Vier vragen over de nieuwe verkeersplannen rond een autoluw Ledig Erf

Van Hooijdonk wil dat automobilisten rond de stad rijden, in plaats van er dwars doorheen. Afgelopen zes maanden deed de gemeente onderzoek naar de verkeerssituatie in de Zuidpoort, het gebied rond Ledig Erf, de Vondellaan en de Bleekstraat. Dat onderzoekt levert zes mogelijke ‘varianten’ op; zes manieren waarop de Zuidpoort kan worden heringericht. Tijd voor vier vragen over het verkeersplan voor de Zuidpoort.

Vraag 1:  Welke variant heeft de voorkeur van de gemeente zelf?

De zes varianten die de gemeente heeft opgesteld laten allemaal net een andere herinrichting zien. Overeenkomst tussen de varianten is dat er op het Ledig Erf weinig tot geen ruimte meer voor doorgaand autoverkeer is. Dat betekent volgens de gemeente ook dat het verkeer op de Bleekstraat in alle gevallen met 65 procent gaat toenemen. Dit komt doordat er minder verkeer op het Ledig Erf mag komen en het weer mogelijk is om linksaf te slaan van de Vondellaan naar de Bleekstraat.

Bij de variant die de voorkeur heeft van het Utrechtse college (variant 4) is er geen doorgaand autoverkeer meer mogelijk vanaf de singel langs het Ledig Erf. Met dit plan zou er ook een afslagverbod komen tussen de Albatrosstraat en de Baden-Powellweg. Het college ziet als voordelen van deze variant dat de Vondellaan zo’n 40 procent rustiger wordt, waardoor rijbanen versmald kunnen worden en de doorstroming van de bus en de oversteekbaarheid van de weg verbeteren. De Albatrosstraat moet in dit plan 20 procent rustiger worden.

Nadeel van deze variant is dat verkeer kan gaan uitwijken naar de Diamantweg – Oranjebrug - Waalstraat, wat op die verbinding zou kunnen zorgen voor een verkeerstoename van 100 procent (5.000 auto’s).

Door het gebied in te richten als verblijfsgebied en de verkeerslichten anders in te stellen, zou dit kunnen worden voorkomen. Wel zou het autoverkeer dan nog verder uitwijken, naar ’t Goylaan en de A12. Ook rond de Helling en Rotsoord zijn in deze variant aanvullende maatregelen nodig. De gemeente kiest variant 4 als voorkeursvariant omdat dit plan de beste balans zou opleveren tussen ruimtelijke kwaliteit van het Ledig Erf en omgeving en de verkeerseffecten op deze en andere plekken.

Vraag 2: Wat zijn de voor- en nadelen van de andere vijf varianten?

Variant 1 Ledig Erf auto-arm als fietsstraat

In de eerste variant wordt de route langs de singel ingericht als fietsstraat. Auto’s mogen in dit plan weer linksaf van de Vondellaan naar de Bleekstraat. Er zou op het Ledig Erf meer ruimte ontstaan voor fietsers, voetgangers en verblijven, omdat verkeer meer gebruikmaakt van de wegen om het Ledig Erf heen. Maar er zitten nadelen aan dit plan: het helemaal voorkomen van autoverkeer op het Ledig Erf blijkt in dit plan lastig, vanwege de verbinding tussen de Venuslaan en de Catharijnesingel. Hierdoor blijven er te grote aantallen auto’s rijden om te kunnen mengen met fietsers. Deze variant zou, naast meer auto’s op de Bleekstraat, ook zorgen voor een toename van het autoverkeer op de Albatrosstraat.

Variant 2 Ledig Erf autoluw

In variant 2 is doorgaand autoverkeer langs het Ledig Erf niet meer mogelijk. Auto’s kunnen in dit plan weer linksaf van de Vondellaan naar de Bleekstraat. Een nadeel van variant 2 is volgens het onderzoek dat de Vondellaan hoger belast wordt doordat autoverkeer op de verbinding Venuslaan – Catharijnesingel over de Vondellaan zal gaan rijden. Volgens de gemeenteplannen neemt de druk op de route Albatrosstraat, Vondellaan – Bleekstraat met 20 procent toe, een hoeveelheid verkeer die in bijvoorbeeld de spits niet verwerkt zou kunnen worden.

