Hoewel het muziekpaleis een succes lijkt en bezoekersaantallen de verwachtingen overtreffen, kampt het vijf zalen tellende muziekgebouw met een structureel miljoenentekort.
Hoe kan TivoliVredenburg nog een succesverhaal worden? Dat is de vraag
In juli 2013 vroeg DUIC zich al af of het ooit nog goed zou komen met het muziekpaleis. Anderhalf jaar later blijkt de exploitatie een stuk duurder te zijn dan verwacht. Opgeteld heeft TivoliVredenburg een tekort van 1,7 miljoen euro in 2014, 2,5 miljoen euro in 2015 en zonder de incidentele tekorten in 2016 1,1 miljoen euro. Directeur Frans Vreeke liet in de krant weten advies in te gaan winnen bij De Efteling en eventueel Joop van den Ende. DUIC vroeg in aanloop naar het onderzoek dat het wil doen ook om advies. Hoe kan TivoliVredenburg nog een succesverhaal worden? Dat is de vraag.
“Gebouw moet omarmd worden”
Andre van Schie van de VVD heeft er nog volledig vertrouwen in: “Het zal een succesverhaal worden als het publiek TivoliVredenburg massaal gaat ontdekken, het gebouw moet omarmd worden. De organisatie is een heel eind op weg maar er moet nog wel hard aan getrokken worden.” Van Schie vindt TivoliVredenburg een mooi pand: “De bezoekers moeten alleen nog wat blijven hangen. Ik ben er ook van overtuigd dat alle muziekliefhebbers de mogelijkheden zien en dat ze het pand waarderen. Financieel moeten er natuurlijk stappen worden gemaakt. Succes komt voort uit 1 procent inspiratie en 99 procent transpiratie, met de goede mensen wordt het een echt succesverhaal.”
“Waarom geen open podium elke dag met een vast programma”
Jurist Roger Vleugels overwoog vorig jaar aangifte te doen tegen TivoliVredenburg wegens onrechtmatige omgang met zowel publieke middelen als programmering. Vleugels denkt dat er geen sluitende exploitatie mogelijk is met alleen een avondprogrammering: “De vijf zalen en de programmering zijn minstens zo goed in vergelijking met de oude situatie van Tivoli en Vredenburg. De zalen functioneren en het publiek waardeert het. Het gebouw is qua volume, qua oppervlakte echter veel meer dan alleen de 5 zalen. De lasten van het gebouw zijn veel groter.”
Vleugels denkt doordat het gebouw zoveel meer is dan alleen de zalen, dat enkel een klassiek gebruik van het pand niet rendabel wordt. “De zalen staan bijna altijd leeg, zo’n 20 uur per dag. Terwijl sommige zalen goed geschikt zijn voor dagprogrammering en andere weer voor nachtprogrammering. De marketingafdeling van TivoliVredenburg heeft wel laten weten ook overdag dingen te organiseren maar dat zijn er zo’n 3 a 4 per maand. Het gebouw staat grotendeels gewoon leeg. Er zou ook een restaurant komen op de zesde verdieping, met een waanzinnig uitzicht over de stad. Deze is er niet gekomen, net zoals een restaurant aan de Catharijnekade.”
TivoliVredenburg moet nog gaan leven meent Vleugels: “Er moet veel meer geprogrammeerd worden en niet alleen de klassieke zaken.” Het gebruik van de piano is een goede stap in de richting: “Maar waarom geen open podium elke dag met een vast programma. Wil het gebouw een succes worden dan moet je niet alleen vertrouwen op de vijf zalen in de avonduren.”
“Utrecht kan groeien als muziekstad”
Atze de Vrieze muziekjournalist van VPRO 3VOOR12 is bang dat de TivoliVredenburg een zwart gat gaat worden voor andere poppodia in Utrecht. “Inhoudelijk is de TivoliVredenburg eigenlijk al een succesverhaal. Er komen meer bezoekers dan verwacht en ook komen er veel meer shows naar Utrecht dan voorheen. Het heeft daarmee bewezen dat Utrecht veel kan groeien als muziekstad.”
Het is volgens De Vrieze de vraag of het exploitatietekort zichzelf op kan lossen door het grote aantal bezoekers. “Op dit moment is dat niet het geval en dat is wel zorgelijk. Ik ben het meest bang dat het een zwart gat in de gemeente gaat worden waar de andere poppodia last van krijgen. Het zou een ramp zijn als andere podia niet meer geholpen kunnen worden, omdat al het geld in de TivoliVredenburg is gaan zitten. Het gebouw houdt zich dus eigenlijk goed, maar nu moet er snel een oplossing komen voor het exploitatietekort.”
“Vijf mooie zalen in een kaal, sfeerloos leeg gebouw”
Mart Lier, 3e jaar student Music Management HKU is zelf regelmatig bezoeker van TivoliVredenburg. “Sowieso bijna elke donderdag bij Pop ‘o Matic en soms door de week een concert, of aan het einde van de week een dansavond om het weekend te vieren.”
