gemeente zorgt er in samenspraak met bewoners voor dat het vol mooie planten komt te staan. Bewoners doen het verdere onderhoud en dat hoeft echt niet veel tijd te kosten, is goed voor de saamhorigheid en gemeente spaart onderhoudskosten uit.

  10. Don

    De spijker op zijn kop Koel Hoofd stop de verdichting waanzin van dit GL D66 college en zorg dat Utrecht leefbaar blijft.

  11. G.H.

    “Er gebeurt inmiddels al van alles, zegt de woordvoerder van wethouder Hooijdonk van Mobiliteit, Energie en Groen. Er zijn een hoop groene initiatieven, zegt hij.”

    Echter, wat de woordvoerder niet vertelt is dat zijn bazin zich tegelijkertijd manifesteert als Grote Groenbestrijder.
    Het bewonersinitiatief om het Daalsepark te behouden, zou volgens de gemeente namelijk ‘financieel niet houdbaar’ zijn.

    Daarom heeft ons linkse college, met o.a. GroenLinks-wethouder voor Groenzaken mevrouw Van Hooijdonk erin, besloten om het Daalsepark op te ruimen en er appartementen te gaan bouwen.

    Hoe kan het behouden van bestaand groen, i.c.m. het realiseren van een lucratief paviljoen, financieel minder ‘houdbaar’ zijn dan elders nieuw groen te realiseren, wat alleen maar meer investeringen vergt?
    Het schijnt dat de wethouder zich op een ander dossier ook wel eens een paar eurootjes heeft vergist, daarom zou ik daar graag een degelijke financiële onderbouwing bij zien.

  12. Zuilen030

    Er moeten de komende jaren nog duizenden mensen in Utrecht gepropt worden, verdichting heet dat, de conclusie is dat er voor groen steeds minder ruimte overblijft, je kunt elke postzegel groen wel een park noemen maar op lange termijn gaat dat niet werken, dus stoppen met proppen en leefbaar houden deze mooie stad.

  13. Els Wegdam

    Ik vind het zo jammer dat zoveel mensen die een grondgebonden woning kopen, al het groen uit de tuin halen en deze vol leggen met tegels.
    Is het een goed plan om aan mensen die een grondgebonden woning willen kopen te vragen een deel van de tuin onbetegeld te laten? Of hen te adviseren een appartement met een balkon of loggia te kopen? En zo bewoners die van tuinieren en van een mooi begroeide tuin houden, de gelegenheid te geven deze te kopen?
    Of kan de gemeente in Utrecht een “tegeltax” gaan invoeren?
    Als het doorgaat zoals het nu gaat ligt het niet alleen aan het dichtbouwen van de stad, maar aan bewoners zelf.

  14. Pee

    Groenlinks , die naam misleid .
    Ze zijn zogenaamd ook tegen die biomassacentrale ,maar achter de schermen vierden ze feest met de opening van die centrale.
    Verander de naam groenlinks maar in betonlinks.
    Woontorens bouwen met een stukje gras op het dak en klimop langs de wanden is geen oplossing voor het verwijderde groen ,dat heeft geen toekomst en gaat een pakket problemen opleveren qua ongedierte en schimmels.
    Ook daken van schuurtjes van gras voorzien is geen blijvende oplossing omdat de boel verbrand en verdort en instortingsgevaar oplevert door het gewicht ,wat na een flinke bui de boel blijvend verzwaard.
    Ook willen ze de max snelheid in de stad en omliggende wijken naar 30 kilometer terugdringen en 80 op de snelwegen willen ze naar 60 kilometer reduceren.
    Dat zijn geen oplossingen maar potentiële opstoppingen.

  15. Factsdamnfacts

    @ pee

    Hoi toch eens op man met het in het rondstrooien van feitelijke omjuistheden. Het vertroebeld het debat nogal.

    Eerst was grofweg de helft van Groen Links voor elecrriciteitsopwekking middels biomassa en de andere helft tegen.

    Sinds het SER rapport is het officiële partijdtandpunt tegen. Andere toepassingen voor gebruik biomassa, zoals in de bouw, zijn minder een probleem.

Plaats een reactie

Lees voor u reageert onze algemene voorwaarden. Alle reacties worden vooraf gemodereerd. Uw IP adres is geregistreerd (wordt niet gepubliceerd).