Utrechtse muurschildering laat baanbrekende ontdekking zien

Algemeen 19/10/19 - 15:46 Door: Redactie

Een nieuwe serie muurschilderingen in Utrecht gaat baanbrekende ontdekkingen tonen. Zaterdag heeft burgemeester Jan van Zanen het eerste werk, in de Burgemeester Reigerstraat, onthuld. De schildering is gemaakt door het bekende collectief De Strakke Hand en toont Buys Ballot. Hij was hoogleraar in Utrecht en toonde in 1845 als allereerste het dopplereffect aan.

Om baanbrekende ontdekkingen die door Utrechters zijn gedaan meer bekendheid te geven, verschijnen er op meerdere plekken in Utrecht muurschilderingen van wetenschappelijke formules. Het project is opgezet door de Utrechtse natuurkundigen Sander Kempkes en Ingmar Swart, samen met kunstenaarscollectief De Strakke Hand.

[caption id=”attachment_326886” align=”aligncenter” width=”1600”] Foto: Bas van Setten[/caption]

Zaterdag onthulde burgemeester Jan van Zanen de eerste schildering. Het werk is 14 meter hoog en 12 meter breed en er is ongeveer 7 dagen aan gewerkt. Eric Wijnvoord, Moek Megens, Stefan van den Heuvel, Susan Mertens, Gabi Brunhoso, Astrid Oud en Michiel Meulemans hebben eraan gewerkt. De Strakke Hand bracht al eerder werken uit het museum naar de wijken, en nu de wetenschap.

Dopplereffect

De eerste muurschildering uit het project staat op een gevel langs de spoorlijn op de Burgemeester Reigerstraat. De schildering toont Buys Ballot (1817-1890), Utrechts hoogleraar en oprichter van het KNMI, die in 1845 als allereerste het dopplereffect experimenteel aantoont. Het dopplereffect kun je horen als er bijvoorbeeld een ambulance of raceauto langsrijdt: het geluid van deze voertuigen klinkt opeens lager nadat ze gepasseerd zijn.

Doppler had in 1842 dit effect al voorspeld, maar in die tijd waren er nog geen voertuigen die snel genoeg reden om dit experimenteel te kunnen aantonen. Toen enkele jaren later de gloednieuwe spoorlijn tussen Utrecht en Maarssen werd geopend, zag Buys Ballot zijn kans schoon: hij leende een trein, zette koperblazers op een open wagon en liet waarnemers langs de spoorlijn het verschil in toonhoogte noteren. Dit tafereel is nu te zien op een grote gevelschildering op de Burgemeester Reigerstraat.

De nieuwe muurschildering is een eerste in een serie van zogenoemde muurformules. Het idee van de muurformules komt oorspronkelijk uit Leiden, waar intussen al zes formules op verschillende muren in de stad te vinden zijn. Nieuwe muurschilderingen met wetenschappelijke formules en experimenten zullen in de loop van de komende jaren verrijzen op meerdere plekken in de stad Utrecht.