Restanten 14e-eeuwse Tolsteegpoort bij toeval gezien door langsfietsende archeoloog

De Tolsteegbarrière en -brug.
De Tolsteegbarrière en -brug.

Bij werkzaamheden aan de Tolsteegbarrière en -brug zijn restanten van de 14-eeuwse Tolsteegpoort tevoorschijn gekomen. Een archeoloog die toevallig voorbijfietste zag de historische bouwwerken liggen en trok aan de bel.

Daarna zijn collega’s van de oplettende archeoloog aan de slag gegaan om de restanten te documenteren. Dat is begin deze week gedaan. Daarna werd het bouwwerk op dezelfde plek in de grond begraven en bewaard.

“Ieder stukje dat je kan vastleggen, is weer een stukje van de Utrechtse geschiedenis-puzzel”, zegt gemeentelijk archeoloog Jeroen van der Kamp. Hij is degene die door de langsfietsende collega is gealarmeerd. De oplettende archeoloog zag toen in het omgewoelde zand een aantal kloostermoppen van baksteen liggen en belde daarop direct Van der Kamp. 

(Tekst loopt door onder afbeelding)

“Ik ben ernaartoe gegaan met een schep om de resten van de poort meer in het zicht te leggen. We hebben de overblijfselen van de poort vervolgens opgemeten en ingetekend”, vertelt Van der Kamp. “De Tolsteegpoort is al twee keer eerder opgegraven, in 1901 en in 1925. Toen is het ook opgemeten, maar niet de grootte van de bakstenen.”

Ronde torens

Bakstenen waren in het begin heel groot, maar men maakte ze steeds kleiner. Hoewel het aan de bakstenen niet is te zien, zouden deze resten van de Tolsteegpoort uit de veertiende of vijftiende eeuw komen. “Uit historische bronnen weten we dat er in 1366 een grote campagne was voor het vernieuwen van de poort, dus hij is in de jaren daarna gebouwd”, zegt Van der Kamp. 

(Tekst loopt door onder afbeelding)

De poort kreeg toentertijd de ronde torens. Die waren bestand tegen het geschut van buitenaf, in tegenstelling tot de veel zwakkere vierkante torens van een eerder ontwerp. Later moderniseerde Karel V de poort opnieuw. Hij verving de poort door een dikke muur met een aarden wal en een natuurstenen gevel. Van die poort kwamen in oktober al resten uit de grond.

Betonplaat

Eind vorig jaar stuitte de aannemer tijdens de werkzaamheden aan de Tolsteegbarrière en -brug al op een grote betonnen plaat. Aannemelijk is dat deze plaat een overblijfsel is van een oude trambaan, maar dat was niet helemaal zeker. Omdat de betonplaat in de weg lag, moest deze eruit. Daarvoor moest de hele weg opengehaald worden.

Ronde bakstenen muren komen boven de grond.