Het Utrechtse evenementenlandschap heeft het zwaar. Als er op termijn financieel geen veranderingen worden doorgevoerd, komt driekwart van de festivals per 2028 niet terug in de stad. Dat zegt de Vereniging Evenementen Utrecht, die onderzoek heeft gedaan naar festivals en feesten in de stad.
Utrechtse evenementensector trekt aan de bel; ‘driekwart per 2028 niet terug in de stad’
Heko Scheltema zucht heel wat wanneer hij de telefoon opneemt. “Het was al moeilijk om de kop boven water te houden, en nu dit”, vertelt hij aan de andere kant van de lijn. Scheltema, uitvoerend secretaris van de Vereniging Evenementen Utrecht (VEU), kent de lokale evenementenbranche als geen ander. Dat het nu zo mis lijkt te gaan, doet hem dan ook zeer. “We willen wel, maar het wordt ons heel moeilijk gemaakt.”
Impasse
De zorgen van Scheltema zijn gegrond. Uit een onderzoek dat de VEU heeft uitgevoerd, blijkt dat evenementen in Utrecht het zwaar krijgen door de zogenoemde ‘leges’. Voor een leek misschien geen bekend woord, maar voor de gemiddelde Utrechtse evenementenorganisator des te meer.
“Met een ‘lege’ betaal je een aanvraag voor een product of dienst aan de gemeente”, vertelt Scheltema. “Het gaat dan bijvoorbeeld om een vergunning voor een evenement.” Essentieel voor festivals en andere evenementen in de stad, maar daar zit tegelijkertijd het probleem, volgens de secretaris. “Die leges zijn voor grote evenementen dit jaar ineens flink duurder geworden, en die prijzen blijven de komende jaren stijgen.”
Dat zorgt ervoor dat evenementenorganisatoren steeds meer in de knel komen te zitten. De branche had namelijk al te maken met toenemende kosten van bijvoorbeeld personeel en materialen. “Voor de gemeente zijn de leges misschien niet zoveel geld, maar voor de evenementenbranche wel. Sommige feestjes zijn straks 80 procent van hun budget kwijt aan zo’n vergunning.”
Tekst gaat door onder foto
Grotere evenementen
Organisatoren krijgen het de komende jaren zelfs zo krap, dat veel van hen vrezen voor het voortbestaan van hun evenement. De VEU deed onderzoek naar de bestaanszekerheid van kleine, middelgrote en grote evenementen in de stad. Het resultaat is zorgwekkend, zegt Scheltema: “Van de 44 evenementen die mee hebben geholpen aan ons onderzoek, blijkt dat 75 procent van de events in 2028 mogelijk verdwijnt uit de stad.”
Het zou dan met name om de grotere evenementen gaan. De leges voor kleine en middelgrote evenementen stijgen namelijk niet zoveel. De leges voor grote en zeer grote evenementen daarentegen wel. Die zijn volgens Scheltema dit jaar al gestegen met 90 procent. Het zal mogelijk impact hebben op de programma’s van onder andere de Sint Maartensparade en Keti Koti.
“Doodzonde”, zegt Scheltema. “Utrecht heeft één van de duurste leges in het land. Als je echt een stad voor de evenementen wil zijn, dan moet dat anders.”
Tekst gaat door onder foto
Conflict binnen de raad
In het college van burgemeester en wethouders zorgen de stijgende leges ook voor opmerkingen. In maart van dit jaar trokken Dirk-Jan van Vliet (D66) en Mariam Al-Saqaff (VVD) al aan de bel binnen het college. Ze stelden vragen aan het college. In een antwoord daarop bleek dat het college de zorgen van Van Vliet en Al-Saqaff deelde. Er wordt met name gevreesd voor een afname van diversiteit, toegankelijkheid en pluriformiteit. Toch zet het college de verhoging van de leges - dat overigens een raadsbesluit is - door.
Al-Saqaff noemt de resultaten van het onderzoek van de VEU in een reactie ‘jammer’. “Dit college dekt haar eigen fouten in de begroting ten koste van organisaties in onze stad. Hoe enorm jammer is het als we straks als stad niet meer in gezamenlijkheid Sinterklaas, Bevrijdingsdag of Keti Koti kunnen vieren.” Volgens Al-Saqaff haalt het college ‘de slingers uit de stad’. Bovendien zegt raadslid Al-Saqaff een voorstel te willen doen om de verhoging van de leges ongedaan te maken.
Doorberekeningen
Zo ver is het alleen nog niet, en ook dit jaar worden de leges verhoogd. Hoewel 2028 als rampjaar wordt aangeduid, kunnen bezoekers ook dit jaar al de effecten merken van de knel onder evenementenorganisatoren. De prijsverhogingen binnen de branche worden immers direct doorgerekend aan festival- en feestgangers. “Het gaat dan om hogere ticketprijzen en een versoberd aanbod”, zegt Scheltema. “Slechts een klein deel van de organisatoren verwacht in 2025 ongewijzigd te kunnen opereren.”
Een neveneffect van de verhoogde leges is dat evenementen op zoek gaan naar andere, goedkopere gemeenten. Voor de Utrechtse festivalganger is dat geen goed nieuws. “Organisatoren willen best blijven, maar het wordt erg moeilijk gemaakt”, aldus Scheltema. “Bovendien zijn festivals en andere evenementen een toevoeging voor inwoners. Het gaat om levendigheid en leefbaarheid van de stad.”
Dilemma
Het verhogen van leges is vervelend, maar niet ongebruikelijk. Gemeenten mogen hun leges verhogen, mits deze in redelijke verhouding staan tot de geleverde diensten. Daarbij staat de gemeente voor een lastige keuze: als het doorgaat de kleine en middelgrote evenementen te ontzien, krijgen de grotere evenementen het steeds zwaarder. Als zij het te zwaar krijgen, moet er mogelijk toch worden gekeken naar de leges van die kleine en middelgrote evenementen die eerder juist de dans wisten te ontspringen. Als dat gebeurt, is het niet duidelijk wat de financiële gevolgen voor die kleinere ondernemers zijn.
Wat vaststaat, is dat de gemeente meer geld nodig heeft. Geld voor regelgeving en ambities op onder andere het gebied van flora, fauna, communicatie, mobiliteit, veiligheid, spreiding van evenementen en geluid. Maar liever halen ze dat ergens anders vandaan, zegt Scheltema: “Wat nu op papier kostendekkend lijkt, leidt in de praktijk tot een kaalslag van het culturele en sportieve aanbod. Utrecht dreigt zijn aantrekkelijkheid en identiteit als evenementenstad te verliezen.”