“Laat ik met een groot compliment beginnen. De zalen zijn zonder meer mooi en het geluid is geweldig. Maar kom je zo’n zaal uit na een concert, dan komt de afknapper. Toen ik laatst na een mooi concert Cloud Nine verliet had ik het idee dat ik op Schiphol om 4 uur ’s nachts was terechtgekomen. We hebben dus vijf mooie zalen in een kaal, sfeerloos leeg gebouw gekregen, jammer. “
“Ook jammer is dat ik me niet als gast behandeld voel. Ik rook en mag dat doen in een glazen kooi zonder ventilatie. Ik drink en moet dat in TivoliVredenburg met mate doen, want de rijen aan de bar zijn zo lang dat je liever van een drankje afziet. Laatst wilde ik een glaasje whisky, hebben ze niet. Kijk even bij de Ziggodome waar ze whisky-barren hebben en een uitstekende catering. Pinnen kan je niet aan een bar. Pinnen doe je bij de kassa of garderobe (daar was laatst bij Rauw geen geld te krijgen) en als je geld in de loop van de avond op is, dan koop je niets meer. Daar gaan de inkomsten, directie!”
Aan het einde van een avondje komt de grootste ergernis van Lier. “De rij bij de garderobe is werkelijk gigantisch. Ik snap dat: grote ruimtes = meer mensen = meer jassen = meer wachttijd, maar ik vind 20 minuten wachten op mijn jas echt heel vervelend. Dus ga ik maar 15 minuten eerder weg.”
“Ik begrijp niet dat men bij TivoliVredenburg zelf niet ziet dat er nog veel mis is. Nodig Joop van den Ende eens uit. Hij kan haarfijn uitleggen wat er fout gaat. Maar hij wordt dan ook niet gesubsidieerd en kan zich zulke fouten niet permitteren.”
“De organisatie zou terug moeten naar de basis”
Dick te Winkel, voormalig directeur Tivoli en adjunct-directeur van Muziekcentrum Vredenburg, denkt dat de organisatie terug moet naar de basis. “Om te beginnen is het een illusie om te denken dat een groot en kostbaar gebouw als deze ooit rendabel kan zijn. De voorbereiding om iets als de TivoliVredenburg te exploiteren duurt jaren. De focus heeft daar echter totaal niet op gelegen de afgelopen tien jaar. Bij rondleidingen valt het me ook dat het steeds gaat over de bierleidingen, de hoeveelheid aan taps in het gebouw, het aantal liften en dat er eigenlijk nog één bij moet. Maar dat is natuurlijk niet de essentie. De organisatie zou terug moeten naar de basis en zichzelf de vraag moeten stellen: welke visie en ambitie hebben we, wat zijn de financiële kaders en wat voor een organisatie hoort daarbij.”
“Als die vraag niet gesteld wordt dan blijft de organisatie achter de feiten aanlopen en is het onmogelijk om het goed op te bouwen.” Te Winkel denkt dat het moeilijk is om dit allemaal nu te corrigeren, omdat de trein al rijdt. “Het zal toch echt moeten om nu van ‘scratch’ weer alles opnieuw op te moeten bouwen. Of dat nu gaat gebeuren? Dat weet ik niet, zal je aan de organisatie moeten vragen. Het is wel de enige manier waarop het nu nog omgekeerd kan worden.”
“Iemand moet aansprakelijk zijn”
Bioscoopexploitant Jos Stelling van Springhaver Theater en Louis Hartlooper Complex zag eerder al aankomen dat het mis zou gaan. “Het is een typisch ‘top-downproject’ geworden. Het is van bovenaf bedacht, maar heeft totaal geen aansluiting bij de onderkant. Het is ook raar om alles bij elkaar te willen stoppen van pop tot klassiek. Sommige muziekstijlen moeten underground zijn en dan werkt het niet om dat bij elkaar te willen voegen. Wanneer zijn er nou vijf goede muziekzalen zo dicht op elkaar? De organisatie moet zorgen dat er een multifunctionele zaal komt waar ook overdag kan worden geprogrammeerd.”
Stelling ziet dat het ontzettend ingewikkeld is om een gebouw als de TivoliVredenburg winstgevend te maken. “Bij veel van dit soort overheidsprojecten zie je dat een motor mist. Iemand moet aansprakelijk zijn, want anders schuift iedereen de problemen naar elkaar toe. Zolang niemand aansprakelijk is wordt de onderkant van het bedrijf niet betrokken en kan dit geen succesvol verhaal worden.”
De Utrechtse Internet Courant (DUIC) is samen met het crowdfundingplatform voor onderzoeksjournalistiek Yournalism een campagne gestart om onderzoek te doen naar de net opgeleverde muziektempel TivoliVredenburg. Voor het onderzoek pogen DUIC en Yournalism de komende 6 weken 3000 euro op te halen. Met deze financiering kan er een onderzoek worden bekostigd naar de kostenposten en verantwoordelijkheden rond de bouw van TivoliVredenburg. Lees hier meer of ga direct naar de crowdfundpagina.
