Verkeersveiligheid in Utrecht stagneert: senioren, ‘asociaal’ rijgedrag en telefoongebruik zijn factoren

Na 2014 nam de verkeersveiligheid in de regio gestaag toe. Het aantal geregistreerde ongevallen verminderde en het aantal slachtoffers nam af. Dat bleef zo een aantal jaren gaan, maar tijdens de coronacrisis stokten die cijfers. Sindsdien stijgt de verkeersonveiligheid weer. Niet alleen Utrecht heeft daar last van; ook op landelijk vlak zijn vergelijkbare cijfers en redenen te zien.

Fietsveiligheid

Zelf herkent de gemeente Utrecht een aantal redenen voor de stijging van het aantal slachtoffers in de landelijke beredenering. Zo merken zij op dat ouderen langer deelnemen aan het verkeer, omdat zij langer fit en zelfstandig blijven. Dat neemt niet weg van het feit dat ouderen nog steeds een stuk kwetsbaarder zijn dan jongere mensen. Zo stelt de gemeente: “In Utrecht betrof ruim 17,5 procent van alle slachtoffers een oudere (55 jaar of ouder) fietser.” Maar niet alles valt af te schuiven op de broosheid van ouderen. De Utrechtse fietspaden worden namelijk ook steeds drukker.

Zo stelt de gemeente in een raadsbrief over de voortgang van het programma verkeersveiligheid: “We zien een toename van elektrische fietsen zoals de bakfiets en fatbike. De verschillen in snelheid, vorm en omvang tussen gebruikers nemen toe.” In algemeenheid zou het zo zijn dat deze verschillen de fietsveiligheid geen goed doen. “Drukte en snelheidsverschillen op het fietspad leiden tot ongevallen tussen fietsers onderling of fietsers die vallen of tegen een obstakel botsen.”

Volgens de gemeente kan een toename van elektrische vervoersmiddelen positief zijn, mits deze het auto of snor- en bromfietsgebruik doet verminderen en de veiligheid van het fietspad niet in het geding komt.

Geschreven en ongeschreven regels

Ouderen blijken echter niet de enige weggebruikers die voor onregelmatigheden in het verkeer zorgen. Zo is een andere opvallende ontwikkeling het fatsoen van bestuurders - of eerder het gebrek daaraan.

In de raadsbrief wordt beschreven dat de politie in coronatijd een verruwing in het gedrag van verkeersdeelnemers zag, net zoals in de hele maatschappij. Mensen zouden zich agressiever gedragen, kortere lontjes hebben en zich in het algemeen minder aantrekken van de geschreven en ongeschreven regels.

“Het gedrag van verkeersdeelnemers speelt bij 90 procent van de ongevallen een rol”, aldus de gemeente. Zij kunnen daarentegen niet vaststellen tot in welke mate gedrag een rol speelt bij individuele ongevallen.

‘Niet normaal gaan vinden’

Het standpunt van de gemeente is duidelijk door middel van een citaat dat zij aanhalen van Paul Broer, portefeuillehouder Verkeer Nationale Politie: “’Heel veel cijfers gaan de verkeerde kant op. Dit moeten we niet normaal gaan vinden.”’

Een ander punt dat de gemeente aanhaalt - maar zelf geen lokale cijfers over heeft - is het telefoongebruik in het verkeer. Dit is sinds 2019 alleen maar toegenomen, met name onder de leeftijdsgroep 12 tot 17 jaar.

Ook stress, vermoeidheid en rijden onder invloed worden gelinkt aan het verstoorde rijgedrag: “In 2022 in zijn in Nederland meer mensen bekeurd voor rijden onder invloed dan in 2021, maar ook meer dan in 2019 (pre-covid) terwijl de politie niet meer alcoholcontroles uitvoerde.”