Plannen om groeiend Utrecht in balans te houden: meerdere stadscentra en ‘tien-minuten-stad’

Nieuwe plannen van de gemeente Utrecht moeten ervoor zorgen dat de groei van het aantal inwoners en woningen in balans blijft met een toename van groen, groei van banen en voorzieningen en een passende infrastructuur. De stad krijgt onder andere meerdere stadscentra rondom de bestaande wijken. Dat staat in de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU 2040) die de gemeente vrijdag presenteert.  "Utrecht groeit als stad uit naar 455.000 inwoners in 2040. Wij willen die ontwikkeling in goede banen leiden, door behoud van een leefbare stad waar het aantal woningen meegroeit", zegt wethouder Klaas Verschuure (ruimtelijke ordening). "Maar dan ben je er nog niet. Tegelijkertijd zijn fors veel investeringen nodig voor mobiliteit, groen, onderwijs, energie, sport, cultuur, gezondheidszorg." Een van de belangrijke manieren waarop de gemeente dit wil bereiken, is door de bestaande stad te versterken. Door functies toe te voegen, zou de kwaliteit van de stad moeten worden verbeterd. Alle belangrijke functies voor dagelijks gebruik moeten binnen de woon- en werkomgeving te vinden zijn: Utrecht als ‘tien-minuten-stad’. Overal in Utrecht wil de gemeente dat woningen, werklocaties, maatschappelijke voorzieningen, sportvoorzieningen en groen dichtbij bij elkaar liggen. Zo kunnen Utrechters er gemakkelijk en snel gebruik van maken. "Dit is toch wel een unicum, een nieuwe standaard voor stedelijke ontwikkeling in Nederland, een mooie toekomst voor Utrecht", zei Verschuure vrijdagochtend bij de presentatie van de plannen. Meerdere centra Verder wil de gemeente de groei van de stad concentreren op een aantal plekken, waar veel en hoog gebouwd wordt op een beperkte ruimte. Utrecht moet daardoor veranderen in een stad met meerdere centra. Die nieuwe knooppunten worden een mix van wonen, werken, voorzieningen en groen. De groei wordt opgevangen rondom meerdere centra, die aan elkaar verbonden zijn via de OV-ring. Die nieuwe knooppunten komen te liggen in Leidsche Rijn Centrum - Lage Weide -Cartesius - Werkspoorkwartier - Zuilen, Overvecht, Utrecht Science Park - Rijnsweerd -Galgenwaard - Lunetten-Koningsweg (Utrecht Oost) en Papendorp - Galecop - Westraven -Laagraven (A12-zone). De plannen voor deze knooppunten worden verder uitwerkt. Daaruit moet blijken wat het gewenste programma en de goede ontwikkeling van de knooppunten is.

"Dit is toch wel een unicum, een nieuwe standaard voor stedelijke ontwikkeling in Nederland, een mooie toekomst voor Utrecht" - wethouder Klaas Verschuure

Verschijningsvormen Utrecht krijgt, als het aan de gemeente ligt, verschillende verschijningsvormen. Hoogstedelijke centra met veel woningen en werklocaties komen naast de bestaande wijken, die wel groeien, maar minder ingrijpend. Utrechtse wijken en buurten moeten straks te herkennen zijn aan verschillende stadsprofielen. De gemeente heeft er vijf heeft opgesteld. De groene stad De groene stad is een stad die verbonden is met het landschap eromheen en rijk is aan plantsoenen, parken en groene wegen naar de landschappen rondom de stad. Het vergroenen van Utrecht betekent dat in honderden straten in de bestaande stad ruim 200 hectare groen wordt toegevoegd. Ook komt er 250 hectare aan parken, routes en scheggen bij en wordt er 250 hectare landschap rondom de stad toegevoegd. De verbonden stad In de verbonden stad is sprake van goede sociale, mentale en fysieke verbindingen. De openbare ruimte is er niet alleen om je te verplaatsen, maar ook om te verblijven. Het netwerk voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer speelt hierin een belangrijke rol. De compacte stad De compacte stad kent meerdere kernen, maar blijft compact doordat de ruimte multifunctioneel wordt benut: wonen, werken, voorzieningen en groen moeten bij elkaar in de buurt liggen. Utrecht moet binnenstedelijk verdichten, om het landschap rondom de stad te kunnen behouden. De inclusieve stad In de inclusieve stad zijn economische waarde en groei van belang, maar ook de maatschappelijke en culturele ontwikkeling, innovatie, creativiteit en de zorg voor inwoners. Het is een stad waarin iedereen welkom is en zich welkom voelt en waarin woningen, onderwijs, banen en voorzieningen betaalbaar en toegankelijk zijn. De toekomstbestendige stad De toekomstbestendige stad kent een ‘robuuste ruimtelijke structuur’, waardoor geanticipeerd kan worden op klimaatverandering, epidemieën, economische schommelingen, technologische vernieuwing, geopolitieke ontwikkelingen en de invloed van data. De stad moet volgens de gemeente haar wortels houden in het verleden en haar omgeving en tegelijkertijd klaar zijn om te groeien naar een nieuwe toekomst.

"Wij willen die ontwikkeling in goede banen leiden, door behoud van een leefbare stad waar het aantal woningen meegroeit" - wethouder Klaas Verschuure

Principes De gemeente houdt vast aan een aantal principes die voor ontwikkelingen in de toekomst gelden, waaronder: geen dak blijft onbenut, groen tenzij, circulair tenzij, Utrecht wereldfietsstad en wandelstad, langzaam verkeer voor gemotoriseerd verkeer, openbaar vervoer en deelmobiliteit en publieke ruimte openbaar toegankelijk. De volledige RSU 2040 is hier te lezen. Iedereen die dat wil kan vanaf 27 januari tot 10 maart reageren op de plannen.

— Klaas Verschuure (@KlaasVerschuure) January 22, 2021