Milieuzone in Utrecht wordt zero-emissiezone; wat worden de nieuwe strengere regels?

Wat gaat er precies veranderen?

Vanaf 1 januari 2025 mogen ook personenauto’s en bestelauto’s op diesel met emissieklasse 4 de Utrechtse milieuzone niet meer in. Dit betekent een aanscherping van het beleid, waardoor dieselauto’s nog schoner moeten zijn om het centrum in te mogen. De regels voor bestelauto’s en vrachtwagens worden nog strenger. Bestel- en vrachtauto’s die vanaf 2025 gekocht worden mogen de zone alleen in als ze geen schadelijke stoffen uitstoten. Voor bestel- en vrachtauto’s die eerder dan 2025 zijn gekocht, geldt een landelijke overgangsregeling.

Zijn deze Utrechtse normen streng?

Het korte antwoord is: ja, Utrecht is streng. Er zijn in Nederland vijftien gemeenten met een milieuzone voor dieselvrachtauto’s. Utrecht gaat samen met Amsterdam, Arnhem en Den Haag een stap verder dan de elf andere steden met een milieuzone. In onze stad geldt de milieuzone ook voor personen- en bestelauto’s. En sinds 2022 moeten ook autobussen, voertuigen voor het vervoer van meer dan acht personen, in de vier genoemde steden aan uitstooteisen voldoen. Wat betreft de mate van uitstoot hanteren zowel Utrecht als de andere drie gemeenten de strengste emissienormen waarvoor een Nederlandse gemeente mag kiezen.

De uitstooteisen in Amsterdam en Den Haag gelden wel voor meer voertuigen dan in Utrecht. In deze steden gelden ook emissie-eisen voor brom- en snorfietsen. In Amsterdam worden daarnaast ook eisen gesteld aan taxi’s. Utrecht doet dit niet.

Zijn er veel voertuigen die het centrum niet in mogen?

Om inzicht te krijgen in het aantal voertuigen dat geraakt wordt door de emissieregels deed DUIC navraag bij branchevereniging RAI. Als het gaat om personenauto’s mag slechts een klein deel van het wagenpark het centrum niet meer in. Volgens RAI zijn er 181.125 personenauto’s in Nederland die te vervuilend zijn om in 2025 nog het Utrechtse centrum in te mogen. Van deze groep zijn er 109.788 auto’s die in klasse 4 vallen en in 2024 nog wel in de milieuzone mogen rijden. Het aantal auto’s, dat de milieuzone niet in mag, gaat volgend jaar dus ruim verdubbelen ten opzichte van dit jaar. Op een totaal van ongeveer 9,4 miljoen auto’s in Nederland gaat het echter nog altijd om een klein aantal voertuigen.

Als we de cijfers van RAI verder bekijken, zien we dat de impact bij andere voertuigen veel groter is. Mag nu nog zo’n 8 procent van de Nederlandse bestelauto’s het centrum niet in. Volgend jaar betreft dit zo’n 22 procent. Van de vrachtwagens is ruim een kwart op dit moment te vervuilend. En bij autobussen zelfs bijna een derde. Voor zowel vrachtwagens als autobussen geldt dat de eisen vanaf volgend jaar stap voor stap verder worden aangescherpt en er dus nog meer voertuigen geweerd gaan worden.

Wat levert de milieuzone op?

Door de milieuzone rijden er minder vervuilende voertuigen in het Utrechtse centrum en worden er dus minder schadelijke stoffen, zoals fijnstof, stikstofdioxide en roet uitgestoten. We hebben bij de gemeente navraag gedaan hoeveel minder schadelijke stoffen er uitgestoten worden en wat dan de gezondheidswinst is. De gemeente laat weten dat niet is te meten hoeveel een afzonderlijke maatregel bijdraagt aan het verbeteren van de luchtkwaliteit. Wel stelt de gemeente dat de milieuzone de meest effectieve maatregel is die de gemeente met haar bevoegdheden kan nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren.

Het is goed de bijdrage van de milieuzone in de context te zien. De meeste luchtvervuiling in onze stad wordt veroorzaakt door vervuiling van buiten de stad. Onderzoek dat de gemeente heeft laten uitvoeren, laat zien dat afhankelijk van het type luchtvervuiling slechts 10 tot 40 procent in onze stad ook in Utrecht wordt uitgestoten. Van deze 10 tot 40 procent is het verkeer de grootste vervuiler. Binnen deze groep levert het verkeer op de snelwegen de meeste luchtverontreiniging op.

Overigens is de luchtkwaliteit in Utrecht het afgelopen decennium flink verbeterd. Uit de Utrechtse luchtmonitor blijkt dat de luchtvervuiling tussen 2011 en 2021 bij de straatmeetlocaties met gemiddeld 17 µg/m3 is afgenomen. Dat is een daling van 44 procent.

Kan ik de milieuzone een keertje negeren als ik echt met m’n oude auto de binnenstad in moet?

Dat kan natuurlijk, maar het negeren van het verbod voor vervuilende voertuigen kan een flinke boete opleveren. De gemeente handhaaft de milieuzone met camera’s en scanauto’s. Overtreders met personen- en  bestelauto’s of autobussen betalen een boete van 110 euro. Een overtreding met een vrachtwagen levert een boete van 280 euro op. Daar komen de administratiekosten nog bij.

Om legaal met een oude dieselauto het centrum in te gaan, kan je overigens een ontheffing aanvragen bij de gemeente. De gemeente kan zo’n ontheffing bijvoorbeeld verlenen om medische redenen of in bijzondere situaties.