Variant 3 Ledig Erf autoluw met doseren aan de randen

Ook in variant 3 wordt het Ledig Erf autoluw. Volgens het onderzoek kan een toename van autoverkeer op de Albatrosstraat en op de route Vondellaan – Baden Powellweg voorkomen worden door verkeer aan de randen van het gebied te doseren. Dat houdt de hoeveelheid verkeer op de Vondellaan op het huidige niveau, maar er zijn ook maatregelen nodig: sluipverkeer op de Gansstraat moet voorkomen worden en aanpassingen op de Balijelaan, zoals verlenging van de busbaan, zouden noodzakelijk zijn. Ook is vanwege verkeer vanaf de Croeselaan en de Catharijnesingel niet duidelijk of met dit plan de doorstroming van het openbaar vervoer op de Vondellaan goed blijft.

Variant 5 Ledig Erf autoluw met twee afslagverboden

Deze variant is de enige van de zes met twee afslagverboden. Het Ledig Erf wordt in dit plan ook weer autoluw, maar er komt ook een afslagverbod van de Albatrosstraat naar de Baden Powellweg en een afslagverbod tussen de Vondellaan en de Bleekstraat. Het verkeer op de Vondellaan moet daardoor met 80 procent afnemen. Maar ook in deze variant wordt de druk op de route via de Oranjebrug ‘zeer groot’, waardoor aanvullende maatregelen nodig zouden zijn.

Variant 6 Ledig Erf autoluw en knip Albatrosstraat

De zesde variant die uit het onderzoek naar voren komt, gaat nog een stapje verder. Naast een autoluw Ledig Erf moet ook de Albatrosstraat een straat worden zonder doorgaand verkeer. Dat zou kunnen door een ‘knip’ onder het spoorviaduct. Dit plan zou zorgen voor een toename van verkeer op ’t Goylaan, de Rijnlaan, de Waterlinieweg en de A12. In deze variant is er geen extra verkeersdruk op de route via de Oranjebrug.

Vraag 3: Wat zijn de eerste reacties van Utrechters op de plannen?

Zoals dat vaker het geval is bij ingrijpende plannen voor de stad, zijn de meningen over de zes varianten verdeeld. Op het artikel dat DUIC over de plannen schreef, kwamen ruim vijftig reacties binnen met uiteenlopende meningen. Veel mensen zijn voor een herinrichting, bijvoorbeeld omdat ze willen dat het Ledig Erf een mooi stadsplein wordt of vinden dat veel auto’s de stad minder leefbaar maken. Anderen zien niks in de plannen en zijn bang voor verplaatsing van het probleem, bijvoorbeeld door toename van verkeer op Diamantweg en ’t Goylaan.

Ook bewoners van de Catharijnesingel en omgeving hebben inmiddels van zich laten horen. “Ik ben geen autofanaat, meestal fiets ik, maar af en toe moet ik met de auto naar de Koningsweg vanwege de aan-/afvoer van materiaal voor Scouting Utrecht Oost, bij Lunet 1. Dat is heen en weer (Bleekstraat, Vondellaan, Baden-Powellweg, Albatrosstraat, Gansstraat, Koningsweg) ongeveer 4,5 kilometer. Dat wordt in de situatie van variant 4 (via Briljantlaan, ‘t Goylaan, Waterlinieweg, afslag Stadion, Maarschalkerweerd, Koningsweg) bijna 15 kilometer. Hoezo CO2-uitstoot beperken?”, zegt een van hen.

Anderen maken zich zorgen over het toenemende aantal fietsers: “Een soort Domplein, met dit verschil dat het Ledig Erf veel drukker is met veel doorgaande fietsers, maar ook heel veel langs racende bezorgers op scooters en e-bikes. Hoe wil je die in toom en de voetgangers heel houden?” En over de werfkelders: “Een toename van sluipverkeer over de Oudegracht levert ook grote kans op beschadiging van de werfkelders op. Kosten voor de gemeente neem ik aan, want de eigenaren hebben niet om dat extra verkeer gevraagd.”

Vraag 4: Wat gaat er gebeuren nu er zes mogelijke varianten zijn?

De gemeente heeft betrokkenen, zoals omwonenden van de gebieden waar de plannen betrekking op hebben, gevraagd om mee te denken. De zes varianten, waaronder dus de voorkeursvariant van de gemeente, worden aan hen voorgelegd via utrecht.nl/zuidpoort. Utrechters kunnen tot 8 februari reageren op de zes varianten. Ook zijn er speciale digitale spreekuren. Uiteindelijk wordt een van de zes varianten gekozen. De reacties van de belanghebbenden worden volgens de gemeente meegewogen in dat besluit, waarna de voorkeursvariant wordt opgenomen in het nieuwe mobiliteitsplan.