Het Utrechtse college, bestaande uit GroenLinks, D66, PvdA, Student & Starter en ChristenUnie, heeft de laatste begroting voor de gemeenteraadsverkiezingen bekendgemaakt. En hoewel de begroting in evenwicht is, is in de voorbije jaren flink ingeteerd op de reserves, wat leidt tot forse kritiek vanuit oppositie.
Kritiek op nieuwe begroting gemeente Utrecht: ‘Het stadsbestuur heeft een gat in de hand’
De gemeente geeft in 2026 2.2 miljard euro uit. Dat is - uitgaande van 380.000 inwoners in 2026 - 5.790 euro per inwoner. “Dit geld gebruiken we om de stad groener en gezonder te maken, voor de zorg voor inwoners, om ondernemers te helpen en om vluchtelingen op te vangen”, zo schrijft het college van B&W. “En we investeren in grote uitdagingen zoals klimaatverandering, het woningtekort en natuurlijk het veilig houden van de stad.”
B&W somt in de begroting op wat ze de afgelopen jaren zoal bereikt heeft. “De leegstand in Utrecht is met maar liefst 20 procent gedaald, 60 procent van de Utrechtse huizen valt onder verkoopbescherming en er is een grote stap gezet naar 75.000 nieuwe woningen in Groot Merwede. De wachtlijst van Hulp bij Huishouden is van 1,5 jaar naar 0 gegaan, 15 Utrechtse scholen verstrekken gratis schoollunches, de positie van mbo’ers is stevig verbeterd en de schuldenlast van Utrechters is gehalveerd. De milieuzone is uitgebreid voor schonere lucht, het windpark Rijnenburg is een stap dichterbij en maar liefst 15.000 Utrechters kregen een gratis energiebox.”
Rekening voor volgende generaties
Al deze maatregelen kennen echter wel een prijs. En dit is iets waar onder meer VVD en CDA kritisch op zijn. Jantine Zwinkels, fractievoorzitter van het CDA, verwoordt het als volgt: “Het financiële beleid van dit college kenmerkt zich door mooie woorden, maar weinig realisme. Utrecht blijft achter met een lege kas en een stapel papieren ambities die nauwelijks uitvoerbaar zijn.”
VVD-leider Tess Meerding deelt de kritiek: “Het stadsbestuur heeft een gat in haar hand en onze inwoners zijn daar de dupe van.” Volgens Meerding is de spaarpot het afgelopen jaar flink leeggehaald, terwijl niet kritisch is gekeken naar de eigen uitgaven.” Zo wijst ze erop dat het aantal ambtenaren in vijf jaar tijd met bijna veertig procent is toegenomen.
Zwinkels erkent dat de beperkte financiering vanuit Den Haag een rol speelt bij de verslechterde financiële situatie. “Maar het college heeft er zelf voor gekozen om moeilijke besluiten steeds voor zich uit te schuiven in plaats van verantwoordelijkheid te nemen en duidelijke prioriteiten te stellen. Het resultaat is dat de volgende generatie de rekening moet betalen.”
Hoge belastingen, geen keuzes
De partijen hekelen de hoge Utrechtse belastingen. Volgens Meerding betalen Utrechters maar liefst 24 procent meer lokale belastingen dan de gemiddelde Nederlander. B&W erkent dat de belastingen hoger zijn dan elders, maar schrijft hierover dat dat ‘past bij het voorzieningenniveau van onze mooie historische stad’.
Bezuinigen
De VVD pleit voor een andere koers en wil bezuinigen. Zo wil de partij het (sterk toegenomen) aantal ambtenaren naar beneden brengen. Ook wil de VVD bezuinigen op onder andere de U-pas, cultuursubsidies en het budget voor inclusie en diversiteit. Het CDA ziet mogelijkheden om te besparen op de in haar ogen dure mobiliteitsprojecten. Als voorbeeld noemt de partij de knip op de Catharijnesingel. En ook de verbouwing van de Weerdsingel en de Maliebaan is in de ogen van de partij megalomaan.
Hoewel de reserves de afgelopen jaren zijn gedaald, is het college een stuk optimistischer over de eigen financiële positie. Ze schrijft: “De gemeente Utrecht heeft een goede financiële positie. De financiën zijn op orde. Maar hoewel de reserves nog goed zijn, staan deze wel onder druk. Het is dus zaak om de komende jaren een stabiele reservepositie te behouden.”
Hoewel in de begroting geen majeure nieuwe bezuinigingen zitten, gaan er in 2026 wel een aantal eerder aangekondigde bezuinigingen in. Zo gaat het klantcontactcentrum, waar inwoners terechtkunnen met vragen, dicht op woensdag- en vrijdagmiddag. Ook gaat er minder geld naar het initiatievenfonds. Dit is het fonds waar Utrechters een beroep op kunnen doen voor bijvoorbeeld het opknappen van een pleintje, een activiteit in een buurthuis of groen in de straat.
Uitdagingen voor 2026
Voor 2026 noemt B&W drie uitdagingen: asiel en opvang, groei van de stad en het volle stroomnet. De gemeente zet in op een humaan asielbeleid en goede opvang, begeleiding van ongedocumenteerden en huisvesting van statushouders. Om de groei van de stad mogelijk te maken neemt de gemeente extra maatregelen tegen overbelasting van het elektriciteitsnet, zodat woningbouw, verduurzaming en economische ontwikkeling doorgang kunnen vinden.
De wijken Rivierenwijk, Noordwest en Overvecht worden in 2026 groener door onder andere extra bomen. Een andere opvallende maatregel is dat de maximum snelheid omlaag gaat. op alle wegen zonder vrij liggend fietspad in maart een maximum snelheid van 30 kilometer per uur gaat gelden.
Ken jij de verhalen achter Catharijne? Gerard Aaftink brengt een boek uit over het onderbelichte stadsdeel en is – in samenwerking met DUIC – een crowdfunding gestart om de productie van het boek te realiseren. Ben je nieuwsgierig naar de rijke geschiedenis van Catharijne en wil je een nieuw beeld van Utrecht? Steun dan de crowdfunding en reserveer ‘Catharijne op een kantelpunt’.
