Polygamie wordt er als normaal gezien, leerlingen dienen zich af te wenden van alles wat niet-islamitisch is en het vormen van een eigen mening wordt ontmoedigd. De alFitrah-moskee in de Utrechtse wijk Overvecht staat door een nieuw verschenen onderzoeksrapport (weer) in kwaad daglicht.
‘Wij’ tegen ‘zij’: vermeende sektarische praktijken bij Utrechtse alFitrah-moskee
Het buitenschools islamitisch onderwijs op de salafistische Koranschool en het overgebrachte gedachtegoed zouden een voedingsbodem vormen voor radicalisering en alFitrah zou er zelfs een sektarische en anti-democratische houding op nahouden.
Het is te lezen in het rapport ‘De invloed van alFitrah op deelnemers en de omgeving’, dat het Verwey-Jonker Instituut opstelde op basis van onderzoek naar de de alFitrah-moskee. Het onderzoek werd gedaan in opdracht van de gemeente Utrecht.
Middels 50 interviews tussen januari 2018 en januari 2019 met ouders van (ex-)leerlingen, (ex-)leerlingen, vrijwilligers, scholen, professionals in de wijk en personen uit de islamitische gemeenschap schetsen de onderzoekers een beeld van de kansen en belemmeringen voor de maatschappelijke participatie van deelnemers aan het aanbod van zorg en onderwijs van alFitrah.
Halal of haram
Volgens het rapport is in het gedachtegoed dat binnen de moskee wordt verspreid de wereld zwart-wit ingedeeld. Iets is ‘halal’ (toegestaan) of ‘haram’ (verboden). Kinderen tussen 4 en 12 jaar die 14 uur per week Dar al-Hudaa-lessen (Arabische taal, Koran en islamitische opvoeding) krijgen bij alFitrah, leren dat ze alles wat niet-islamitisch is op afstand moeten houden.
Bovendien wordt gedoceerd dat andersdenkenden gecorrigeerd moeten worden. Deelnemen aan feestelijkheden zoals Kerstmis of sinterklaas en uitjes op reguliere scholen wordt actief ontmoedigd.
De onderzoekers van het Verwey-Jonker Instituut concluderen uit hun onderzoek dat er een sterke ‘wij’-tegen-’zij’-cultuur heerst bij alFitrah, Kafirs (ongelovigen) zijn volgens het gedachtegoed van de moskee niet te vertrouwen.
AlFitrah heeft volgens het rapport sektarische kenmerken en er zou sprake zijn van autoritaire beïnvloeding van leerlingen en ouders die betrokken zijn bij het onderwijs op de moskee. Ouders geven aan geïntimideerd te worden wanneer zij afwijken van de door alFitrah uitgedragen voorschriften.
Polygamie
In het rapport is te lezen dat een ex-leerling tijdens een interview vertelt over de vijandige benadering die er binnen alFitrah is jegens andersdenkenden. “Het is of zwart of wit, je bent of voor mij (alFitrah) of tegen mij. We kunnen samen zijn als je het met me eens bent, heb je een andere mening dan ben je mijn vijand. Omdat ik tegen polygamie ben – driekwart van de mensen bij alFitrah is voor – werd ik op een intimiderende manier aangevallen, er werd gezegd dat ik niet een echte moslim ben, dat mijn geloof niet sterk is.”
Naast gestimuleerd, wordt polygamie bij alFitrah ook gefaciliteerd. Islamitische huwelijken worden er gesloten zonder burgerlijk huwelijk. Ook zouden leerlingen worden aangeraden om bij misstanden géén aangifte te doen bij de politie, maar deze zaken in eigen kring op te lossen. Een sleutelfiguur uit de islamitische gemeenschap zegt daarover: “AlFitrah ziet contact zoeken met de politie als verraad.”
Eerder in opspraak
Het rapport van het Verwey-Jonker Instituut is het zoveelste nieuwe hoofdstuk in het boek van misstanden rondom de alFitrah-moskee. Eerder kwam de moskee in opspraak vanwege vermeend contact met extremistische organisaties, ontvangen geld van een aan Al-Qaeda gelieerde instelling en een huurachterstand. In september 2016 deed de FIOD, de opsporingsdienst van de Belastingdienst, nog een inval bij de moskee in het kader van fraudeonderzoek.
(Tekst loopt door onder foto)
[caption id=”attachment_161173” align=”aligncenter” width=”1600”]
Kanttekening
Overigens is het recente onderzoek niet het eerste onderzoek naar alFitrah dat de gemeente Utrecht door het Verwey-Jonker Instituut heeft laten doen. In 2016 maakte het instituut een analyse van de pedagogiek van het Dar Al-Hudaa-onderwijs van de stichting alFitrah. Destijds gingen de onderzoekers akkoord met een aantal voorwaarden die alFitrah stelde: de stichting bepaalde welke lessen de onderzoekers mochten bezoeken en bij de interviews met ouders en leerlingen was steevast een medewerker van alFitrah aanwezig.
De resultaten van het onderzoek toen? De lessen van alFitrah waren volgens het instituut ‘pedagogisch verantwoord’. Wel zou er door de lessen een risico zijn dat moslimkinderen met hun rug naar de Nederlandse samenleving komen te staan. Op basis daarvan vroeg de Utrechtse gemeenteraad om een nieuw onderzoek.
Een aantal bevindingen dat wordt gepresenteerd in het nieuwste onderzoek waren trouwens al bekend ten tijde van het eerdere onderzoek. De scheiding tussen jongens en meisjes bijvoorbeeld. Ook stonden in 2016 al uitingen en lesmateriaal van alFitrah online, waarop de onderzoekers de resultaten van 2019 hebben gebaseerd. Dat die gegevens destijds niet zijn gebruikt bij het vormen van de onderzoeksresultaten en nu wel komt volgens onderzoeksleider Ahmed Hamdi omdat de insteek van het oude onderzoek anders was.
Het rapport van het Verwey-Jonker instituut is trouwens niet volledig negatief. In hoofdstuk 2 van het rapport wordt gerept over de ‘bruisende organisatie’ die de alFitrah moskee is. Het onderwijs zou bovendien bijdragen aan de cognitieve, psychosociale en moreel-religieuze ontwikkeling van de leerlingen.
Advies
En nu? Volgens het rapport leiden de aangeleerde denkbeelden en gedragsnormen ertoe dat het voor betrokken leerlingen moeilijk wordt om buiten hun eigen geloofskring op sociaal vlak aansluiting te vinden bij anderen. Het advies van het instituut aan de gemeente Utrecht is dan ook om ‘mainstream islamitische organisaties te stimuleren en te faciliteren om hun eigen lesaanbod te professionaliseren’.
Op die manier kan volgens de onderzoekers aan de behoeften van ouders en leerlingen worden voldaan en kan de invloed van een organisatie als alFitrah op de moslimgemeenschap in Utrecht worden gemarginaliseerd.
Dat het rapport directe gevolgen heeft voor alFitrah of een eventuele sluiting mogelijk maakt ligt niet in de lijn der verwachting. De instelling valt niet onder de bibop-toets, waarmee beoordeeld wordt of bij ondernemers of bestuurders risico bestaat op criminele betrokkenheid. AlFitrah is ook niet vergunningsplichtig. Wel loopt het eerdergenoemde FIOD-onderzoek naar mogelijke witwaspraktijken nog steeds.
