Meter voor meter laat het gebouw House Modernes zijn gevel zien aan Utrecht. De afbraak van de steiger is begonnen waarmee het beeldbepalende bouwwerk op de hoek van Oudegracht en de Lange Viestraat steeds meer terugkrijgt van zijn oorspronkelijke allure.
Nieuwe blikvanger House Modernes in Utrechtse binnenstad laat zich steeds meer zien
De blauwe gevelplaten die veel Utrechters zich vast nog kunnen herinneren komen niet meer terug. Ook de letters van De Planeet zijn afgedankt en de nieuwe naam House Modernes prijkt al op de gevel. Het is een indrukwekkend project waarmee de Utrechtse binnenstad weer een blikvanger erbij krijgt.
“Even wachten”, roept een verkeersregelaar naar enkele fietsers. Juist op dat moment hijst een grote kraan – een elektrische om zo voor minder geluidsoverlast te zorgen voor de buren – een lading naar het dak van het gebouw. Galeries Modernes, Kwantum Hallen, de Blue Building en De Planeet, het pand dat meerdere namen heeft gehad geeft al decennialang smoelwerk aan de betreffende hoek. Nu wordt er gewerkt om de plek klaar te maken voor een nieuwe toekomst.
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_354687” align=”aligncenter” width=”1920”]
Steiger
Het pand verdween medio oktober nog achter een grote steiger, maar sinds die tijd is er steeds meer te zien van het pand. Van bovenaf werken de bouwvakkers naar beneden toe waarbij de eerste delen van de steiger al weggehaald zijn. Meter voor meter laat het gebouw zijn gevel steeds meer zien, tot aan straatniveau.
Het is een groot project waar eigenaar Syntrus Achmea Real Estate & Finance voor verantwoordelijk is. Erik Tillemans is projectontwikkelaar bij het bedrijf en komt wekelijks op de bouwplaats om de ontwikkelingen te volgen. Hij loopt net zo goed in pak als met bouwlaarzen en een helm op.
Syntrus Achmea beheert voor ruim 25 miljard euro aan vastgoed en hypotheken. Dat geld is van pensioenfondsen en verzekeraars, die met het rendement op hun investeringen de pensioenen betalen van miljoenen Nederlanders. Tillemans en zijn collega’s zoeken uit welke panden geschikt zijn om te verhuren, verkopen, of om her te ontwikkelen. Dat laatste deden ze bijvoorbeeld in de binnenstad al eerder bij de Neudeflat, en nu dus bij het gebouw op de hoek van de Oudegracht en de Lange Viestraat.
Tekst gaat verder onder afbeelding
Puzzelen
Als Tillemans de verkeersregelaar aan het werk ziet vertelt hij: “Het is ingewikkeld om hier midden in de binnenstad een bouwlocatie te hebben, de bevoorrading is echt een uitdaging. We willen natuurlijk zo min mogelijk overlast bezorgen en alles moet veilig verlopen.”
De ingrijpende renovatie ging iets meer dan een jaar geleden van start. In oktober 2019 begonnen de sloopwerkzaamheden met het verwijderen van niet-constructieve delen in het gebouw, zoals balies, deuren en plafondplaten. In december volgde het weghalen van wanden en vloeren. “Uiteindelijk bleef alleen het skelet van het gebouw nog over. Het was nodig om zo veel te slopen omdat we het gebouw weer helemaal in topkwaliteit willen krijgen.” Hoewel het gebouw een sterke vernieuwingsslag ondergaat wordt de gevel van het pand in de stijl van het naoorlogse Galeries Modernes hersteld.
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_354691” align=”aligncenter” width=”1920”]
Rollende vloeren
Op de begane grond van het gebouw, waar vroeger de grote roltrappen winkelcentrum de Planeet ingingen, wijst Tillemans naar boven. Het lijkt alsof er een groot stuk van de vloer erboven ineens wegschuift, waarna het zonlicht naar binnen komt.
“We zitten aan een van de drukste straten van het centrum van Utrecht. We moesten dus een manier bedenken waarmee we alle bouwmaterialen zo snel mogelijk het pand binnen kunnen krijgen met zo min mogelijk overlast op straatniveau. We hebben op de stoep plek voor één vrachtwagen waaruit de goederen gehesen worden en via een gat in het dak naar alle verdieping getild kunnen worden.”
Omdat een gat, van zo’n 5 bij 5 meter op elke verdieping niet handig is tijdens de werkzaamheden zijn er op elke verdieping verrijdbare vloeren gemaakt. Als een lading naar verdieping 3 moet, gaan de vloeren op de verdiepingen 4, 5 en 6 open zodat de lading daar doorheen kan. Daarna gaan ze weer dicht.
“Als de werkzaamheden klaar zijn laten we de vloerdelen vanaf de derde verdieping weg en wordt het een prachtige vide.” Ondertussen wordt er nog hard gewerkt. Het gebouw is eerst volledig gestript, alleen het skelet van beton stond er nog. Sindsdien zijn ze bezig om het gebouw weer helemaal op te bouwen.
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_354696” align=”aligncenter” width=”1920”]
Allure weer terug
Bovenop het dak van het gebouw is er een prachtig uitzicht over de stad. “Maar wat ook bijzonder is zijn deze tegels”, Tillemans laat een paar gebroken varianten zien, “dat zijn de originelen zoals die hier zaten sinds de oplevering van het gebouw rond de jaren 40. Wij hebben stad en land afgezocht om eenzelfde soort tegel, met de juiste kleur, te vinden. En dat is gelukt. Zo hebben we op veel plekken gezocht naar manieren zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke ontwerp te blijven. We zochten ook nog een partij bakstenen om een kolom te maken waar de letters House Modernes op zouden komen. Uiteindelijk kwamen we terecht bij een restpartij van stenen die gebruikt zijn bij het opknappen van het Raadhuis in Hilversum. Laat dat nou net een ontwerp zijn van de bekende architect Dudok, en het oorspronkelijke ontwerp van dit gebouw is van Dirk Brouwer. Hij was een tijdgenoot van Dudok en werkte ook samen met hem.”
