Maar liefst 38 bijzondere bouwwerken in Utrecht worden straks mogelijk bestempeld als ‘gemeentelijk monument’. De projecten, die variëren van bruggen tot schoolgebouwen en van een warmtekrachtcentrale tot een kinderboerderij, zijn allemaal tussen 1970 en 2008 gebouwd. De laatste keer dat in Utrecht een groot aantal gebouwen en complexen werd aangewezen als monument was in 2016. Toen kregen veertig naoorlogse objecten uit de periode 1945-1970 een monumentenstatus. Nu is het dus de beurt aan de bouwwerken uit de periode daarna, waarin veel aandacht was voor het herstel van de verwaarloosde binnenstad.
Utrecht plaatst 38 recente bouwwerken op de nominatielijst om monument te worden
In het hele gebied binnen de grenzen van de gemeente Utrecht zijn de bouwwerken uit de periode 1970-2008 in kaart gebracht. Deze inventarisatie is uitgevoerd in samenwerking met lokale partijen als de Vereniging Oud-Utrecht, USINE, Heemschut en het Cuypers Genootschap. Ook is de mening van bewoners gepeild tijdens verschillende bijeenkomsten. “Er zijn gebouwen die ons, door hun unieke kenmerken, meer vertellen over die geschiedenis. Het gaat vaak om gebouwen met een bijzondere uitstraling en architectuur, die de stad haar unieke historische karakter geven”, zegt wethouder Rachel Streefland (Erfgoed).
Stadsvernieuwing
De jaren 50 en 60 werden de pijlen met name gericht op de bouw van nieuwe wijken en men had destijds nauwelijks oog voor de bestaande vooroorlogse buurten. De bewoners die zich dat konden veroorloven trokken dan ook vaak weg en in de leegstaande huizen vonden de eerste gastarbeiders onderdak. De gemeente Utrecht wilde in de jaren 50 deze negentiende-eeuwse wijken nog slopen, maar na een wisseling van de macht, zowel lokaal als landelijk, en massaal verzet van bewoners en actievoerders is een volledig andere koers ingeslagen.
Tekst loopt door onder de foto
Zo staat het eerste stadsvernieuwingsproject in Utrecht, de woningen van Woonin rond het Teugelhof, Strosteeg en Springweg op de nominatielijst en dat geldt ook voor de woningen aan het Vrouwjuttenhof en Eligenhof in de Utrechtse binnenstad. Het pand op de hoek van de Oranjestraat en de Nieuwekade, dat onderdeel is van het herstel van Wijk C, staat ook op de lijst.
Diensten
Vanaf 1970 werd Utrecht nog meer dan daarvoor een stad van diensten en hoger onderwijs. Steeds meer fabrieken sloten de deuren en de metaalindustrie hield zo goed als op te bestaan. Tegelijkertijd kwamen er steeds meer kantoren naar de stad. Deze ontwikkeling is onder meer zichtbaar op het Utrecht Science Park in de vorm van bijvoorbeeld het Hugo Kruytgebouw dat ook op de lijst staat. De studentenhuizen aan de Pythagoraslaan, iets verderop in Rijnsweerd, zijn ook genomineerd, evenals het hoofdkantoor van de Rabobank aan de Croeselaan, de Musketon in Lunetten en de Vierpoot aan het Maupertuusplein.
Tekst loopt door onder de foto
[caption id=”attachment_415603” align=”aligncenter” width=”1024”]
Kantelpunt
In de jaren 90 en het begin van de nieuwe eeuw deed zich opnieuw een kantelpunt voor. Er kwam meer aandacht voor de kwaliteit van architectuur en dit werd onder meer vanuit Den Haag gestimuleerd met de Nota ruimte voor architectuur. Ook in Utrecht ontstaat er een debat over dit onderwerp en er worden nieuwe initiatieven opgericht waaronder Stichting Rietveldprijs en Architectuurcentrum Aorta. Ook komt de gemeente in 1996 met een eigen architectuurnota.
Tekst loopt door onder de foto
Deze bewegingen vertalen zich in nieuwe architectuur in de stad, waarvan een deel ook op de lijst met mogelijke monumenten is beland. Dat geldt bijvoorbeeld voor het woonhuis aan het Pieterskerkhof 8, station Overvecht, het Universiteitsmuseum Utrecht, het Minnaertgebouw, de kinderboerderij in het Griftpark, de Basketbar en de warmtekrachtcentrale op het Utrecht Science Park én de Prins Clausbrug en de Martinusbrug.
Tekst loopt door onder de foto
Utrecht heeft momenteel 3.254 monumenten, waarvan 1.669 rijksmonumenten en 1.585 gemeentelijk beschermde monumenten. De gemeente wil 38 projecten aan deze lijst toevoegen. De komende weken worden gesprekken gevoerd met de eigenaren. Het definitieve besluit wordt binnen iets meer dan een half jaar genomen.
Lijst met alle locaties
- Teugelhof / Strosteeg / Springweg
- Vrouwjuttenhof 1-53 / Eligenhof
- Pauwstraat 26-28
- Albrachthof
- Jan Meijenstraat & -hof en Oranjestraat & -hof
- Oranjestraat – hoek Nieuwe Kade
- Groenestraat 100-104
- H.R. Kruytgebouw, Padualaan
- Stiltecentrum, Godebaldkwartier
- Muziekcentrum Vredenburg (oude deel), grote zaal
- (Voormalig) Provinciekantoor, Pythagoraslaan
- Woonhuis De Waal, J. Buziaulaan
- HKU - voormalig Akademie Artibus, Ina Boudier-Bakkerlaan
- Hoofdkantoor Rabobank, Croeselaan
- Musketon, Hondsrug
- Oranjekapel, Amsterdamsestraatweg
- HH Johannes en Bernarduskerk, Oranje Nassaulaan
- Kantinegebouw Kromhout/University College, Maupertuuslaan
- Transformatorstation, Fentener van Vlissingenkade
- Pieterskerkhof 8
- Martinusbrug, Catharijnesingel
- Atatürkstraat / Masarykstraat / Maleterstraat
- Daltonlaan
- Station Overvecht, Tiberdreef
- Universiteitsmuseum, Lange Nieuwstraat
- Educatorium, Leuvenlaan
- Mariaplaats
- Minnaertgebouw, Leuvenlaan
- WOS 8, Rijksstraatweg
- Vechtoever 33-67
- Rondpoort 1, Oudegracht aan de Werf
- Kinderboerderij, Milieucentrum Griftsteede
- Vondelparc
- Drift / Kromme Nieuwegracht 2
- Prins Clausbrug
- Basketbar, Genevelaan
- Warmtekrachtcentrale, Limalaan
- Universiteitsbibliotheek, Heidelberglaan
- Het Gebouw, t.o. Madridstraat
