Houtstook binnenshuis verbieden en milieuzone in de hele stad; Utrecht wil grote stappen in luchtkwaliteit zetten

De lat wordt hoog gelegd en de ambities zijn groot, zo vertelt wethouder Oosters. De kwaliteit van de lucht moet stukken beter worden in de stad. Vervuiling in de lucht voelt wellicht wat ongrijpbaar en is ook minder zichtbaar, maar er zitten stoffen in de lucht die op de lange termijn slecht zijn voor inwoners. Daarom kondigt de gemeente nieuwe plannen aan, die gevolgen gaan hebben voor iedereen.

Die plannen zijn gedeeltelijk nodig om aan bepaalde waarden te voldoen. Er zijn waarden die de Europese Unie heeft vastgesteld, en er zijn nog strengere waarden die door de Wereldgezondheidsorganisatie in het leven zijn geroepen. Utrecht zit nog ver van de waarden van de Wereldgezondheidsorganisatie. Met de aangekondigde maatregelen wil Utrecht grote stappen gaan zetten. Oosters: “Het college is echt gemotiveerd om de gezondheid van bewoners te beschermen en te verbeteren. Luchtkwaliteit is een ontzettend belangrijke factor.”

Hieronder is te zien welke waardes Utrecht in 2022 had, de waardes van de EU en van de WHO

Milieuzone en verkeer

Daarom pleit de gemeente ervoor om de milieuzone voor dieselvoertuigen en de nul-emissiezone die nu het centrum beslaat uit te breiden naar de gehele gemeente. Vanaf 2027 mogen personen- en bestelauto’s tot en met emissieklasse 4 en vrachtauto’s en bussen tot en met emissieklasse 5 dan niet meer in Utrecht komen. Op dit moment staan er nog zo’n 5.000 van dit soort voertuigen geregistreerd bij bewoners en ondernemers in de stad.

Vanaf 2030 moeten alle bestelauto’s en vrachtwagens in heel Utrecht elektrisch zijn. Dat heeft gevolgen voor de bijna 11.000 bestelauto’s en 3.100 vrachtwagens in de stad die niet elektrisch zijn

De gemeente heeft de wens om nog een stap verder te gaan; het weren van alle personenauto’s - zowel benzine als diesel – die geen emissieklasse 6 zijn. Op dit moment zijn dat 72.781 auto’s in Utrecht. Dit is juridisch echter nog niet mogelijk, maar zodra dit wettelijk kan, wordt het ingevoerd als het aan het huidige college ligt.

Vanaf 2030 zijn ook brommers en scooters, anders dan elektrisch, niet meer welkom in de gemeente. In totaal rijden er nu nog bijna 13.000 brommers en scooters die niet elektrisch zijn. Vanaf 2028 worden brommers en scooters die ouder zijn dan 10 jaar al verboden. Op dit moment rijden er nog 3.605 brommers en scooters rond die van voor 2018 zijn.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Houtstook

Het maken van een kampvuur en het verbranden van hout in een vuurkorf in de buitenlucht wordt vanaf 1 januari 2025 al verboden. Dat was al eerder besloten. De gemeente wil dat het vanaf 2030 ook in de huizen van Utrechters verboden wordt om nog hout te stoken, dat zou het einde betekenen van het gebruik van open haarden en kachels.

In de volledige beleidsnota staan nog meer maatregelen te lezen, die gaan bijvoorbeeld over het eigen wagenpark van de gemeente en de bouw.

Andere maatregelen

Al met al maatregelen die gevolgen kunnen hebben voor inwoners en ondernemers van de stad. Omdat ze een nieuw voertuig moeten kopen, omdat de open haard tijdens de wintermaanden niet meer mag branden. Toch komen deze plannen niet uit de lucht vallen, vertelt wethouder Oosters. “Het is een voortschrijdend inzicht hoe we met z’n allen naar gezondheid kijken. Als we een verschil willen maken, moeten we lokaal ook echt maatregelen nemen.”

De wethouder maakt ook een vergelijking met roken, waar dat vroeger een stuk normaler was en waar ook vaak kritiek was op aanscherping van het anti-rookbeleid. “Toen het roken in cafés verboden werd zagen sommigen dat als een inperking op de vrijheid, maar tegenwoordig snapt men dat we dat moesten doen om de gezondheid van iedereen te beschermen.”

Draagvlak

Toch zal er nu ook kritiek klinken, uit enquêtes van de gemeente blijkt bijvoorbeeld ook dat het merendeel van Utrechters niet voor het verbieden van houtstook binnenshuis is. Oosters: “Tegelijk zien we ook dat ruim 70 procent van de Utrechters zich zorgen maakt over de luchtkwaliteit in de stad. Uit verder onderzoek blijkt ook dat er stappen nodig zijn om de waardes van de EU te behalen. Het is daarbij wel onze taak om aan bewoners goed uit te leggen waarom we bepaalde maatregelen nemen. Ook moeten we ervoor zorgen dat het haalbaar is voor iedereen.”

‘Ook moeten we ervoor zorgen dat het haalbaar is voor iedereen’

Om die haalbaarheid te vergroten worden de maatregelen niet ineens ingevoerd, maar is er een plan gemaakt voor de komende jaren. Op die manier moet er draagvlak gecreëerd worden en kunnen bewoners en ondernemers zich voorbereiden op de veranderingen. Volgens wethouder Oosters is het daarbij ook belangrijk dat de maatregelen niet juist bewoners treffen die minder te besteden hebben, en bijvoorbeeld geen geld hebben liggen voor een elektrische auto. “Daarom denken we ook na over subsidieregelingen, overgangsregelingen en ontheffingen, zodat iedereen mee kan komen. ”

De meeste luchtverontreiniging in Utrecht, wordt helemaal niet veroorzaakt in Utrecht. Maar komt van buiten de stad de gemeente ingewaaid. Maar 20 procent wordt veroorzaakt door bewoners en bedrijven in de stad. Daarom zet de gemeente ook in op lobbywerk, dat betekent dat Utrecht bij het Rijk en de Provincie gaat aandringen op strengere landelijke regelgeving. Dat de meeste luchtverontreiniging van buiten de stad komt, is geen reden voor Oosters om geen lokale maatregelen te nemen. Aan de ene kant wil Utrecht een voortrekkersrol spelen, als voorbeeld dienen, maar Oosters benadrukt vooral veel verantwoordelijkheid te voelen voor de gezondheid van de inwoners van de stad. Dus lokale maatregelen kunnen niet uitblijven wat haar betreft.

De beleidsnota met de maatregelen is aangeboden aan de gemeenteraad, die later een besluit erover zal nemen.