Weer verderop is een witte bol te zien, met meer dan 1700 ronde raampjes. “We hebben al die 1700 ronde raampjes aan twee zijden laten polijsten, en daarna heeft de schilder ze allemaal moeten afplakken om de bolling te schilderen. Ongelofelijk werk. Zo iets zouden we nu niet meer helemaal opnieuw maken omdat het te duur is, maar nu het er al is willen we dat natuurlijk graag behouden.”
Tekst gaat verder onder afbeelding
Hoewel corona niet voor problemen zorgt op de bouwplaats – er zijn wel extra bouwketen geplaatst zodat bouwvakkers afstand kunnen houden tijdens het schaften – is het economisch gezien natuurlijk een onzekere tijd. Voor House Modernes zijn er grotendeels al wel huurders. Het gebouw wordt multifunctioneel gebruikt, dus niet alleen maar winkels of alleen maar kantoren, maar van alles wat.
Voor een groot gedeelte is het nieuwe pand straks in gebruik bij Spaces. Dit bedrijf biedt flexibele werkplekken aan, voor zzp’ers maar ook voor grotere bedrijven. In totaal heeft het gebouw ruim 12.000 vierkante meter en circa 7000 daarvan gaat gebruikt worden door de werkplekaanbieder. Ook in het nog te bouwen bijzondere Wonderwoods bij het Jaarbeursplein komt Spaces te zitten. Op de begane grond en de eerste verdieping van House Modernes is plek voor winkels. Voor wat daar komt, zijn nog geen namen te noemen.
Tekst gaat verder onder afbeelding
In de kelder huurt de gemeente Utrecht ruimte voor circa 900 fietsen en die plek gaat zodoende dienen als publieke stalling. Weer een verdieping daaronder is ruimte voor horeca. Wat vooral bijzonder aan deze plek is, is dat deze etage op het niveau van de werf ligt. Via twee werfkelders kunnen bezoekers straks in de rest van de horecaruimten uitkomen.
Omgeving knapt op
Er moet nog wel een paar maanden gewerkt worden voordat House Modernes weer haar oude allure terug heeft. Het pand uit 1941 wordt in een duurzaam jasje gestoken en krijgt energielabel A. Volgend jaar zal de grote glazen gevel met stalen puien weer te bewonderen zijn.
In de omgeving zijn de afgelopen jaren al een hoop gebouwen opgeknapt. Op de kruising met Vredenburg, Lange Viestraat en Sint Jacobsstraat zijn zowel de Bijenkorf, als het pand waar tegenwoordig Decathlon zit flink onder handen genomen. Voor het Apollo-hotel liggen ook vergevorderde plannen. Post Neude is natuurlijk onlangs opgeleverd en het tegenoverliggende pand – waar ING gehuisvest is – op de andere hoek van de Oudegracht en de Lange Viestraat is ook enkele maanden geleden aangepakt. Het knapt er flink op. Tillemans: “Wij zijn ook blij dat we niet alleen een mooi project kunnen maken voor onze beleggers maar dat we ook echt iets bijdragen aan de leefbaarheid van Utrecht. Zo komt een van de meest prominente plekken van de stad weer tot bloei.” In de loop van 2021 moet het project opgeleverd worden.
Geschiedenis
[caption id=”attachment_345868” align=”aligncenter” width=”1920”]
De nieuwe naam van het gebouw House Modernes is een verwijzing naar de naam van het gebouw zoals die bijna honderd jaar geleden al klonk: Galeries Modernes. Dit was een warenhuisketen die dus ook een vestiging had op de hoek Oudegracht en Lange Viestraat. Dat was eerst nog in een allegaartje van gebouwen maar een felle brand in 1939 legde het hele complex in as. Er kwam een noodgebouw op de Neude en de bouw van een totaal nieuwe Galeries Modernes kon beginnen na ontwerp van de Amsterdamse architect Dirk Brouwer.
In 1941 opende het gebouw. In verschillende advertenties was te lezen: “Alle moeilijkheden tengevolge van brand en wereldgebeuren zijn overwonnen, de Nieuwbouw staat er, gereed om te beantwoorden aan het doel van zijn opzet: U voor de toekomst weer in een meer waardige, aangename en gezellige sfeer te kunnen bedienen”, zo adverteerde het bedrijf. Het bleek overigens de laatste opdracht van architect Brouwer te zijn, in de Tweede Wereldoorlog zat hij in het verzet en werd gefusilleerd door de Duitsers.
De warenhuisketen had goede jaren, maar in de loop van de jaren 60 ging het minder. Het bedrijf werd overgenomen door Bijenkorf, vestigingen gingen dicht en werden omgetoverd tot andere winkels. De locatie in Utrecht bleef nog tot 1981 bestaan. Er werd een nieuwe huurder gevonden en dat was Kwantum Hallen. Een grote winkel in tapijten. Het bleek geen groot succes en in de loop van de jaren kwamen er andere huurders bij. In 1991 kreeg het gebouw uiteindelijk zijn blauwe gevel en was de omvorming naar een winkelcentrum en kantoorlocatie compleet. De naam Blue Building werd kort gebruikt en daarna werd het De Planeet. In 2013 kwamen de eerste berichten naar buiten dat de eigenaar het gebouw grondig wilde renoveren. Daar zijn ze vorig jaar mee begonnen.
Meer lezen over de geschiedenis kan in dit verhaal van DUIC-schrijver Arjan den Boer.
